Slowaaks archief in ‘foute’ handen

De ultranationalistische regeringspartij Slowaakse Nationale Partij (SNS), die bekend staat om haar xenofobie, en haar positieve mening over het fascistische oorlogsverleden van Slowakije, heeft zich na een lange strijd meester weten te maken van het UPN, het instituut dat de communistische en fascistische archieven van het land beheert.

In juni vorig jaar kwam de oprichter en directeur van het UPN, oud-dissident en oud-minister Ján Langos, om bij een auto-ongeluk. Zijn opvolger wordt Ivan Petransky (30), een historicus. Petransky, die bij een geheime stemming door het parlement werd gekozen, werkt nu nog voor Matica Slovenska, een organisatie die cultureel erfgoed beheert en te boek staat als nationalistisch.

Onder Langos werden de archieven van de communistische geheime dienst op het internet gezet. Ook werd een begin gemaakt met het publiceren van documenten over de fascistische tijd. Slowakije was tussen 1939 en 1945, onder de later wegens oorlogsmisdaden opgehangen priester Jozef Tiso, een vazal van Hitler-Duitsland.

De vrees bestaat dat het UPN onder Petransky minder aandacht zal besteden aan deze zwarte bladzijde in de nationale geschiedenis. Matica Slovenska benadrukt graag de positieve kanten van de oorlogsperiode. Petransky is enkele jaren geleden bij een herdenking van Tiso geweest, zo meldden Slowaakse media deze week.

Er was ook opluchting, omdat lang werd gevreesd dat de regering het UPN simpelweg zou opheffen. Aan de benoeming van Petransky gingen curieuze stemrondes vooraf. Dinsdag nog werd een ronde ongeldig verklaard omdat er één stem meer was uitgebracht dan mogelijk was. De oppositie sprak van „sabotage”.

De website van het UPN-instituut is te bezoeken via: www.upn.gov.sk