Kort geding om privacy oudste mens ter wereld

Aan het slot van de zitting vat de Groningse kortgedingrechter W. Duitemeijer de kwestie bondig samen: „Mag je in een wetenschappelijk artikel iemands naam vermelden of niet?” Hoogleraar anatomie G. Holstege, verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) vindt van wel, zijn werkgever van niet.

Holstege onderzocht de hersenen van de oudste mens ter wereld na haar overlijden in augustus 2005. Hennie van Andel-Schipper (115) uit Hoogeveen had haar lichaam ter beschikking gesteld van de wetenschap. Holstege deed autopsie op haar lichaam en verklaarde in de media dat Van Andel was overleden aan een maagtumor, niet aan een ouderdomsziekte of hersenaandoening.

Wegens schending van haar privacy kreeg hij in september 2005 een verbod op publicatie van onderzoeksresultaten betreffende Van Andel opgelegd door het UMCG. Vorige week legde het UMCG hem een spreekverbod op, nadat hij op de website van het medisch tijdschrift Neurology of Aging onthulde dat Van Andel nauwelijks aderverkalking had, noch andere ouderdomskwalen en dat haar brein functioneerde als dat van een vrouw van tussen de zestig en zeventig jaar. „Ter beschikking stellen geschiedt anoniem”, betoogde advocaat J.D. Leerink van het UMCG gisteren voor de Groninger rechtbank. De reputatie van het UMCG als instituut „waar maximaal vertrouwelijk met informatiegegevens wordt omgegaan” is geschaad.

Holsteges advocaat Jansen vond de beschuldiging van privacyschending „lichtvaardig”, „ongegrond” en niet onderbouwd. Hij sprak van „censuur” en eiste opheffing van het spreekverbod. De vrijheid van meningsuiting en de academische vrijheid van zijn cliënt zouden in het geding zijn, en zijn zijn eer en goede naam aangetast. Anonimiseren was in het unieke geval van Van Andel niet aan de orde. „Zij was een publieke figuur en een bekende Nederlander”, betoogde Jansen. Ook gaf Van Andel zelf toestemming voor publicatie van onderzoeksgegevens. Haar familieleden hebben er evenmin bezwaar tegen. Schending van medisch beroepsgeheim is niet aan de orde, omdat er geen arts-patiëntrelatie bestond tussen Holstege en Van Andel, aldus Jansen. De Wet bescherming persoonsgegevens zou niet van toepassing zijn, omdat die niet na overlijden geldt.

Maar volgens advocaat Leerink van het UMCG gebiedt de Nederlandse gedragscode wetenschapsbeoefening dat zorgvuldigheid geboden is en dat de privacy van betrokkene afdoende beschermd moet zijn. Holstege heeft normen „die hij in acht had moeten nemen met voeten getreden” aldus Leerink. Uitspraak 9 februari.