Bloedverlies is groter bij zittend of half zittend baren

Bij zittend bevallen is de kans op bloedverlies van meer dan een halve liter vijftig procent. Bij liggend bevallen 35 procent. Foto Arie Kievit/HH arie kievit 13 nov'99 Taco de broer van Kyra masseert haar voeten en coacht haar tijdens de bevalling. Hollandse Hoogte

Bij een zittende of half zittende bevalling verliezen vrouwen meer bloed dan liggend, zo blijkt uit een onderzoek van het Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen. Dat geldt overigens alleen als het peritoneum, het weefsel tussen vagina en anus, gescheurd is (British Journal of Obstetrics and Gynaecology, online januari 2007).

De onderzoekers konden de invloed van de baarpositie op bloedverlies vaststellen bij ruim 1600 vrouwen die tien jaar geleden meededen aan een vergelijkend onderzoek in vroedvrouwpraktijken. De overgrote meerderheid van die vrouwen beviel liggend. Er waren 605 vrouwen bij die de voorkeur gaven aan halfzittend bevallen en 119 die zittend wilden bevallen, meest op een baarkruk. Bij alle vrouwen is indertijd heel precies met een digitale weegschaal het bloedverlies gemeten.

Gemiddeld verloren de vrouwen zo’n halve liter bloed. Bloedverlies groter dan die halve liter kwam duidelijk vaker voor bij half zittend bevallen en nog vaker bij zittend (liggend 35 procent, half zittend 41,5 procent en zittend 50 procent). Ook was de kans op bloedverlies van meer dan één liter twee keer zo groot bij zittend bevallen.

Als extra controle op het bloedverlies is er ook gekeken naar het hemoglobinegehalte (Hb) vóór en na de bevalling. Het Hb is de zuurstofhoudende rode kleurstof in de rode bloedcellen en een maat voor bloedverlies. Op de vierde tot de zesde dag na de bevalling was het Hb inderdaad iets lager bij de (half-)zittende groep.

Een belangrijke oorzaak van bloedverlies bij de bevalling is een scheur in het peritoneum. De onderzoekers hebben daarom de deelneemsters verdeeld in vrouwen mét en zonder scheur in het peritoneum en bij die twee groepen het bloedverlies bij de verschillende baarposities apart bekeken. De baarpositie bleek alleen van invloed op het bloedverlies bij vrouwen met een beschadigd peritoneum, verrassend genoeg óók als dat uit voorzorg ingeknipt was. Zolang het peritoneum heel is, maakt de baarpositie dus niets uit.

Het grotere bloedverlies bij een peritoneumscheur door (half)zittend baren kan komen door de invloed van de zwaartekracht maar ook door de druk van een harde baarstoel of harde zitmatras (die de terugvloed van het bloed naar het hart kan belemmeren).

Peritoneumscheuren komen heel veel voor. Ongeveer tweederde van de vrouwen uit het onderzoek hadden die. De baarpositie had daarmee niets te maken, ook niet bij de 31 vrouwen met een zeer ernstige scheur.

De beste manier om bloedverlies tegen te gaan is te zorgen dat het peritoneum niet scheurt. Uit voorzorg inknippen helpt niet, tenminste niet voor wat betreft het bloedverlies. Als er toch een scheur ontstaat of als inknippen onontkoombaar is, kan de vrouw beter liggend bevallen. Bart Meijer van Putten

Rectificatie / Gerectificeerd

Zo`n twintig lezers hebben ons erop gewezen dat peritoneum buikvlies betekent (Bloedverlies is groter bij zittend of half zittend baren, W&O, 3 februari). Het bedoelde gebiedje tussen vagina-ingang en anus heet perineum. Onze excuses voor de vergissing. Redactie wetenschap