Raketschild in Europa gericht tegen Iran

Een Amerikaans raketschild moet de VS en Europa beschermen tegen aanvallen van ‘bandietenstaten’. Het Europese filiaal is gericht tegen aanvallen van Iran.

Trek over een wereldbol een rechte lijn van Iran naar New York en duidelijk is waarom het Pentagon uitgerekend in Polen en Tsjechië een deel van het controversiële raketschild wil installeren. Amerikaanse delegaties hebben in Polen een locatie geselecteerd voor de installatie van tien onderscheppingsraketten – de exacte plaats is onbekend. In Tsjechië zijn drie militaire bases aangewezen voor de mogelijke plaatsing van een waarschuwingsradar die overvliegende raketten moet detecteren.

De radar en de onderscheppingsraketten zouden volgens de directeur van het projectbureau van het Pentagon, het Missile Defense Agency (MDA), generaal Henry Obering, „ergens in 2011 of 2012” in gebruik worden genomen. Het Europese ‘schild’ zou naast de VS ook Europa bescherming bieden tegen raketaanvallen.

De ‘Tsjechische’ radar is een zogeheten X-band radar, vernoemd naar de frequentie van de elektromagnetische straling waarmee kleine, snelle voorwerpen buiten de dampkring zijn te detecteren. Eenzelfde systeem, gemonteerd op een oud olieboorplatform, wordt binnenkort in de zee ten westen van Alaska geankerd om te waarschuwen voor mogelijke raketaanvallen door Noord-Korea.

De ‘Poolse’ onderscheppingsraketten zijn van het type waarvan er een dozijn staan opgesteld in Alaska en Californië. Het plan is om totaal veertig van zulke raketten aan de westkust van de VS in silo’s onder te brengen. Deze raketten brengen op aanwijzing van de radar, maar ook van kunstmanen die met hittegevoelige sensoren de raketten zien opstijgen, een zogenoemd exoatmospheric kill-vehicle (EKV) buiten de dampkring. Dat EKV manoeuvreert zich met behulp van een warmtegevoelig ‘oog’ en van stuurraketjes in het pad van de raket. Door de relatieve snelheid van tienduizenden kilometers per uur waarmee de raketkop en EKV elkaar daarna rammen, is vernietiging verzekerd.

Tot zover de technologische theorie. De praktijk van raketverdediging is minder rooskleurig.

Een punt van terugkerende kritiek op deze steunpilaar van verdediging tegen ballistische raketten – andere pijlers zijn onder meer vliegende lasers en onderscheppingsraketten op marineschepen – betreft de dubieuze trefzekerheid. Tests met de onderscheppingsraketten die het MDA de afgelopen jaren heeft gehouden, mislukten vaker dan ze slaagden. En dat gebeurde ook nog onder ideale laboratoriumomstandigheden.

Sinds 2002 zijn bijvoorbeeld geen tests meer uitgevoerd die rekening hielden met de aanwezigheid van decoys, nepladingen, in de Iraanse of Noord-Koreaanse raketten. Men gaat er van uit dat deze landen over de expertise beschikken om de X-band radar op het verkeerde been te zetten met deze ‘lokvogels’, radarstraling reflecterende ballonnen die in de wrijvingsloze ruimte meevliegen met de échte kop. De reactie van het MDA heeft deze kritiek alleen maar aangewakkerd: het projectbureau zwijgt al vijf jaar over de tijdstippen en doelstellingen van de tests.

MDA-onderdirecteur schout-bij-nacht Brad Hicks stelde in december bij een marinetest met een onderscheppingsraket dat het een perfecte raketverdediging helemaal niet nodig is. „Het misschíen hebben van de mogelijkheid om raketaanvallen te pareren, werkt al afschrikwekkend. Dat creëert ook ruimte voor diplomatie.” De onderscheppingsraket slaagde er toen overigens niet in om zijn silo op de kruiser USS Lake Erie te verlaten.

De technische zwaktes van het raketschild en het geringe aantal onderscheppingsraketten hebben Rusland er niet van weerhouden het Europese filiaal daarvan als een grote bedreiging voor de nationale veiligheid te bestempelen. Het wijzen op een Iraanse dreiging, zei de Russische minister van Defensie Sergej Ivanov in november, „is slechts een dekmantel om strategische balans te veranderen en de Russische [nucleaire] afschrikking te ondermijnen”. Dat staat echter haaks op de beweringen van president Poetin, die eerder zei dat de nieuwe Topol-M kernraketten „niet zijn ontwikkeld als antwoord op raketverdediging, maar daar wel immuun voor zijn”. De Topol-M zou onder andere zijn voorzien van decoys en van stealth-technologie.

Het MDA overweegt ook een X-band radar te stationeren in de Kaukasus.

Artikel gisteren over Poolse bezwaren tegen raketschild: www.nrc.nl/buitenland