Hu Jintao kan in Soedan niet meer om Darfur heen

De Chinese president Hu Jintao reist weer door Afrika. Vandaag bezoekt Hu voor het eerst Soedan. Ook nieuw: Darfur is een thema. ‘China heeft als enige natie nog macht in Afrika.’

Een lid van een Soedanese muziekgroep zwaait met de Chinese vlag ter begroeting van de Chinese president Hu Jintao, die vandaag begint aan zijn bezoek aan Soedan. Foto AFP A member of a Sudanese traditional musical band carries a Chinese flag as men and women welcome Chinese President Hu Jintao on the airport road in Khartoum 02 February 2007. During his two-day visit to Sudan as part of an eight-nation tour of Africa, Hu was expected to discuss with his Sudanese counterpart Omar al-Beshir the situation in the western region of Darfur, where a conflict between the government and rebels has been raging unabated. No other country has more clout on the Khartoum government than China, which absorbs 60 percent of Sudan's total oil output and has repeatedly used its UN Security Council veto power to block further sanctions on the regime. AFP PHOTO/ISAM AL-HAJ AFP

De Chinese president Hu Jintao is vandaag in Soedan aangekomen voor een tweedaags bezoek als onderdeel van zijn rondreis langs acht Afrikaanse landen. Het overleg met president Omar al-Bashir van Soedan zal niet alleen in het teken staan van bilaterale contacten, maar er zal ook worden gesproken over de Darfurcrisis.

Hu’s Afrika-toernee is een vervolg op de begin november gehouden omvangrijke Chinees-Afrikaanse top in Peking die werd bijgewoond door 48 Afrikaanse staatshoofden. Tijdens deze megatop zegde China Afrika 5 miljard euro aan renteloze leningen toe in ruil voor handelscontracten. Het handelsvolume van China met Afrika bedraagt 50 miljard dollar per jaar, een bedrag dat in tien jaar tijd is vertienvoudigd.

President Hu was trouwens vorig jaar al in Afrika, net als zijn minister van Buitenlandse Zaken, Li Zhaoxing, en de Chinese premier Wen Jiabao. Om zich te verzekeren van olie en andere grondstoffen, paait China Afrikaanse landen met hulp, leningen en investeringen en doet het zaken met dubieuze regimes als Zimbabwe en Soedan.

„Met Soedan werken we al decennia samen op allerlei gebieden. Al voordat er olie werd gevonden, hadden we banden met dat land. China is daarom gebaat bij een welvarend en stabiel Soedan.” Dit zei Yuan Tiecheng, hoofd van het Shanghai Instituut voor Internationale Betrekkingen in Peking.

China is de drijvende kracht achter de Soedanese olie-industrie. Vijf procent van China’s olie is afkomstig uit Soedan. Dat percentage maakt meer dan de helft uit van de olie die Soedan exporteert. In totaal drijft China jaarlijks voor maar liefst 2,9 miljard euro handel met het Soedanese regime. Ook levert het wapens. Amnesty International meldde vorig jaar dat China ruim 200 militaire vrachtwagens had verscheept naar het West-Soedanese Darfur.

Omdat China zich niets lijkt aan te trekken van de mensenrechtenschendingen die plaatsvinden in Darfur, groeit de kritiek van westerse landen. Zij vinden dat China als nieuwe wereldmacht internationaal meer verantwoordelijkheid moet nemen.

China ondersteunde tot voor kort geen enkele westerse poging druk uit te oefenen op Khartoum om een vredesmacht van de Verenigde Naties toe te laten tot Darfur. Wel geeft China steeds meer te kennen dat het zich als nieuwe wereldmacht bewust is van zijn verantwoordelijkheid.

Een week voor Hu Jintao’s reis naar Afrika was de Amerikaanse afgevaardigde voor Darfur Andrew Natsios in Peking om de situatie in Darfur met Hu te bespreken. Volgens Natsios was het overleg vruchtbaar. „De gedachten over hoe de situatie in Darfur is op te lossen lopen vrijwel parallel”, zei Natsios optimistisch.

Natsios sprak zelfs van een „doorbraak” in de opstelling van China. „China heeft in feite als enige natie nog macht in Afrika. Wij vinden dat China verplicht is aan de internationale gemeenschap die macht ook aan te wenden”, aldus Natsios. Het lijkt er nu op dat China daartoe ook toe bereid is. „Tijdens de China-Afrika-top in november was er al verandering te bespeuren toen Hu bij de Soedanese president Bashir publiekelijk aandrong op samenwerking met de VN”, zei de Amerikaan Natsios.

Daarna zou de Chinese VN-ambassadeur Wang Guanya een belangrijke rol hebben gespeeld in de onderhandelingen met Soedan over een vredesmacht in Darfur.

Yuan Tiecheng beaamt dat er een „lichte verschuiving” waarneembaar is in de houding van China ten opzichte van de kwestie-Darfur. Hij wijst op het feit alleen al dat de kwestie-Darfur op de agenda staat. Toch verwacht hij geen wonderen van het overleg tussen de regeringsleiders. „Als het gaat om binnenlandse conflicten in andere landen geeft China nog altijd de voorkeur aan stille diplomatie en geleidelijkheid. Daarom zal Hu tijdens zijn bezoek aan Soedan de zaak niet op de spits willen drijven”, aldus Yuan.

Darfur staat op de agenda. Daarmee heeft Hu een signaal afgegeven dat Darfur voor China een belangrijke kwestie is en dat het, net als in de onderhandelingen met Noord-Korea, een rol wil spelen in het oplossen van het conflict.

De vraag is nu hoe ver China wil gaan om Soedan zover te krijgen dat het een VN-vredesmacht in Darfur toelaat. Ook Natsios kon niet bevestigen dat China concrete druk gaat uitoefenen op Bashir.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Zhai Jun, verklaarde echter deze week tijdens een persconferentie in Peking dat China een VN-vredesmacht alleen zal ondersteunen wanneer Soedan daarmee instemt. „Pressie en sancties zullen niet voor een oplossing zorgen in Darfur”, aldus de woordvoerder.