EssentNuon nationaal kampioentje

Nederland heeft eindelijk een nationale energiekampioen. De combinatie EssentNuon is klein in Europa, maar groot in Nederland. Concurrentie-autoriteit NMa zal zeker ingrijpen. Maar hoe?

Hoogspanningsmasten bij de elektriciteitscentrale van Essent in Geertruidenberg. Essent kondigde gisteren aan met Nuon te willen fuseren tot ‘nationale energiekampioen’, om op Europese schaal te kunnen concurreren. Foto Hollandse Hoogte Elektriciteitscentrale van Essent in Geertruidenberg. Essent en Nuon willen samen verder groeien op de Europese markt. Foto Hollandse Hoogte Nederland, Geertuidenberg, 8 augustus 2006 Zware onweersbuien boven breda en oosterhout kleuren de wolken groen en blauw. Hoogspannings masten rond de essent electriciteitscentrale te Geertruidenberg steken tegen de gekleurde lucht af. Electriciteit, klimaat, onweer, weerlicht, landschap, economie, energie, panorama, noodweer, transport, net, stroomnet, splitsing, nacht, panorama. Foto: Mischa Keijser / Hollandse Hoogte Hollandse Hoogte

De strijd is hard en grenzeloos, maar ging tot gisteren aan Nederland voorbij. De nationale markten voor de verkoop van energie worden opengebroken. De lokale energiereuzen spelen een Europese variant van ‘landjepik’.

De Europese energiemarkt is een markt van nationale kampioenen. Daarin verschilt de bedrijfstak overigens niet van veel andere sectoren, die een langere traditie hebben van commercieel ondernemerschap en afnemende overheidsinterventies. Ook in andere typisch lokale activiteiten, zoals aannemerij en detailhandel zijn weinig voorbeelden van bedrijven die in meerdere Europese landen groot en sterk zijn geworden met fusies en overnames.

Sinds een jaar grijpen de nationale kampioenen naar een beproefde tactiek: scherm je eigen markt af en probeer over de grens een voet aan de grond te krijgen.

De aangekondigde fusie van de twee grootste partijen op de Nederlandse energiemarkt, Nuon en Essent, realiseert zeker het eerste doel, afscherming van de lokale consumentenmarkt, maar komt voor het tweede doel, expansie over de grenzen, rijkelijk laat. Al ligt dat niet aan dadendrang van de topmanagers, maar aan de jarenlange politieke patstelling over het al dan niet splitsen van de energieconcerns in aparte productie- en leveringsbedrijven.

Eon, een van de Duitse kampioenen, is verwikkeld in een biedingsslag op de Spaanse markt. De Duitsers hebben de directie van Endesa gepasseerd en de aandeelhouders een direct bod gedaan, dat enkele maanden geleden nog is verhoogd. Waarde: ruim 36 miljard euro. Een nieuwe verhoging is nabij. Gisteren stapte een Spaanse rivaal, Gas Natural, definitief uit de biedingsstrijd.

Op zijn beurt heeft het Spaanse energiebedrijf Iberdrola een bod van 17 miljard euro gedaan op Scottish Power, waarmee directie en aandeelhouders van het Britse bedrijf inmiddels hebben ingestemd.

In Frankrijk proberen Gaz de France en Suez hun geplande, maar controversiële fusie te redden. De fusie kwam afgelopen zomer in een stroomversnelling toen de Fransen bang waren dat hun Italiaanse concurrent Enel een bod op Suez zou willen doen.

Tegen de achtergrond van dit wapengekletter en miljardentransacties is de EssentNuon-fusie een relatief kleine partij: nummer twaalf op de Europese ranglijst. Tussen de omzet van de nummer één, Eon plus Endesa, van bijna 75 miljard euro en die van EssentNuon zit een gat van meer dan 60 miljard euro. De fusie is dan ook een poging om samen zwaarder te worden op de springplank naar iets hogers. Beoogd bestuursvoorzitter M. Boersma zoekt naar eigen zeggen een partner in het gebied rond de Noordzee.

De verschillen in omzet zijn de verschillen tussen de nationale staten: hoe groter de nationale markt, hoe groter de kans op een hoge klassering op de Europese lijst. En hoe groter het land, hoe groter de kans dat energie als een nationaal (politiek) belang geldt, dat uitstijgt boven belangen van concurrentie en keuzevrijheid van consumenten.

Nederland is wat dat betreft een eigenheimer. Nederland staat van oudsher sceptisch tegenover nationale kampioenen, zeker als die onder de vleugels van de overheid vandaan komen. Met 70 procent van de Nederlandse consumentenmarkt ontkomt EssentNuon niet aan ingrijpen van concurrentie-autoriteit NMa. Dát de NMa diverse voorwaarden zal stellen staat wel vast, maar de inhoud daarvan niet. Bedrijven die weten dat de NMa hun fusie zal onderzoeken, komen tegenwoordig al met panklare oplossingen voor eventuele problemen die de NMa zal hebben. Dan is het verder een kwestie van onderhandelen. De hamvraag is wie de klantencontracten en/of de productiecapaciteit in handen krijgt die EssentNuon moet afstoten om het NMa-fiat te krijgen. Gaat dat naar een Nederlandse concurrent (Eneco of Delta), naar een grote Europese concurrent, of naar een nieuwkomer die speciaal voor dit doel wordt opgericht?

Reken op grote animo. Op de Amerikaanse markt hebben private financiers soms fenomenale winsten gemaakt met de aankoop en doorverkoop van bezittingen die energiebedrijven moesten afstoten bij een fusie.