Benauwende families

Hans op de Beeck: ‘The Stewarts have a party’. Foto 'stinkfinger producties' stinkfinger producties

Benauwende families doen het goed in kunst, film en literatuur. De film Festen was er een pijnlijk voorbeeld van. Iedereen kent ze: die ongemakkelijke situaties die ontstaan als de hele familie bijeen is, voor de Kerst of een bruiloft. Een dronken oom misdraagt zich, een stuurse puber straalt van het ongemak en wil het liefst verdwijnen onder tafel.

Dat gevoel van ongemak en benauwenis heeft Hans op de Beeck (Turnhout, 1969) ook willen vangen met zijn expositie All Together Now bij Ron Mandos Galerie. Het is een omvangrijke presentatie, met installaties, video’s en foto’s, die samen een familieportret schetsen. Er hangt een foto van opa en oma die samen op de bank zitten, in het wit gekleed, met witte feestmutsjes op, witte ballonnetjes aan de hand. Een andere foto laat drie mannen zien. Ze staan met uitgestreken smoel naast elkaar, ook in het wit, met ballonnetjes. En even later zien we ze allemaal terug op de video The Stewarts have a party. Hierin passeren alle leden van de familie de revue. Ze nemen plaats op en voor de bank en lossen dan, samen met de bank, langzaam op in het niets, de een na de ander, tot alleen de oma overblijft. En ook zij gaat uiteindelijk op in het wit.

De video straalt eenzaamheid uit, maar is ook gelikt. Als de familie op de bank zit, komen er stilisten langs, die de personen nog even bijwerken. Het maakt de sessie tot een modereportage – wit is de kleur van dit seizoen.

Een witte tafel sluit hier mooi bij aan. Het meubelstuk (Table 1) is een slag groter dan normaal, waardoor je er tegenaan kijkt vanuit het perspectief van een klein kind. Vlaairesten liggen op bordjes, op het midden van de tafel prijken de koffiekannen die je altijd in kantines aantreft. Zo’n tafel duidt op een gezellig samenzijn, maar doordat alles wit is, krijgen de resten iets wezenloos, nachtmerrieachtigs. Het familieleven is een opgeprikt leven vol onderhuidse emoties. De resten vlaai en de overvolle asbak zijn de enige kleurelementen. Ze wijzen op stress, op overhaast vertrokken gasten.

Op de Beeck wil een sfeer van ongemak oproepen. Maar doordat alles zo glossy is, lukt dat maar gedeeltelijk. Donker en gruizig werkt nu eenmaal beter bij het oproepen van een beladen sfeer.

Daarom waren eerdere animaties zo goed, waarin de kunstenaar langzaam nachtelijke landschappen omtoverde in kale, lege plekken waar geen geborgenheid meer mogelijk is. Dat waren onheilspellende en meeslepende kunstwerken. En dat gevoel ontbreekt net bij All Together Now.

‘All Together Now’, t/m 10 maart in Ron Mandos Amsterdam, Prinsengracht 282.