Zanderige selderij, pokdalige banaan

Britten zijn dol op biologische levensmiddelen, de vraag groeit onstuimig.

Het is een miljardenmarkt, met inmiddels duizenden biologische boerenbedrijven.

Biologische chocolade. Foto’s Bloomberg This is a company handout of Green & Black's dark chocolate products. Green & Black's Ltd., the biggest U.K maker of organic chocolate, expects to boost its share of the British chocolate market this year with cocoa-rich and additive-free candy including Butterscotch, Cherry and Espresso bars. Source: Green & Black's via Bloomberg News. BLOOMBERG NEWS

Daar is hij dan, de eerste ruwe kartonnen doos van het biologische groente- en fruitbedrijf Abel & Cole, die bij ons in Londen wordt thuisbezorgd. Hij bevat onder meer een onverpakte zanderige selderijknol, spruitjes, bloedsinaasappelen en enkele pokdalige bananen. „Het weer maakt het leven moeilijk voor onze telers, tot in de verre Dominicaanse Republiek toe, waar de stormachtige omstandigheden onze Fairtradebananen beïnvloeden”, meldt een begeleidend briefje. De wetenschap dat wij nu behoren tot het snelgroeiende contingent Britten dat voor organic (biologisch) voedsel kiest, vergoedt echter veel.

Het afgelopen jaar is de markt voor biologische producten in Groot-Brittannië met 30 procent gegroeid tot 1,6 miljard pond (2,4 miljard euro). Weliswaar beslaat het aandeel van de sector nog maar 2 procent van de totale markt voor levensmiddelen, maar de vraag naar biologische producten groeit zo hard dat ook supermarkten nu grote afdelingen vol biologische producten hebben ingericht.

Zo kun je bij supermarktketen Sainsbury organic Brits lamsvlees en kip krijgen, maar ook biologische sperziebonen uit Kenia, asperges uit Thailand en olijfolie uit Italië. Om nog maar te zwijgen van biologische whisky, koekjes en cornflakes. Eén keten, Iceland, gespecialiseerd in diepvriesproducten, besloot zelfs al in 2000 om maar meteen volledig op biologische producten over te schakelen. Dat bleek echter te hoog gegrepen en nu handelt het bedrijf weer in niet-biologische producten.

Maar biologisch is ‘in’ in Groot-Brittannië. Een snelgroeiend aantal mensen maakt zich zorgen over de klimaatsverandering op aarde en over de wijze waarop er met de planeet wordt omgesprongen. En sinds de gekkekoeienziekte slachtoffers heeft gemaakt, zijn ‘schone’ producten er populair. Bedrijven, van BP tot Marks & Spencer, tuimelen over elkaar heen met ‘groene’ initiatieven om de klanten te behagen. Ook de Conservatieve oppositieleider, David Cameron, heeft – anders dan zijn voorgangers – alles wat groen en biologisch is omhelsd. En zo bloeit de biologische sector als nooit tevoren.

„Tien jaar geleden dachten veel mensen nog dat we gek waren geworden”, zegt Keith Abel (42), een van de oprichters van Abel & Cole. „Maar ik voorspel dat de biologische sector over tien jaar zeker een kwart van de levensmiddelenmarkt in handen heeft.”

Abel, die het inpakken van de kartonnen dozen in het distributiecentrum in Andover ten zuidwesten van Londen controleert, heeft recht van spreken. In korte tijd is zijn bedrijf van een idealistisch zaakje uitgegroeid tot een bedrijf met 250 personeelsleden en zo’n 35.000 vaste klanten, van wie ruim de helft in Londen.

Abel & Cole koopt de oogst op van boeren die geen kunstmest of pesticiden gebruiken, bij voorkeur van kleine Britse boeren. Eet gezonde producten van eigen bodem en zie af van zaken die tegen hoge milieukosten uit alle hoeken van de wereld worden aangevoerd, is het credo. Binnen bepaalde grenzen. „We verwachten niet van de klanten dat ze afzien van het eten van bananen”, aldus Abel. En de prijs mag voor de consument best wat hoger zijn. „De samenleving wordt rijker. Mensen die vroeger een Ford Fiesta kochten, kopen nu een BMW. Dat geldt ook voor levensmiddelen.”

„We zitten zonder meer op de goede weg”, beaamt Peter Kindersley (65), een voormalige uitgever die zijn bedrijf verkocht en een biologisch bedrijf begon in Berkshire, ten westen van Londen. Als rechtgeaarde biologische boer heeft hij een diepe afkeer van het gebruik van pesticiden en kunstmest. „Het mag ongelooflijk klinken, maar op ons bedrijf doden wij geen insecten”, zegt hij in een zaaltje van het conferentiecentrum dat hij midden in zijn uitgestrekte landerijen heeft laten optrekken. Het complex werd in 2004 geopend door prins Charles, zelf een krachtig pleitbezorger voor de biologische landbouw.

Kindersley verhuurt zijn conferentiezalen onder meer aan bedrijven als Sainsbury en het chique Waitrose. Aan dat laatste supermarktbedrijf verkoopt hij ook een aanzienlijk deel van zijn biologische kip. Het Kindersley Centre gaat prat op zijn diervriendelijkheid. Zo kunnen de 2.000 schapen zich lekker schurken tegen speciaal aangebrachte schuine palen en kuikens worden met zachte hand voorbereid op het harde leven: in hun verblijf worden cd’s gespeeld met gedempte vliegtuiggeluiden, zodat ze zich later geen ongeluk schrikken als ze buiten lopen en er een vliegtuig overvliegt. Ook is er om het stuk land met kippen een hek met schrikdraad gemaakt om vossen en andere roofdieren weg te houden. Voor de rode wouw, een lokale roofvogel, geldt dit echter niet. Die kan vrijelijk kippen en kuikens soldaat maken. „Het is eigenlijk wel mooi om te zien hoe de natuur dan haar loop neemt”, zegt Ian Salman, de manager van het bedrijf, bij een tochtje met een elektrisch aangedreven auto over het 800 hectare metende bedrijf.

In totaal zijn er inmiddels zo’n 4.000 biologische boerenbedrijven in Groot-Brittannië. De meeste zijn lid van de Soil Association, een onafhankelijk samenwerkingsverband. Deze organisatie ziet ook toe op naleving van de afgesproken regels. Dat laatste is van groot belang omdat de sector met zijn aantrekkelijke prijzen nogal fraudegevoelig is. Te meer omdat vaak moeilijk is te zeggen of een product nu echt biologisch is. Af en toe zijn er dan ook schandalen met producten die bij inspectie niet organic blijken te zijn.

De maatstaven waaraan biologische producten moeten voldoen blijven omstreden. Kindersley is het bij voorbeeld principieel oneens met het recente besluit van de Soil Association om sommige zalmkwekerijen het predikaat ‘organic’ te verlenen. Onjuist, meent hij, omdat de zalm zich daar niet op een natuurlijke manier kan ontwikkelen.

Al even omstreden is de vraag of organic voedsel gezonder is, zoals de sector stelt. Minister van Milieuzaken David Milliband stelde deze maand dat de keuze voor biologische producten meer een kwestie van lifestyle is. Het betekent volgens hem niet dat biologische producten gezond zijn en niet-biologische niet. De Soil Association riep kwaad dat er „solide bewijsmateriaal” is dat organic wel degelijk gezonder is. Jammer genoeg voor de sector hebben wetenschappers nog slechts „aanwijzingen” gevonden dat biologische producten gezonder zijn. Onomstotelijk bewezen is het niet.

Gids van biologische producten: www.soilassociation.org