Rusteloze revolutionair

De choreograaf Glen Tetley, overleed deze week aan kanker. De Amerikaan had veel invloed op de Nederlandse dans in de jaren zestig.

Glen Tetley in 2006 Foto Bernd Weissbrod US choerographer Glen Tetley poses during the rehearsal to a three part ballet evening titled 'To Glen Tetley's 80th anniversary' in Stuttgart, Germany, 26 January 2006. Tetley celebrates his 80th anniversary on Friday 3 February. According to the State Theater Tetley's ballet creations masterly combine classical and modern motion vocabulary to a new contemporary expression. His packing expresive dance language puts the focus point on the physic of the dancers and highly demands precision and endurance. Photo: Bernd Weissbrod Weissbrod, Bernd

Afgelopen week is Glen Tetley overleden in Florida. Hij leed aan kanker.

Bij de instudering van zijn ballet Pierrot Lunaire bij Het Nationale Ballet eind jaren tachtig liep Glen Tetley in de kantine zijn voormalige collega’s Hans van Manen en Jaap Flier tegen het lijf. Een bijzonder moment: voor even was de Amerikaanse choreograaf verenigd met de collega’s met wie hij in de jaren zestig intensief had samengewerkt bij het Nederlands Dans Theater.

Glen Tetley heeft grote invloed uitgeoefend op de Nederlandse dans in de jaren zestig. Van 1969 tot 1971 leidde hij met Van Manen het experimentele Danstheater. Het duo-leiderschap liep stuk op de samenwerking in het experimentele ‘naaktballet’ Mutations. Eerder al had Tetley bij de groep belangrijke dansstukken gemaakt.

Tetley kwam als vervanger voor een danser naar Den Haag maar ontpopte zich al snel tot belangwekkend choreograaf. Zijn debuut bij de groep met zijn nog in Amerika gemaakte Pierrot Lunaire was een voltreffer. Door Tetley’s verbondenheid kreeg het Danstheater een modern Amerikaans accent.

Glen Tetley werd gevormd door belangrijke grondleggers van de Amerikaanse moderne dans: Hanya Holm en vooral Martha Graham. Ook had hij klassiek ballet gestudeerd en gewerkt met choreografen als Antony Tudor en Jerome Robbins. Met die brede achtergrond ontwikkelde hij een eclectische visie: hij verbond de klassieke ballettechniek met de intellectuele, veelal psychologische inhoud van de moderne dans van toen. Die fusie, waarmee hij de ooit strikt gescheiden danswerelden met elkaar verzoende, was destijds revolutionair.

Bij het Nederlands Dans Theater maakte Tetley sterk werk, dat in hoge mate bijdroeg tot de internationale status van het gezelschap. Behalve Pierrot Lunaire (1962) op Schönberg waren dat Sargasso, Fieldmass, Circles, Arena en Mutations. Tetley werkte vaak op elektronische muziek van spraakmakende componisten: Berio, Subotnick, Stockhausen. Balletten als Pierrot Lunaire hadden een humaan psychologische betekenis. Eenzelfde strekking had De anatomische les (1965) dat geënt was op Rembrandts schilderij.

Tetley’s werk werd in de jaren zeventig klassieker van taal, maar bleef expressionistisch. Dat meer abstracte werk paste bij Het Nationale Ballet dat behalve de ‘klassieker’ Pierrot Lunaire ook Voluntairies (1973) opnam. Toch verdween Tetley langzaamaan uit beeld. Als rusteloos en ongeduldig man was hij vaak slechts kort aan een groep verbonden, in de jaren tachtig aan het Nationale Ballet van Canada. Zijn succesvolle ballet Alice (1986) ging Nederland voorbij.

    • Isabella Lanz