Een lastpost, maar wel een oprechte

Gerrit Zalm woonde deze week zijn laatste vergadering in Brussel bij als minister van Financiën.

Was hij nu boekhouder of Europeaan?

Gerrit Zalm tijdens zijn vermoedelijk laatste ‘Ecofin’, grappend met de collega’s Breton (links) van Frankrijk en Solbes van Spanje. Foto Reuters Dutch Finance minister Gerrit Zalm (C) share a joke with his French counterpart Thierry Breton (L), Spanish Finance minister Pedro Solbes Mira (Second R), Luxembourg's Budget minister Jeannot Krecke prior to the Eurogroup meeting at the EU Headquarters in Brussels, 29 January 2007. AFP PHOTO GERARD CERLES AFP

Hulde voor Frankrijk. Hulde voor Oostenrijk. Ongekende taferelen eerder deze week in de grote vergaderzaal van het Justus Lipsius-gebouw in Brussel waar de Europese ministers van Financiën voor de januarivergadering bijeen waren. Hun Nederlandse collega Gerrit Zalm – de boekhouder, de man van beton, de mechanicus, il duro (de harde) zoals ze hem in Italië noemden – deelde zowaar complimentjes uit!

Eerst aan zijn Franse collega Thierry Breton, die het overheidstekort van zijn land in 2006 onder de 3 procent had weten te brengen. Daarna aan Wilhelm Molterer, de kersverse christen-democratische minister van Financiën uit Oostenrijk. Een „uitstekend regeerakkoord” had hij met de socialistische coalitiepartners weten te bereiken, zei Zalm. „Het lijkt wel of je met liberalen in een kabinet zit in plaats van met socialisten.”

Een andere Gerrit Zalm nam gisteren afscheid van Brussel. „90 procent” was volgens hem de kans dat binnen enkele weken het kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie is geïnstalleerd. Dan is het voor Zalm voorbij. In Den Haag, maar ook in Brussel, was hij opgeklommen tot de op een na langstzittende minister van Financiën, die in twaalf jaar zo’n 120 vergaderingen bijwoonde. Er was zodoende applaus en er waren waarderende woorden.

Gerrit Zalm, zullen ze hem missen in Brussel? „Enorm”, aldus de president van de Europese Centrale Bank, de Fransman Jean-Claude Trichet, gisteren. „Zalm is absoluut fantastisch geweest. Een man met wijsheid en sterke adviezen.”

Soortgelijke geluiden van de Franse minister van Financiën Thierry Breton: „Ik mocht hem graag. Hij deed zijn werk goed.” Later in de vergadering zou dezelfde Breton aan Zalm vragen of hij diens compliment later in zijn persconferentie voor de Franse pers mocht vermelden. „Dat telt nogal”, aldus Breton. Dat hij daarbij de kritische Nederlandse kanttekening wegliet dat de ambities voor 2007 „een beetje mager” waren, verraste Zalm niet.

Dan was er nog Jean-Claude Juncker, premier en minister van Financiën van Luxemburg en voorzitter van de groep van dertien eurolanden. Hij noemde het vertrek van Zalm desgevraagd „een droevige realiteit, hoewel we veel debat en meningsverschillen hebben gehad. Voor Nederland is hij excellent geweest”.

Een lastpost, maar wel een oprechte lastpost. Zo gaat Zalm voor veel van zijn Europese collega’s de geschiedenis in. De zeeën gingen hoog toen hij in 2003 de strijd aanging met Frankrijk en Duitsland, die zich niet aan de Europese afspraken over het terugdringen van hun financieringstekort hielden. Beide landen eisten soepelheid van Brussel. Nog meer bezuinigen zou ten koste gaan van de kwakkelende economie, stelden zij. Maar Zalm bleef zich beroepen op de regels van het Stabiliteits- en Groeipact. De gulden was niet voor niets opgegeven. Zalm verloor. Frankrijk en Duitsland kregen meer tijd om hun overheidshuishouding op orde te brengen. „Het Pact is geen strafwetboek. En wij zijn geen contractbrekers. Wij proberen slechts verantwoord economisch te handelen”, zei destijds briesend de Duitse minister van Financiën Hans Eichel. Zalm begreep volgens hem niets van politiek en Nederland vergiftigde de sfeer.

Op zijn laatste persconferentie in Brussel liet Zalm die turbulente periode nog eens de revue passeren. „Als ik echt meen dat er wat mis is, durf ik dat ook wel te zeggen. Ik heb niet zo’n last van het non-interventiebeginsel dat veel van mijn collega’s aanhangen. Er zijn echt donkere tijden geweest. En dan ging men ervan uit dat Zalm wel zou vertellen wat er niet deugde. Voor een keer is dat niet erg, maar als je het vijf keer achter elkaar moet doen is dat wel veel. Ik kijk daar met weinig plezier op terug.”

En nu? Zalm gaat „eigenlijk niet zo somber weg. Er is nu de oprechte wil onder mijn collega’s om de economisch goede tijden te benutten voor het aanleggen van een buffer voor mindere tijden. En in alle landen is sprake van hervormingen.”

Lees het weblog van Zalm: http://www.minfin.nl/nl/organisatie/ministerzalm/weblog