China’s beurzen staan op springen Peking vreest opstand van miljoenen nieuwe beleggers

De koersexplosie op de aandelenbeurzen van China doet het ergste vrezen. Gisteren leek in Shanghai en Shenzhen even de ‘melt down’ begonnen.

De beursvloer van de Shanghai Stock Exchange begin dit jaar, aanblik uit een voorbije tijd. De meeste transacties gebeuren tegenwoordig in moderne dealingrooms met inmiddels zo’n 5.000 terminals. Foto Reuters A broker works at Shanghai Stock Exchange in Lujiazui Financial Area in Shanghai January 9, 2007. Shares in China Life Insurance Co., the country's biggest life insurer, more than doubled in their Shanghai debut on Tuesday, attracting huge interest as the first insurer to list on the country's domestic stock market. REUTERS/Aly Song (CHINA) REUTERS

Er bestaat geen nauwkeurige Chinese vertaling voor ‘irrationele overdrijving’ maar er lijkt ook geen verklaring nodig in de drukke lobby van de Chinese beursmakelaar GF Securities: rommelig geklede studenten, kantoorklerken, gepensioneerden en zelfs een zwangere vrouw verdringen elkaar, belust op het kopen van aandelen, en wel nu.

Wang Yu (20), hangend op een sofa in de lobby, heeft zijn aanvankelijke belegging van 100.000 yuan (bijna 10.000 euro) al verdubbeld, na nog maar een jaar geleden zijn eerste schreden op de Chinese aandelenmarkt te hebben gezet. Zijn ouders leenden hem het beginkapitaal, maar nu voelt hij zich zeker genoeg om een nieuwe belegging te overwegen. Scheepscontainers, zo voorspelt hij, kunnen grote winsten opleveren. „Veel oudere beleggers hebben een hoop geld verloren, dus die zijn niet zo optimistisch”, zegt Wang. „Maar volgens mij gaat het prima.”

De Chinese aandelenmarkten zijn bijna krankzinnig geworden. De toonaangevende beurs van Shanghai bereikte dezer dagen bijna 3.000 punten. Nog geen twee jaar geleden stond Shanghai op een historisch dieptepunt van minder dan 1.000 punten. Gewone Chinezen drommen in recordaantallen samen om aandelen te kopen. De bull market ontwikkelt zich met zo’n vaart dat een hoge Chinese functionaris waarschuwt voor „blind optimisme”. Gisteren kelderde Shanghai met bijna 5 procent en Shenzhen met bijna 6 procent, om vandaag min of meer op dat niveau te blijven hangen.

Studenten, yuppies, gepensioneerden en anderen kopen zelfstandig aandelen of beleggen in de uit hun voegen barstende Chinese beleggingsfondsen. De meesten volgen de koersen thuis op hun pc.

De populariteit van het beleggen is vooral opmerkelijk omdat de Chinese aandelenmarkten van oudsher gekenmerkt werden door grote rust en gebukt gingen onder schandalen, zwak toezicht en tegenstellingen. Zelfs toen de Chinese economie op stoom kwam, hebben de beurzen zich aanvankelijk nauwelijks geroerd. Dat kwam ook door interne zwakheden, die schimmige staatsbedrijven in staat stelden geld binnen te halen zonder dat er sprake was van ordentelijk toezicht of aansprakelijkheid. Publiek vertrouwen bestond eigenlijk nauwelijks.

China Peking vreest opstand van miljoenen nieuwe beleggers

Niemand beweert dat de Chinese markten nu fundamenteel hervormd zijn. Maar er is genoeg veranderd voor nieuw vertrouwen. Tegelijkertijd hebben de pogingen van de regering om de nationale vastgoedmarkt af te koelen ertoe geleid dat de aandelenmarkten de logische plek zijn voor Chinese beleggers om hun geld te parkeren.

Vorig jaar werden ruwweg 2,7 miljoen nieuwe beleggingsrekeningen geregistreerd, meer dan driemaal zoveel als in 2005. Het gevolg is een bijna ongeloofwaardige koopgekte die volgens veel analisten nog wel even zal aanhouden.

„Wij zijn binnen een jaar van een historisch dieptepunt op een historisch hoogtepunt aangeland”, zegt Stephen Green, hoofdeconoom bij de Britse Standard Chartered Bank in Shanghai, die is gespecialiseerd in de Chinese aandelenmarkten. „Het is duidelijk dat iedereen zich een beetje zorgen begint te maken over de omvang van de inhaalslag.” Een van die bezorgde toeschouwers is de Chinese communistische partij.

Volgens sommige analisten is de markt nu al overgewaardeerd. In het verleden deden zich woedende protesten voor bij misbruik van de markten. De mogelijkheid van een nieuwe inzinking die miljoenen nieuwe Chinese beleggers zal treffen, baart de machthebbers in Peking zorgen. De Chinese communistische partij heeft sociale stabiliteit hoog in het vaandel staan en wil deze herfst op een cruciaal partijcongres een nieuwe generatie leiders aanstellen. Eind december waarschuwde Cheng Siwei, vicevoorzitter van het wetgevende Nationale Volkscongres, tegen „blind optimisme” in de bull market en deze week waarschuwde hij voor een „luchtbel”.

Tot nu toe is de publieke opwinding groter dan de bezorgdheid. Onlangs besteedde een nieuwsitem op de staatszender CCTV aandacht aan een groepje oudere beleggers in Shanghai, dat enthousiast was over de winsten die met de handel in aandelen konden worden verdiend. In Shanghai haalt een lokaal tv-programma, De beurs vandaag, de hoogste kijkcijfers van de stad. Het populaire weekblad Zuidelijk Weekend had een lang artikel dat beschreef hoe mensen hun geld uit de vastgoedsector terugtrokken om in aandelen te beleggen. Beheerders van beleggingsfondsen kregen bonussen van 5 miljoen yuan (495.000 euro), een verbijsterende hoeveelheid geld in China, en nog verrassender tegen de achtergrond van het feit dat veel financiële bedrijven nog maar een paar jaar geleden bijna failliet waren.

„Als ik naar de schoonheidssalon ga, praten de meisjes die me een manicure geven zelfs over aandelen”, aldus Shirley Lei, een consultant uit Shanghai die zich zorgen maakt dat onervaren kopers bedrogen kunnen worden. „Ze vragen me: waar moet ik in beleggen? Ze zeggen dat ze zich erin verdiepen.”

Bij beursmakelaars in de grote zuidelijke steden Guangzhou en Shenzhen lijkt de sfeer deze maand soms op carnaval. Bij een filiaal van Guosen Securities in Guangzhou heeft het bedrijf computerterminals in een trappenhuis geïnstalleerd om grote aantallen beleggers te helpen hun beleggingen te kunnen volgen. Andere beleggers staren naar een muur van computerschermen: gepensioneerden, een paar mannen in donkere pakken, mensen met hun lunchpakket in de hand. „Je kunt aan de glimlach op hun gezicht zien dat het goed gaat”, zegt Yang Sukun, een werknemer van Guosen.

In Shenzhen heeft het hoofdkantoor van Guosen een tweede registratiebalie geopend om de dagelijkse stroom nieuwe klanten te kunnen verwerken. Yang Junming, een account manager, zegt dat ongeveer 70 procent van de klanten niet eens naar het kantoor komt, omdat ze hun beleggingen thuis afhandelen.

„Op dit moment zijn er niet zo veel beleggingsmogelijkheden voor mensen in China”, zegt Yang, en hij merkt op dat een groot percentage van de nieuwe beleggers uit jongeren bestaat. „Een tijd lang was het vastgoed. Maar de verbetering van de marktstructuur moedigt mensen nu aan om aandelen te kopen.”

De Chinese markten desintegreerden bijna in 2005, toen schandalen en structurele problemen de beurs van Shanghai op zijn grondvesten deden schudden. Twee jaar daarvoor bleek uit een opiniepeiling dat 90 procent van de beleggers geld had verloren. Het publieke vertrouwen was zo ondermijnd dat de helft van deze beleggers zei hun belangen te willen verkopen en de beurs voorgoed achter zich te laten. Naar verluidt wemelde het van de valse boekhoudingen, en grote staatsbedrijven kregen een beursnotering, hoewel ze grote aantallen niet-verhandelbare aandelen achterhielden. „Je kon die schimmige bedrijven een ton geven bij hun beursgang”, aldus Green, de bankeconoom, „en dan was er opeens een hele hoop geld verdwenen.”

Maar sinds begin vorig jaar is de waarde van de beurskoersen snel gestegen, deels doordat veel staatsbedrijven een begin maakten met het oplossen van het probleem van de niet-verhandelbare aandelen. Volgens analisten zijn nog steeds meer hervormingen nodig om de gezondheid van de markten op de langere termijn te verzekeren. En de markten vertegenwoordigen nog steeds maar een klein deel van de nationale economie.

Maar het optimisme is besmettelijk. Bij beursmakelaar GF Securities in Peking zegt Zhang Jie, manager van de dienstverlening aan klanten, dat zijn kantoor in 2004 slechts zo’n zes nieuwe klanten per week registreerde. Vorige maand lag het gemiddelde op 120 nieuwe klanten per week. Zhang vermeed vroeger het bespreken van de marktomstandigheden als hij klanten belde, en praatte liever over hun hobby’s. „Ik had het dan over paarden of over golf of over theedrinken”, herinnert hij zich. Nu, zo voegt hij eraan toe, „is het aantal mensen dat hun aandelen op één enkele dag verhandelt hetzelfde als het aantal dat dat in 2005, toen de markt zich op zijn dieptepunt bevond, in twee weken deed”.

Buiten in de lobby draagt Lu Chao (24) een modieus leren jasje en helpt zijn vriend bij het registreren. Lu verhandelt iedere dag zelf zijn aandelen op een computer thuis die hij deelt met zijn moeder, die hetzelfde doet. Hij zegt dat zijn beleggingen sinds juli 2005 170 procent in waarde zijn gestegen. Hij bestudeert bedrijfsprofielen op internet en zegt dat hij en zijn moeder het niet altijd eens zijn over waar ze hun geld in moeten beleggen. Maar ze hebben allebei vertrouwen in de toekomst.

„De markt in China is uiteraard niet zo gereguleerd als die in Amerika of Groot-Brittannië”, zegt Lu. „De Chinese markt is veel jonger, dus er zullen altijd risico’s zijn. Maar ik denk dat de regering bezig is de zaken recht te trekken, zodat de markt sterker zal worden.” Zijn doel is simpel: „Ik wil rijk worden”, zegt hij.

©The New York TimesVertaling Menno Grootveld