Je vrouw slaan is ook cultuurgebonden

Huiselijk geweld heeft óók te maken met de cultuur van daders. Hulpverleners moeten daar rekening mee houden, is het advies.

Sheila Kamerman

Als een Marokkaanse man zijn vrouw slaat kan het zijn dat hij psychische problemen heeft; misschien sloeg zijn vader hém, is hij als kind misbruikt of is hij verslaafd. Maar het kan ook zijn dat de Marokkaanse cultuur een rol speelt. Óf cultuur van invloed kan zijn bij huiselijk en eergerelateerd geweld bij allochtone mannen wilden de onderzoekers van de stichting Ada Awareness weten. En zo ja, hoe dan.

Vandaag boden ze het rapport ‘Huiselijke Vrede’ aan demissionair minister Verdonk (Integratie) aan. Het ministerie van justitie subsidiërde het onderzoek. Het is het eerste uitgebreide verslag van huiselijk en eergerelateerd geweld door allochtone Nederlanders vanuit het perspectief van de daders. De onderzoekers interviewden daders, deskundigen en hulpverleners. 23 daders, oorspronkelijk afkomstig uit Turkije, Marokko, Suriname en van de Antillen, interviewden ze zeer uitgebreid over hun beweegredenen.

Allochtone vrouwen zijn de afgelopen twintig jaar in hoog tempo geëmancipeerd. Hun mannen worden daardoor gedwongen tot verandering. De onderzoekers constateren dat „allochtone mannen hun macht- en statusverlies ervaren als gezichtsverlies. Hierdoor ontstaan conflicten die in relaties kunnen leiden tot geweld.” Hulpverleners hebben weinig oog voor cultuurgebonden factoren.

Uit de gesprekken blijkt dat allochtone Nederlandse mannen geweld in relaties niet afkeuren. Psychisch of seksueel geweld in een relatie wordt niet zo ervaren. De geïnterviewde mannen hebben allen een dubbele moraal ten aanzien van seksuele vrijheid: mannen mogen hun gang gaan, vrouwen moeten trouw zijn.

Opvallend zijn de grote verschillen tussen Turkse, Marokkaanse, Antilliaanse en Surinaamse Nederlanders. Antilliaanse jongens groeien vaak op zonder vader en hebben intensief contact met hun moeder. Later hebben mannen moeite vrouwen als autonome individuen te zien. Ze zijn gewend dat de vrouw de rol van zowel de vader als de moeder vervult. Ze verwachten veel van de relatie met een vrouw, waardoor de kans op escalatie groot is.

Binnen Turkse gezinnen is hiërarchie belangrijk. Er is een gezaghebber (de man), de rest volgt. Als de vrouw haar afhankelijke en onderdanige positie verlaat, bijvoorbeeld doordat ze werkt, kan dat problemen opleveren. De mannen gebruiken geweld om verstoorde rolpatronen te herstellen.

In Marokkaanse gezinnen is er vaak weinig contact tussen ouders onderling en tussen vaders en kinderen. Bij conflicten kiezen moeders voor hun zonen, vaders voelen zich machteloos. Dat leidt tot spanningen. En soms tot geweld.

    • Sheila Kamerman