Dolende spoken in ‘Het Verschil’

Manoushka Zeegelaar Breeveld en Ali Çifteci in ‘Het Verschil’ (Foto Deen van Meer) 'Het Verschil' van Rob de Graaf door Brigitte van Gool Producties regie: Ruut Weissman premire 25.01.07 in de Meervaart Amsterdam op de foto vlnr.: Ali ‚ifteci (Bruno) en Manouschka Zeegelaar Breeveld (Iris) fotograaf Deen van Meer, aangesloten bij de beroepsvereniging van fotografen GKf bij gebruik naamsvermelding verplicht deze foto mag vrij van auteursrechtvergoeding gebruikt worden voor persdoeleinden in het kader van de produktie fotograaf Deen van Meer Oudezijdsvoorburgwal 221 1012 EX Amsterdam tel.: 06.53617774 Postbank 3560388 t.n.v. In Beeld email: deeninbeeld@wanadoo.nl Meer, Deen van

Cabaret: Het Verschil, door Brigitte van Gool Producties. Gezien: 27/1 in De Meervaart, Amsterdam. Tournee t/m 7/6. Inl. 0900-9203, www.bvgool.nl

Samenvatten kan bijna niet, maar toch: een jonge vrouw uit het noorden zoekt rust, leegte, vergetelheid (of iets van dien aard) in een huis achter de Andalusische heuvels. Maar in dat huis dolen de spookgestaltes, lijfelijke herinneringen (of zoiets) rond van twee mensen die model staan voor alle vervolgden van alle tijden. En zij vertellen die vrouw hun eeuwenoude verhaal. Dat, ongeveer, is het uitgangspunt van Het Verschil – een voorstelling die eigenlijk een aaneenschakeling van stijlbreuken is.

Ruut Weissman, die het programma bedacht en regisseerde, stond elf jaar geleden aan het hoofd van Tip Top, een wondermooi kleinkunstmozaïek over het vooroorlogse joodse amusement in Amsterdam en wat daarvan na de oorlog overbleef.

Het Verschil is daarvan een thematisch vervolg, aldus de makers. Ook nu speelt Jenny Arean een voorname rol, als zangeres die aan de zijlijn reageert met een handvol voorbeeldig voorgedragen liedjes. Wende Snijders, wier vocale expressie eveneens grote hoogten bereikt, is de vrouw in het middelpunt. Manoushka Zeegelaar Breeveld en Ali Çifteci zingen niet; zij spelen de dolenden. En af en toe stapt Raoul Heertje naar voren voor een ultrakort nummertje stand-up comedy dat via actuele grappen min of meer vertaalt wat er gaande is. Vijf spelers, alles bij elkaar, en drie fenomenale multi-instrumentalisten die onder leiding van Rutger Laan een veelvoud aan muzikale stemmingen scheppen.

Het resultaat is een zorgvuldig geweven vlechtwerk, dat associërend van scène naar scène gaat en geen ruimte laat voor zoiets sfeerverstorends als applaus na elk liedje. Maar is het ook even gaaf, zo niet gaver, dan Tip Top was? Nee. Wat zich hier wreekt is het feit dat de teksten uit twee verschillende theaterwerelden komen. De declamatieteksten van Rob de Graaf zijn opzettelijk zo vaag mogelijk gehouden; ze bevatten niet één concrete verwijzing naar een concrete vervolging. Bijzondere zinsneden soms, dat wel, zoals deze verzuchting van een gevangene: „Zachtjes noem ik af en toe m’n eigen naam, omdat ik die anders nooit meer hoor.” Veel andere passages zijn echter inwisselbaar en vervallen te vaak in herhalingen en mooischrijverij. Ze zijn niet alleen politiek, maar ook esthetisch correct. De liedteksten van Jurrian van Dongen, Ivo de Wijs en George Groot maken heel wat meer indruk omdat de algemene strekking telkens door specifieke details veel beeldender wordt gemaakt.

Een verrassend element is wel de rol van Raoul Heertje, die tijdens de tournee af en toe plaats maakt voor zijn collega Jan Jaap van der Wal. Hij is de man die het ongrijpbare, het zweverige van Het Verschil compenseert met nuchtere terzijdes die meestal doeltreffend zijn. „Niemand wil oorlog,” stelt hij bijvoorbeeld vast. „Maar er is tóch oorlog. Dus móeten er mensen zijn die wel oorlog willen.” Zo direct zou de voorstelling vaker mogen zijn.

    • Henk van Gelder