Baskische president voor rechter

De Baskische regiopresi-dent Ibarretxe wordt ver-dacht van illegaal overleg met Batasuna, de verboden politieke tak van de terreur-beweging ETA. Het proces komt hem niet slecht uit.

Na anderhalf uur verhoor door de onderzoeksrechter verliet de Baskische Juan José Ibarretxe vanochtend onder applaus van zijn voltallige regio-kabinet en andere politieke aanhangers de rechtbank in Bilbao.

Ibarretxe wordt verdacht van het naast zich neerleggen van een rechterlijke beslissing, nadat hij in april vorig jaar een ontmoeting had met de leiding van de illegaal verklaarde Batasuna-partij, de politieke tak van de nationalistische terreurbeweging ETA. Een mogelijk geval van burgerlijke ongehoorzaamheid, zo vindt justitie.

Het oproepen van de lehendakari – Baskisch voor regiopresident – voor de rechter was de afgelopen weken aanleiding tot aanzwellende verontwaardiging in nationalistische kring.

Afgelopen maandag trommelde de in Baskenland regerende nationalistische partij PNV haar aanhang op om met enkele tienduizenden zwijgend te protesteren voor de deur van het gerechtsgebouw. Met fijn gevoel voor slachtofferschap – beproefd middel in Baskisch-nationalistische kring – werd geconstateerd dat Baskenland onder de dictatuur van Franco twee ‘lehendakari’s’ in ballingschap had gekend, maar dat tijdens de democratie nog nooit een Baskische regiopresident voor de rechter had moeten verschijnen.

De rechterlijke actie komt de nationalisten echter niet ongelegen. Ibarretxe, die sinds het faliekant mislukken van zijn plan van enkele jaren geleden voor een onafhankelijke Baskische natie een politiek afgebrand bestaan leidt, aast op een nieuwe rol in de mogelijke gesprekken die tot het einde van de ETA moeten leiden. Gisteren nog verklaarde de regiopresident dat hij niet alleen geen spijt had van zijn gesprekken met de Batasuna-leiding vorig jaar, maar dat hij die gesprekken ook zal voortzetten op zoek naar „een nieuwe mogelijkheid voor de vrede”.

Uitgerekend nu de ETA zijn wapens weer heeft opgepakt (deze week werd de planning verijdeld van een nieuwe bomaanslag die de komende maanden in Valencia op de agenda stond) leidde een en ander tot een kettingreactie aan verklaringen. Spanje’s rechterlijke macht eiste dat de Baskische regioregering moest ophouden met haar campagne.

De conservatieve oppositieleider Mariano Rajoy, die de afgelopen weken voortdurend commentaar leverde op rechterlijke beslissingen, sprak van onaanvaardbare druk op de onafhankelijke rechter door de Baskische nationalisten.

De regering-Zapatero bevindt zich in een lastig parket. Na het mislukken van de gesprekken met de ETA door de aanslag op het vliegveld Barajas probeert het kabinet alle partijen bijeen te krijgen voor een gemeenschappelijk pact tegen het terrorisme. De Partido Popular lijkt onder geen beding mee te willen doen, maar het is voor Zapatero op zijn minst belangrijk om de Baskische nationalisten mee te krijgen.

De premier zei gisteren dat „respect voor rechterlijke beslissingen een goede manier is om bij te dragen aan het functioneren van de rechtsstaat”. Maar in een adem door liet Zapatero weten dat de kritiek op de rechters valt binnen de grondwettelijke vrijheden. En dat was voor oppositieleider Rajoy weer aanleiding te spreken van „een kolossale stommiteit”. Aldus duurt de verdeeldheid over de aanpak van de ETA na de aanslag van december onverminderd voort.