Respecteer mensen die dood willen

Het hoofdredactioneel commentaar ‘Geen hulp bij zelfmoord’ in deze krant van 25 januari heeft veel reacties opgeroepen. Zonder uitzondering kritisch. Hieronder een selectie van lezersbrieven.

Besluit tot zelfdoding altijd weloverwogen

De woorden ‘zelfmoord is nooit goed’ (Hoofdartikel, 25 januari) kan ik met een theoretisch verhaal weerleggen, maar ik beperk mij tot de beschrijving van de laatste drie zelfdodingen waarbij ik betrokken ben geweest.

Mijn laatste overleden cliënt was 94 jaar oud, fysiek op, mentaal prima in orde. Hij is in zijn eigen bed, in aanwezigheid van zijn kinderen rustig overleden op het moment dat hij daar zelf voor uitkoos. Ik heb járen contact met hem gehad en hij en zijn kinderen waren mij buitengewoon dankbaar voor de verleende steun.

Daarvóór overleed een cliënt die de gevolgen van de zich bij hem ontwikkelende Alzheimer niet verder wilde afwachten. Ook met hem én zijn partner (en later de kinderen) heb ik over een periode van enkele jaren contact gehad. Het zal u niet verbazen dat dat intensieve gesprekken waren. Ja, de Alzheimer was een ramp. De zelfdoding was een intense en heel belangrijke gebeurtenis voor alle betrokkenen.

En nog eerder overleed een betrekkelijk jonge man bij wie zijn hiv-besmetting zich tot aids had ontwikkeld. Voor hem stond al lang geleden vast dat hij zijn eigen moment van sterven zou kiezen. Zijn ziekte was een ramp. Zijn zelfdoding, thuis bij zijn ouders, hoe verdrietig ook, geenszins.

Waren deze mensen dan toch ten minste depressief? Iemand die Alzheimer heeft, daarvoor behandeld wordt, zijn geestelijk wezen door zijn vingers voelt wegglijden, is niet alle vierentwintig uur van de dag even opgewekt. En voor zijn of haar partner is het leven er bepaald minder makkelijk op geworden. Iemand die voelt hoe het aidsvirus zijn lijf afbreekt ervaart het leven minder als een feest dan u en ik. Maar vanwaar de drang om deze mensen een depressie aan te praten?

Ook Mimi de Kleine, die na rijp beraad en gesteund door de aanwezigheid van twee vriendinnen, haar leven beëindigde moet wel ‘depressief’ zijn geweest. Want anders wankelt ons wereldbeeld en dat is wel het ergste wat er kan gebeuren. Mijn cliënten hebben heel bewust een soms buitengewoon moeilijke keuze gemaakt. Wie dat niet kan of wil begrijpen, moet zich er ten minste niet mee bemoeien.

Dr. Ton Vink

Suïcideconsulent, Velp

Commentaar zelfmoord is deze krant onwaardig

Het hoofdredactioneel commentaar over zelfmoord heeft mij, als nabestaande van een persoon die ondraaglijk geleden heeft onder haar geestelijke toestand en niet meer geholpen kon worden door professionele instanties, gekwetst.

De persoon in kwestie heeft, met steun (niet met hulp) van de Einder en de NVVE, een eind gemaakt aan het lijden en verdient in mijn ogen, in plaats van enig stigma, een standbeeld.

Uw commentaar is generaliserend en stigmatiserend en gespeend van enige vorm van empathie, een progressief-liberale kwaliteitskrant onwaardig.

Joppe de Ree

Vinkeveen

Bewondering voorwils- en daadkracht

‘Zelfmoord is nooit goed’, aldus de eerste zin van een hoofdartikel. Als argument wordt aangevoerd dat mensen, door de hand aan zichzelf te slaan, schade kunnen toebrengen aan familie en nabestaanden. De eerste maal dat ik met zelfmoord geconfronteerd werd was in de beginjaren van de Tweede Wereldoorlog. Ik was toen hooguit zeven. Onze buren waren ver in de tachtig en het ging niet goed met hen. Op een ochtend vond hun zoon hen, levenloos in elkaars armen, in bed. De slang van het gaskacheltje was er af en de gaspenning op. Het toenmalige stadsgas was giftig in tegenstelling tot aardgas. Zij hadden besloten dat het genoeg geweest was en verkozen dit einde boven een hulpbehoevend bestaan ten laste van zichzelf, hun familie en omgeving.

De laatste maal dat ik met zelfmoord werd geconfronteerd was toen mijn moeder, op haar negenentachtigste, besloot om geen voedsel meer tot zich te nemen en ook kunstmatige voeding categorisch weigerde. Ze was er zich van bewust dat haar geestelijke vermogens sterk achteruitgingen en weigerde de aftakeling tot een plantaardig bestaan te accepteren.

In beide gevallen zijn de woorden ‘niet goed’ nooit bij mij opgekomen. Ik heb eerder bewondering en respect voor de wils- en daadkracht van deze zelfstandig beslissende mensen.

Harry Dijstelbergen

Essen (België)

Lezen we straks‘Abortus is nooit goed’?

Het leek donderdag 25 januari of ik plotseling een andere krant las: ‘Zelfmoord is nooit goed’. Verderop de alinea: „Er zijn ook professionele en vrijwillige hulpverleners die zich in de eerste plaats richten op het voorkomen van zelfmoord, niet op de neutrale begeleiding van mensen met plannen. Gelukkig ook maar.” Waar is hier de nuance? Waar is de open geest waarin nog niet zo lang geleden door deze zelfde krant werd geschreven over de ‘Pil van Drion’? Wanneer kunnen wij een redactionele bijdrage verwachten waarin bovenstaande citaten voorkomen met het woord ‘abortus’ in plaats van ‘zelfmoord’?

Els van der Zee

Bennekom

Term ‘zelfmoord’ houdt impliciet veroordeling in

De term ‘zelfmoord’, zoals gebruikt in het hoofdartikel, stamt uit de tijd waarin niet-gelovigen als heidenen werden betiteld. Zelfmoord was de daad van een zondaar. Sinds geruime tijd is de neutrale term ‘zelfdoding’ in gebruik en opgenomen in diverse woordenboeken. Waarom gebruikt u expliciet deze term, die impliciet een veroordeling inhoudt? Ook wordt Koerselman aangehaald met de woorden: „Mensen leven niet alleen voor zichzelf maar zijn ingebed in een groter geheel van verantwoordelijkheden waarnaar zij zich hebben te schikken”. Met kennelijke instemming van de redactie wordt hier door psychiater Koerselman verordonneerd dat iedereen maar moet doorleven, ongeacht het al of niet zinvol zijn en ongeacht het verlies van waardigheid van het leven voor betrokkenen. Van de redactie had ik meer respect voor de Libertas van de niet-geesteszieke burger verwacht.

Ter verduidelijking het volgende. In 1932 beëindigde de vrijgezel George Eastman weloverwogen in Rochester, NY, zijn leven, omdat hij er mee klaar was. Hij had Kodak opgericht en grootgemaakt. Hij had gezorgd voor goede opvolgers. Veel geld had hij geschonken aan goede doelen. Op 78-jarige leeftijd vond hij het genoeg en stopte. Wat is daar mis mee?

H.W.H. Weeda

Leiden

Mijn man is gelukkig en trots gestorven

De zin: ‘Zelfmoord is nooit goed’. wordt gepresenteerd als een feit in plaats van een mening. De mijne is anders, gestoeld op eigen ervaring. Mijn man die al acht jaar aan Alzheimer leed heeft in september 2006 een einde aan zijn leven gemaakt. Hij kon de angst niet meer aan en wilde de onzekerheid van het wegglijden van zijn geestelijke vermogens niet langer meemaken. Al genoot hij nog van veel.

Hij is daar open en transparant in geweest, heeft van al zijn dierbaren en vrienden afscheid genomen en het uitgelegd. Het is uiteindelijk door allen geaccepteerd. Wij hebben daar een heel goed gevoel over, hij is gelukkig en trots gestorven. Ook stelt het artikel achteloos dat een depressie, bij een andere categorie zelfdoders, wel weer voorbij kan gaan. Dit is een achterhaald standpunt.

En wat betreft hulp bij zelfdoding: wat moeten mensen die er fysiek niet meer toe in staat zijn?

Ik zou mijn man graag in een later stadium actief geholpen hebben. Hij zou dan langer hebben kunnen leven. Dat hadden we beiden graag gewild.

M. van Eerde-van Doorn

Zoetermeer