Mooi! Duur! Maar ook beter?

Vandaag komt Windows Vista uit, een nieuw besturingssysteem voor de pc.

Wat is het beste? Nu al kopen, of wachten tot een nieuwe pc nodig is?

Uitgebreide test op de site

Met een zware plof landt de ruim driehonderd pagina’s tellende Product Guide op tafel. „Alsjeblieft. Dit is Vista”, zegt Derk Wagelaar, die bij Microsoft in Nederland verantwoordelijk is voor Windows. De documentatie begeleidt de eerste officiële versie van het nieuwe besturingssysteem, dat nrc.next een paar weken mocht uitproberen op een knaloranje notebook.

Microsoft investeerde enkele miljarden dollars in de ontwikkeling van Windows Vista. Veel geld, maar wereldwijd zijn zo’n 750 miljoen pc’s in gebruik – en over drie jaar ruim een miljard. Als al die gebruikers overstappen op een legale Vista-licentie, zal Microsoft zijn miljarden snel terugverdienen.

Nederland telt meer dan vijf miljoen computers. Op zo’n 95 procent daarvan draait het besturingsprogramma Windows van Microsoft, de grootste softwaremaker ter wereld. Vanaf vandaag wordt de huidige versie, XP, vervangen door Windows Vista. Bijna alle nieuwe pc’s gaan straks met Vista geïnstalleerd over de toonbank.

In 2007 worden de eerste 90 miljoen Vista’s verkocht. De grote verkopen komen naar verwachting pas vanaf 2008. Software verkopen is een stuk lucratiever dan auto’s of margarine: de Windows-divisie van Microsoft maakte de afgelopen jaren naar schatting meer dan 50 cent winst op iedere euro omzet, met uitschieters van 85 cent per euro winst in sommige kwartalen.

De opvolger van Windows XP zou al in 2003 verschijnen en Longhorn of Blackcomb heten. Dat lukte niet, omdat Microsoft z’n programmeurs nodig had om de veiligheidslekken in Windows XP op te lossen met een tussentijdse verbouwing. XP bleek namelijk niet opgewassen tegen de bedreigingen van het internet: beruchte mailwormen als Sasser en Blaster konden honderdduizenden pc’s tegelijk besmetten.

Derk Wagelaar werkte toen al bij Microsoft Nederland en herinnert zich de ‘crisistijd’, toen de telefoon roodgloeiend stond door bezorgde gebruikers. Pas toen Servicepack 2 kwam, dat Windows XP een stuk veiliger maakte, werd het weer rustiger bij Microsoft.

Vista is gebouwd op een ander fundament – een kernel in vaktermen – dan Windows XP of Windows 2000. Software draait nu in verschillende lagen en daardoor heeft een programma dat crasht minder vaak een verlammend effect op de hele computer. Essentiële onderdelen van het systeem werken in een veiliger, geïsoleerde omgeving, waardoor de pc minder kwetsbaar is voor virussen en hackers. „Veiligheid stond voorop”, zegt Derk Wagelaar. „Dat was belangrijker dan de opleverdatum van Vista.”

Maar veiligheid is niet altijd het beste verkoopargument voor een gretige pc-consument. Het oog wil ook wat. Vandaar dat Vista er anders uitziet dan XP. Het meest opvallend is de nieuwe Aero-interface, die werkt met 3D-effecten en een opvallend ‘doorkijk-effect’ voor de verschillende vensters. Deze vormgeving is alleen te gebruiken op computers met een snelle videokaart. Ter geruststelling: het klassieke vierkante Windows-uiterlijk is nog steeds voorhanden.

De vakpers oordeelde tot nu toe gunstig over Vista, maar vond weinig spectaculaire nieuwe functies. Microsoft heeft goed gekeken naar concurrerende besturingssystemen en softwaremakers en met die inspiratie een up-to-date besturingssysteem afgeleverd. Daarbij is rekening gehouden met de aangescherpte regels die de monopoliepositie van Windows moeten beperken.

Zo mag Microsoft van de Europese Unie zijn klanten niet meer ‘dwingen’ al zijn software te gebruiken, door die gratis mee te leveren met Windows. Dan gaat het bijvoorbeeld om software voor het bekijken van video. Derk Wagelaar: „In Nederland zal een Vista-versie te koop zijn zonder mediaspeler, zoals de Europese Unie het wil.”

Hoewel Vista geen revolutionaire vondsten biedt, zijn de doorgevoerde verbeteringen welkom. Zo zullen gebruikers van een notebook tevreden constateren dat Vista ze veel makkelijker dan voorheen aansluit op draadloze netwerken.

Ook zal elke pc-gebruiker tijd besparen met de verbeterde zoekfunctie. Die maakt het mogelijk in elk programma snel documenten te vinden. Het is ook niet langer nodig om alle bestanden keurig op te slaan in de juiste map; virtuele mappen houden alle aan elkaar gerelateerde documenten en e-mails bij elkaar.

Microsoft is niet de eerste firma die met zo’n desktop-zoeksysteem op de proppen komt. Die eer gaat naar zoekmachine Google, misschien wel Microsofts grootste concurrent. Het bewijst dat concurrentie geen kwaad kan.