EU eist financiële transparantie voetbalclub

Is een professionele voetbalclub een bedrijf, of neemt voetbal door zijn sociale invloed een aparte positie in? Op die vraag wil de EU de komende maanden antwoord geven.

Voetbalclubs en overheden klagen al jaren over juridische onzekerheid als gevolg van Europese regels voor de gezamenlijke, interne markt. Mogen gemeenten profclubs die in financiële moeilijkheden verkeren overeind houden? Is het gezamenlijk verzilveren van tv-inkomsten uit eredivisie of Champions League niet strijdig met Europese regels tegen kartelvorming? De Nederlandse Mededinginsautoriteit zette al eens vraagtekens bij de gezamenlijke verkoop van rechtstreekse uitzendingen. En wat te denken van de nieuwe regels van de Europese voetbalbond UEFA? Deze verplichten clubs om vanaf 2008 minimaal acht spelers in hun selectie op te nemen, waarvan er vier door de club zelf zijn opgeleid en vier in het land waar de club gevestigd is. Doel hiervan is om de macht van rijke clubs, die lever spelers kopen dan opleiden, terug te dringen. Maar de regel lijkt strijdig met het recht op vrij verkeer van werknemers. „Wij hopen op erkenning van onze specifieke positie”, zegt Henk Kesler, directeur betaald voetbal bij de KNVB.

In het Europees Parlement (EP) stemde een ruime meerderheid gisteren in met voorstellen van de Vlaamse europarlementariër Ivo Belet die in de richting gaan van wat Kesler wenst. „Maar om voor die bijzondere positie in aanmerking te komen, moeten de clubs wel wat terug doen”, aldus Belet na afloop van de stemming. Het parlement heeft formeel geen bevoegdheden op sportgebied. Belet: „Als de Europese Grondwet was aangenomen wel.” Maar de europarlementariërs hopen toch dat hun voorstellen worden overgenomen door de Europese Commissie. Het dagelijks bestuur van de EU is vóór de Europese Grondwet en lijkt mede daarom rekening te willen houden met de wensen van het EP. „Wij hebben begrepen dat de plannen van de Commissie lijken op die van Ivo Belet”, aldus een woordvoerder van de KNVB. Naar verwachting komt de Commissie binnen een half jaar met een zogenaamd ‘witboek’, waarin de specifieke positie van profclubs tot uiting komt.

Maar wat moeten de voetbalclubs volgens het EP doen om voor een uitzonderingspositie in aanmerking te komen? Een belangrijke eis is dat ze openheid van zaken geven over hun financiële huishouding. „Het is nu soms totaal onduidelijk hoe rijke clubs aan hun geld komen. Het Europese profvoetbal gaat gebukt onder gokfraude, witwasserij van geld en obscure investeerders. Wij roepen de Europese Commissie en de UEFA op clubs te verplichten een helder financieel beleid te voeren en daar ook op toe te zien”, aldus Belet. Het parlement stelt voor dat nationale voetbalbonden en de UEFA een onafhankelijk orgaan oprichten dat toezicht houdt op transparant financieel beleid bij Europese voetbalclubs.

Verder spreekt het EP zich uit vóór het afstaan door clubs van hun spelers aan nationale elftallen, zonder dat ze daarvoor gecompenseerd worden. Bij clubs met veel internationals leeft de wens van financiële compensatie, omdat ze spelers na interlandwedstrijden soms geblesseerd terug krijgen.

De europarlementariërs eisen ook maatregelen van de Commissie om kinderhandel in het profvoetbal te stoppen. Het zou clubs onmogelijk gemaakt moeten worden om kinderen al op jonge leeftijd contractueel aan zich te binden. Bekend voorbeeld hiervan is Feyenoord dat de Braziliaan Leonardo, nu in dienst van Ajax, al op 12-jarige leeftijd wegplukte uit een sloppenwijk van Rio de Janeiro.

In ruil hiervoor moet de Commissie beloven EU-regels over kartelvorming en vrij verkeer van personen niet strikt toe te passen op voetbalclubs. Over staatssteun moet de Commissie duidelijke richtlijnen opstellen. „We hebben een soort spoorboekje nodig waarin overheden precies kunnen zien wat wel en niet geoorloofd is. Een land als Spanje kent bijvoorbeeld een gunstig belastingtarief voor spelers. Dat werkt concurrentievervalsend ten opzichte van clubs in andere landen. De Commissie moet duidelijk aangeven of dat is toegestaan”, aldus VVD-europarlementariër Toine Manders, een van de initiatiefnemers van de EP-voorstellen.

    • Wilmer Heck