De wereld wordt steeds gelukkiger

Een warm bed na een koude dag. Geluk is eigenlijk heel eenvoudig. Op deze plek betoog ik elke week dat de wereld er op vooruitgaat wat betreft welvaart, vrijheid, democratie, natuur en gezondheid. Maar worden we daar ook echt gelukkiger van? Zit geluk niet juist in de kleine, individuele dingen?

Nederland in gelukstop

In onderzoek wordt geluk gedefinieerd als de mate dat een individu tevreden is met de kwaliteit van zijn leven. Nederland vormt met acht andere kleine West-Europese landen het gelukkigste deel van de wereld: Ierland, de vijf Scandinavische landen (IJsland, Noorwegen, Zweden, Finland en Denemarken) en de Alpenlanden Zwitserland en Oostenrijk. Deze landen scoren tussen de 7,5 en 8 voor geluk. Het gemiddelde cijfer over de wereld is een 6, in Zimbabwe en Tanzania is het niet meer dan een 3,2.

Sinds 1960 is bijna overal op de wereld een stijging te zien, maar deze is in ontwikkelingslanden veel sterker dan in de westerse wereld: waarschijnlijk omdat daar welvaart en levensverwachting ook veel sterker zijn gestegen. De gelukskloof in de wereld wordt dus steeds kleiner.

Welvaart en individualisme

Welvaart maakt dus zeker gelukkig, maar dat effect vlakt af boven een maandelijks inkomen van ongeveer 2.000 euro netto. Als een land democratisch is, een goede sociale wetgeving en gezondheidszorg kent, draagt dat meetbaar bij aan het levensgeluk van de inwoners. Net als de beschikbaarheid van opleidingen en informatie, de pluriformiteit van radio, tv en dagbladen. Vrijheid, veiligheid en tolerantie, de gelijkheid van mannen en vrouwen en acceptatie van homoseksualiteit; het helpt allemaal.

Hoewel er veel gemopperd wordt over onze té individualistische samenleving, blijkt die juist sterk bij te dragen aan levensgeluk: de bevrijding van knellende banden van stam, familie, kerk, partij of bedrijf, de mogelijkheid om je eigen keuzes te maken. Collectivistisch samenlevingen als de Japanse zijn daarom minder gelukkig – ondanks de zeer hoge levensverwachting.

Persoonlijk geluk

Op een individueel niveau zijn een relatie, vriendschap, het idee competent te zijn en besef van eigenwaarde belangrijke bouwstenen voor geluk. Spullen dragen maar beperkt bij: als je eenmaal die Porsche hebt, ben je daar eigenlijk verbluffend snel aan gewend, en zakt je geluksgevoel terug naar het oude niveau. Mensen die gelukkig zijn, zijn voor hun oordeel over zichzelf minder afhankelijk van anderen. Zij zijn ook vrijgeviger en vergevingsgezinder (maar wat is hier oorzaak en wat gevolg?).

Amerikaans onderzoek toonde aan dat dankbaarheid je levensgeluk kan vergroten. De tip van de onderzoekers: schrijf elke avond op waar je die dag dankbaar voor en tevreden over bent. Dat blijkt toch vaak verrassend veel meer dan je dacht.

    • Kor Goutbeek