Trage treinen in het noorden

De treinen van vervoerder Arriva in Friesland en Groningen rijden niet op tijd. De provinciebesturen dreigen met boetes. „Tijd voor een charmeoffensief van Arriva.”

Aankomst van een trein van vervoerder Arriva op het perron van station Kropswolde in Groningen. Arriva nam het vervoer op deze onrendabele lijn over van NS. Foto Sake Elzinga Nederland - Kropswolde ( Groningen ) 26-01-2007 Station Kropswolde spoorlijn tussen Groningen - Nieuweschans , het traject waar de treinen van Arriva rijden. Foto: Sake Elzinga Elzinga, Sake

De vele vertragingen van de Arrivatreinen hebben haar besluit om te gaan verhuizen versneld. Aaltsje Malda uit Groningen wacht op het station in Leeuwarden op de trein naar haar woonplaats. Vier dagen per week gaat ze op en neer naar haar werk in de Friese hoofdstad. Sinds de nieuwe dienstregeling die 10 december vorig jaar inging, komt ze steevast tien minuten te laat aan. „Gelukkig heb ik variabele werktijden.” Maar mede door de vertragingen verhuist ze dit weekend naar Leeuwarden. Verder is ze tevreden over de nieuwe snelle trein, die vervoersbedrijf Arriva onlangs inzette op de zes Groningse en Friese spoorlijnen.

Maar heel wat reizigers zijn dat niet. Overvolle treinen, vertraging, uitval en een te hoge instap voor rolstoelgebruikers zorgden de afgelopen weken voor veel protesten. De provincie Groningen, verantwoordelijk voor bus- en treinvervoer in deze provincie, stelde Arriva in gebreke en dreigde met boetes van 7.500 euro per dag als de vervoerder begin februari niet op tijd rijdt. De Friese gedeputeerde Ton Baas (VVD) had gisteren een naar eigen zeggen een „indringend” gesprek met de Arrivadirectie. Hij gaf hen tot half april de kans de problemen op het spoor op de drie Friese spoorlijnen (Leeuwarden richting Sneek, Harlingen en Groningen) op te lossen. Zo niet dan volgt eerst een waarschuwing en daarna een boete.

De geneugten van de marktwerking? De Groningse gedeputeerde Marc Calon (PvdA) heeft zijn antwoord klaar. „Dankzij de provincies Groningen en Friesland rijden er nog treinen in het noorden. NS wilde indertijd van de onrendabele lijnen af.”

Groningen en Friesland behoorden tot de eersten die het regionaal streek- en treinvervoer eind jaren negentig openbaar aanbesteedden. De exploitatie werd gegund aan NoordNed, een samenwerkingsverband van NS en Arriva. Het debuut van deze nieuwe vervoerder in mei 1999 verliep niet vlekkeloos. Net als Arriva kampte NoordNed met problemen. En ook toen regende het klachten van reizigers over overvolle treinen en vertragingen. De provincie Groningen legde de onderneming in totaal een miljoen euro aan boetes op wegens het niet nakomen van contractuele afspraken.

Wat Havo-scholier Joris Drenth (18) uit Hoogezand betreft had het vervoersbedrijf, dat in december 2005 de concessie voor het treinverkeer in Groningen en Friesland voor vijftien jaar kreeg, nu ook al een fikse boete gekregen. Hij treint dagelijks naar school in Groningen. De afgelopen weken liep hij steevast een kwartier tot 20 minuten te laat de klas in door de treinvertraging, vertelt hij. Omdat Arriva niet reageerde op zijn klachten, zette hij de website www.balenvanarriva.com op. Binnen enkele dagen wist hij 1100 protesthandtekeningen te vergaren van ontevreden treinreizigers. Twee weken geleden heeft hij ze aangeboden aan Arriva-directeur Anne Hettinga. Die beloofde beterschap. De situatie is verbeterd, geeft Drenth toe. „Maar toch is de trein nog twee van de tien keer te laat.”

De nieuwe dienstregeling in combinatie met de nieuwe treinen spelen de vervoerder parten, stelt woordvoerder Liesbeth de Vries van Arriva. Ook kampten de nieuwe treinen met „opstartproblemen”. „De lasergun waarmee de machinist het sein omzet, werd te laat geleverd, zodat hij steeds moest uitstappen om dat met de hand te doen.” Tijd die niet ingecalculeerd was. Verder groeide het reizigersvervoer op het traject Winschoten-Groningen met 35 procent. „Iets wat we in onze stoutste dromen niet hadden verwacht. We rekenden binnen vijftien jaar op een groei van 50 procent.” Extra treinstellen om de problemen op te lossen, had Arriva niet in voorraad. Wel zet de vervoerder drie extra treinen in op dit traject – de oude, gele Wadloper. De Vries beseft dat het imago van Arriva een deuk heeft opgelopen. „Wij zijn een club van aanpakkers en we zullen ongelooflijk hard werken om de boel op orde te brengen.”

Door de hoge uitval van treinen en een te hoog percentage reizigers dat moet blijven staan, voldoet Arriva niet aan de afspraken in de verstrekte concessie. Friesland en Groningen eisen ook dat de communicatie met de reiziger verbetert. „Het is tijd voor een charmeoffensief van Arriva”, concludeert gedeputeerde Baas. Zijn Groningse collega Tonnis Musschenga (CDA) zet controleurs in om na te gaan of Arriva de dienstregeling punctueel uitvoert. Hij kreeg de toezegging dat twee treinstellen begin februari vervroegd worden geleverd. Als de problemen blijven volgen boetes. „Maar dat is niet de remedie.” Net als Baas eist Musschenga dat de reizigers beter worden geïnformeerd. „Arriva moet lijfelijk aanwezig zijn op de perrons om mensen bij vertragingen in te lichten.” Zelf stapt hij geregeld even de perrons op. „Dan check ik even of alles klopt. Soms zijn ze te laat, soms zitten er te veel mensen in de trein, zeker in de spits.” Dat was niet het geval tijdens de rit voor deze reportage in de grijs-rode Spurttrein van Leeuwarden naar Groningen. Die trein vertrok stipt op tijd en er waren stoelen onbezet. Musschenga en Baas konden tevreden zijn.