Soms vreten de pixels het beeld op

Digitale projecties worden de standaard, ook bij het filmfestival in Rotterdam. Maar er gaat af en toe wat mis. Een film bevriest in blokjes, het geluid valt uit. „Helemaal vervormd en ik had er zoveel moeite voor gedaan.”

Bas Blokker

Er zijn veel prachtige films op het International Film Festival Rotterdam, maar er is ook veel leed bij de vertoning ervan. En dan met name bij de digitale projecties die de standaard aan het worden zijn. Gisteren was de Armeense regisseur Don Askarian naar eigen zeggen „wanhopig geworden’’ van de projectie van zijn Ararat – 14 views. „Het was pijnlijk om aan te zien.” In de eerste plaats doordat de beeldverhouding verkeerd was ingesteld. „Mijn hele compositie was verzerrt’’, zei de in Duitsland woonachtige Askarian tijdens het nagesprek in de zaal. „Helemaal vervormd en ik had er zoveel moeite voor gedaan.” Bovendien werd het beeld soms opgevreten door pixels en viel het geluid soms met een klap stil.

Bij de documentaire Die einst süsse Heimat van de Oostenrijker Gerald Igor Hauzenberger duurde het gisteren even voordat er überhaupt een film te zien was. In beeld verschenen meldingen die we van de computer kennen: Loading File en een cursor die op zoek ging naar de juiste file met de juiste resolutie, 718x287i. Maar zelfs toen de file geladen was, bevroor de film over hoogbejaarde etnische Duitsers in Roemeens Transsylvanië halverwege nog een enkele keer in vierkante blokjes. Het is een euvel dat aan het medium kleeft, zoals de celluloid filmrol wel eens uit de tandjes van de projector schoot of door de hitte van de lamp in brand vloog.

Maar zoals gezegd, bijzondere films genoeg in dit eerste en altijd drukste weekend van het festival. En bijzondere momenten. Van horen zeggen: regisseur Cyrus Frisch die het te kwaad kreeg na de eerste vertoning van zijn Waarom heeft niemand mij verteld dat het zo erg zou worden in Afghanistan. Hij twijfelde ineens aan de kwaliteit van zijn film en het hielp ook niet dat tijdens de vertoning een deel van het publiek wegliep.

In de Tiger-competitie waren een paar veelbewogen premières. De Macedonische Aneta Lesnikovska (hazelnoot) had veel enthousiaste fans meegebracht naar de vertoning van haar film-over-filmen Does it Hurt – The First Balkan Dogma. Dogma-tisch, in de zin van het Deense filmmanifest uit 1995, was het misschien niet helemaal. De film was wel uit de hand gedraaid, maar af en toe foezelde Lesnikovska wat met het geluid op een manier die de ware gelovige zou hebben verketterd. Maar de geest van Dogma-bedenker Lars von Trier waarde door de hele film. Alle sadistische plagerijen van de acteurs door de regisseur, zouden Von Trier ongetwijfeld deugd doen.

De Belg Koen Mortier had misschien wel net zoveel fans, maar de impact van zijn Brusselmans-verfilming Ex-drummer ging verder dan de eerste rijen. Mortier heeft het vette Vlaams van Herman Brusselmans in schrille beelden omgezet en de hele geschiedenis van een mislukt groepje muzikanten op weg naar een amateur-festival trilt van de opwinding. Iedere grap doet pijn en om elke steek valt ook te lachen.

Askarians Ararat – 14 views was misschien even schril, maar mikt minder op effect dan Ex-drummer. Het filmproject, dat vorig jaar overigens nog bekend stond als Ararat – one hundred views, heeft volgens Askarian 33 jaar in zijn hoofd gebroeid voor hij begon te filmen. Het verhaal rond een opkoper van zeldzame munten is tamelijk eenvoudig. Het is de associatieve montage van sterke beelden die de film zijn kracht geeft. Askarian zei dat hij de 76 minuten durende film heeft gemonteerd uit honderd uur digitaal opgenomen materiaal. Vragen over symboliek – de heilige berg, slangen en vissen – weerde hij na afloop driftig af. „Die zijn daar gewoon.”

Ararat – 14 views is nog te zien op 30/1, 22.15u; 1/2 13.45u; 3/2, 15.00u.

    • Bas Blokker