Randstad moet weer aan kop

Na de ‘Holland Acht’ pleit nu ook de commissie-Kok voor één provincie in de Randstad. Laat het rijk hiermee haast maken, vinden Wim Deetman en Jan Franssen.

De Randstad heeft een grootse toekomst achter zich – tenzij het tij wordt gekeerd en de rijksoverheid niet langer talmt met investeringen. In 2005 luidden de Randstadbestuurders, verenigd in de ‘Holland Acht’ (vier commissarissen van de koningin en vier burgemeesters), de noodklok. Ooit behorend tot de top van de grootstedelijke regio’s (in 1999 op de vijfde plaats), duikelde de Randstad naar een negentiende plaats in 2004. Met dank aan het ontbreken van slagvaardig bestuur.

De noodkreet van de ‘Holland Acht’ kreeg een vervolg in de commissie-Kok die vorige maand met haar advies kwam om vier provincies binnen vier jaar tot één Randstadprovincie samen te voegen en op korte termijn met een urgentieprogramma voor de Randstad te komen. Met deze voorstellen bevestigt de commissie-Kok het belang van de Randstad voor de Nederlandse welvaart. Maar dat kan alleen als de rijksoverheid de regie neemt en het proces ondersteunt met investeringen. Alleen dan kan het doel van de bestuurlijke samenwerking in de Randstad, een positie als woon-, studeer-, werk- en leefgebied bij de beste en aantrekkelijkste vijf regio’s van Europa, gerealiseerd worden.

Het rijk heeft het uniforme model voor Nederland inmiddels verlaten en ‘excelleren’ staat hoog genoteerd. Maar het ad hoc versterken van sterke punten en het wegnemen van zwakke is niet genoeg. Wil de Randstad ook in de toekomst het hoofd kunnen bieden aan regio’s die snel sterker worden (zoals Madrid, Barcelona, Dublin, Hamburg en Stockholm), dan moet nu gericht worden geïnvesteerd in de ruimtelijke en economische ontwikkeling van de Randstad als geheel. Daarvoor is nodig: een strategie voor een duurzame Randstad, gericht op de komende drie decennia. Deze strategie moet in hoofdlijnen in het regeerakkoord worden verankerd.

Daarnaast moet de huidige bestuurlijke en ambtelijke versnippering worden tegengegaan, conform het advies van de commissie- Kok. Wij merken in de praktijk dat we telkens tegen de bestaande structuren aanlopen: bijvoorbeeld de besluitvorming over het doortrekken van de A4 tussen Delft en Schiedam. Onnodige barrières die besluitvorming over tal van noodzakelijke ontwikkelingen telkens weer frustreren.

In 2004 werd door het bestuur van het samenwerkingsverband Regio Randstad de Economische Strategie Randstad vastgesteld. In de Regio Randstad zijn provincies, stadsregio’s en de grote steden verenigd. De twee belangrijkste kenmerken van deze economische strategie zijn:

1. Geef impulsen aan de kenniseconomie. Verdubbel het aantal buitenlandse kenniswerkers in de Randstad. Verdubbel het aantal innovatieve starters in de Randstad en zorg dat universiteiten topopleidingen kunnen aanbieden.

2. Zorg dat de reistijd tussen knooppunten in de Randstad niet langer is dan 45 minuten. Dat kan met betrouwbare non-stop openbaarvervoerverbindingen tussen de centra van de grote steden in de Randstad en Schiphol, het wegnemen van knelpunten en het zo snel mogelijk invoeren van betalen voor mobiliteit.

De aanpak hiervan op rijksniveau is tot nu toe helaas nauwelijks verder gekomen dan een papieren adhesie. Intussen staat de internationale concurrentiepositie van de Randstad er niet beter voor dan vier jaar geleden. Daarnaast zijn de overheidsprogramma’s voor de ontwikkeling op de korte en middellange termijn in zowel de Noord- als de Zuidvleugel van de Randstad zelfs nog niet bekostigd. In de samenwerking tussen de decentrale besturen in de Randstad neemt hierdoor de onderlinge spanning toe. De bereidheid bij betrokken gemeenten en provincies tot investeren in de gezamenlijke toekomst neemt daarmee af. Het nieuwe kabinet moet haast maken met beleid dat is gericht op een sterke Randstad. Dat kan door de metropolitane strategie voor de Randstad Holland in het regeerakkoord op te nemen en een slagvaardig en krachtig bestuur voor dit gebied te bewerkstelligen.

Wim Deetman is vicevoorzitter Regio Randstad en burgemeester van Den Haag. Jan Franssen is voorzitter Regio Randstad en commissaris van de koningin in Zuid-Holland.

Zie eerdere artikelen in deze serie op www.nrc.nl/opinie

    • Wim Deetman
    • Jan Franssen