De brave tandarts op de zwarte lijst

Juniad en Farhad Dockrat worden verdacht van banden met Al-Qaeda en de Talibaan.

Zij zijn niet de enige Zuid-Afrikanen op de lijst van de Amerikaanse geheime dienst.

Terreurverdachte Junaid Dockrat is dol op jagen.

Een verkeerde naam, een verkeerde hobby, een verkeerd bedrijf, en misschien ook echt verkeerde vrienden. Waarom denken de Verenigde Staten dat de Zuid-Afrikaanse tandarts Junaid Dockrat en zijn neef Farhad Dockrat „geldschieters, wervers en trawanten van Al-Qaeda en de onttroonde Talibaan in Afghanistan” zijn? Waarom hebben de Amerikanen de neven vrijdag op een zwarte lijst gezet van terreurverdachten – ondanks pogingen van de Zuid-Afrikaanse regering om dat te voorkomen?

In Mayfair, een verlopen achterbuurtje in het westen van Johannesburg weten ze het ook niet. Mayfair is een moslimwijk, een relikwie uit de apartheidstijd waarin verschillende kleuren en religies op veilige afstand van elkaar werden gehouden. Achter Oriental Plaza, voorbij de markt en de halal slager in Central Road, pal naast de tapijthandel, zou de Zuid-Afrikaanse basis van Al-Qaeda zijn gevestigd. Een kleine vitrine vol tenten, visgerei en camouflagekleding is het. Sniper Africa heet het zaakje. Voor al uw jachtbenodigdheden.

„Kom boven”, klinkt het door de intercom en de deur schiet open. Op de eerste verdieping plukt Sollie Dockrat, broer en neef van de twee verdachten, schuchter aan zijn baard. Hij verontschuldigt zich voor de rotzooi. Sniper Africa zit midden in een verbouwing.

Op pas geschilderde stellages liggen broeken, hoeden en jassen. Allemaal in schutkleur. In bosgroen en woestijngeel. „Maar als je goed kijkt, zie je dat dit camouflage is voor jagers, niet voor militairen. Er staan vogels en bomen op. Het is niet abstract, zoals op militaire kleding.”

Die uitleg geeft hij zonder dat ernaar is gevraagd. Maar de kranten hebben de afgelopen week dan ook vol gestaan over het verdachte zaakje van de Dockrats. „De winkel is een façade”, zeiden verslaggevers die zich in Mayfair aan de frontlinie in de oorlog tegen terreur waanden.

Zuid-Afrika staat niet in het rijtje Afrikaanse landen die als broedplaatsen van Al-Qaeda worden aangemerkt. De neefjes Dockrat zijn de eerste verdachten uit het land waar islam geen politieke kwestie is, zeggen ze zelf. De tandarts en zijn neef zijn thuis, maar willen niet met de media spreken.

Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft, door de twee vrijdag op haar terreurlijst te plaatsen, eventuele Amerikaanse tegoeden van Sniper Africa bevroren. De Amerikaanse regering hoopt nu de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties ervan te overtuigen dat ze ook op de VN-terreurlijst thuishoren.

Vanuit de rekening van Sniper Africa zou dokter Junaid, voor 70 procent aandeelhouder, volgens het Amerikaanse ministerie ruim 400.000 rand (43.010 euro) hebben overgemaakt aan de ambassadeur van de Talibaan in Pakistan. Dat was in 2001, vlak na de aanslagen van 11 september. Dockrat zou de ambassadeur gevraagd hebben het geld over te maken naar het hoofdkwartier van het Al-Akhyar-fonds, dat door de Amerikanen is aangewezen als de onofficiële bank van de Talibaan.

Broer Sollie doet een mislukte poging tot een schaterlach. „Hahaha”, kletst hij op zijn dijen. „Dat geloof je toch niet? Ik ben de penningmeester. En het geld groeit ons bij Sniper Africa echt niet op de rug.” Ze hebben er hard genoeg voor moeten werken, vertelt hij in zijn kantoortje. „Jagen is een sport van de blanken. Maar wij hebben er ons als kleurlingen toch tussen weten te wurmen.”

Sollie (40) en zijn vier jaar jongere broer Junaid jagen al sinds hun jeugd. Een vlucht uit de betonnen jungle is het volgens Sollie. De geur van rode aarde tegemoet. „En als we jagen, dan geef ik mijn broer van katoen. Ik ben er goed in.” Pa Dockrat vertelde eerder dat vrienden wel eens grappen maakten over de hobby van de twee broers. „Tijdens het jachtseizoen draagt hij zijn jachtuitrusting, gecamoufleerd als een soldaat en mensen noemden hem dan een Al-Qaeda-lid. Het is al jaren een grap, maar niemand nam het serieus.”

Hoewel. De advocaat van Junaid weet wel dat er al jaren een geblindeerde auto voor het huis van de tandarts geparkeerd stond. „Ze werden gevolgd. Soms liep Junaid erop af om te vragen wat ze van hem wilden en dan reed de auto weg”, zegt raadsman Shaheed Dollie. Maar hoe komt een brave tandarts terecht op de zwarte lijst van de Amerikanen? Is hij inderdaad in Pakistan geweest, zoals de Amerikanen zeggen, en zoals zijn vader zich deze week liet ontvallen? „Geen commentaar”, zegt Sollie.

Dan leunt hij over de tafel, en begint te fluisteren. „Dit is off the record. Een paar jaar geleden zijn we naar China gegaan voor een kledingbeurs. Toen we van China naar Hongkong vlogen, werden we uit een lange rij passagiers geplukt. Of we wel eens in Irak waren geweest. Of in Afghanistan, Pakistan? Ik heb ze toen gevraagd waarom ze dat alleen aan ons vroegen. Of dat misschien met onze lange baarden te maken heeft. Ze lieten ons gaan, maar vanaf dat moment stonden we in een computer.”

Er staan meer Zuid-Afrikanen in de computer van de Amerikaanse geheime dienst. Politiek analist Adam Habib werd laatst gebeld door de Amerikaanse ambassade in Pretoria. Hij en zijn familie zijn niet langer welkom. Redenen werden niet gegeven. Tientallen toeristen, zakenmensen en politici zijn al teruggestuurd onder wie de onofficiële presidentskandidaat Tokyo Sexwale. Hij was lid geweest van een terreurorganisatie. Het ANC van Nelson Mandela welteverstaan.

    • Bram Vermeulen