Boekengeur

Gewapend met een lijstje begeerde oude boeken ging ik een poos geleden op zoek in New Yorkse antiquariaten. Ik had me erop verheugd dat ik al die titels moeiteloos zou vinden, maar teleurstelling was mijn deel. Het waren zaken met een groot assortiment, daar niet van, het grootste deel van hun aanbod bleek echter jonger dan ik had verwacht.

Terug in Nederland deed ik iets wat ik natuurlijk veel eerder had moeten doen: zoeken op internet bij grote boekverkopers uit de Verenigde Staten en Canada, zoals Amazon, Alibris en AbeBooks. Een wereld ging voor mij open, inclusief de boeken die ik al zo lang zocht.

Simpeler kan het niet: je zoekt het bewuste boek op, waarvan de exemplaren met al hun kleine of grote beschadigingen overzichtelijk vermeld staan, tikt je naam, adres en nummer van je creditcard in – en ruim een week later krijg je het boek feilloos thuisbezorgd, afkomstig van een of andere kleine boekhandel, aangesloten bij de voornoemde organisaties.

Dat geeft me elke keer weer een rilling van welbehagen, zo’n zending van bijvoorbeeld Heather Grace Books, 2128 Bacon Street, San Diego of Robert S. Brooks 824 Gaffield Evanston, Illinois. En nooit hoef ik me belazerd te voelen, want de boeken zijn geheel in overeenstemming met de omschrijving op internet – tot in het kleinste deukje of krasje in het stofomslag toe.

Ziedaar de zegeningen van internet voor de boekenliefhebber. Hoeveel moeite zou het me vroeger niet hebben gekost om bijvoorbeeld All Things Considered van Howard Vincent O’Brien, een columnist uit Chicago, te pakken te krijgen? Zijn werk wordt niet meer herdrukt, hij is in eigen land allang vergeten, maar zijn boek, een bloemlezing met de ondertitel Memories, Experiences and Observations of a Chicagoan, ligt hier naast me: een nog bijna onberispelijke druk uit 1948.

Wat me vaak aan die oude boeken uit Amerika opvalt, is de geur. Ze ruiken nog steeds lekker. Voor mij is een boek net als een mens: stank maakt hem een stuk minder aantrekkelijk. In Nederland hebben oude boeken vaak een geur van ongewassen sokken, een lucht die je al tegemoetslaat bij het betreden van veel antiquariaten. Ik kan daar slecht tegen, elke keer dat ik zo’n boek opensla, moet ik denken aan de vorige eigenaar, een man die zich slecht waste en zijn teennagels bij voorkeur boven zijn boeken knipte.

Of zou die prettiger geur van het oude Amerikaanse boek nog een andere oorzaak hebben? Volgens een vriend, die lang in Amerika heeft gewoond, kan het ook aan rookgewoonten liggen. In Amerika zou het al veel langer gebruikelijk zijn alleen in bepaalde vertrekken te roken. De kamers met de boekenkasten zouden daar niet steeds gevuld zijn geweest met tabaksrook. Het klinkt plausibel, maar ik kan niet instaan voor de wetenschappelijke waarde van deze theorie.

Wél kan ik me nog goed de huivering herinneren waarmee ik een oud Nederlands boek voor het eerst opensloeg. Sigaren! Ik zag een oude man voor me, borreltje naast zich, terwijl hij zijn Multatuli vanuit een forse bolknak de dampen aanjoeg. Elke keer dat ik dat boek pak, moet ik een zekere weerstand overwinnen. Ik stel voor dat antiquariaten er voortaan bij vermelden: „Ruikt naar sigaar.”

    • Frits Abrahams