Waagstukken op de beurs

Hedgefondsen zijn niet langer aan de superrijken voorbehouden of investeerders die bulken van het geld. Maar moet de normale belegger zich ook wagen in het mijnenveld van ondoorzichtige, riskante en dure transacties?

Beleggers zien hun geld niet graag luieren. Het moet werken: snel, inventief en met een geweldig resultaat. Financiële aanbieders bedenken daartoe, afhankelijk van het economisch tij, beurskoersen, financiële modes en consumentenvoorkeuren, steeds nieuwe mogelijkheden.

Tegenwoordig zijn hedgefondsen in. Een hedgefonds is een pot geld van investeerders waarmee slimme fondsbeheerders inefficiënties in de financiële markten trachten uit te buiten met behulp van ingenieuze beleggingsstrategieën en veel geleend geld. Men verkoopt bijvoorbeeld, op basis van computeranalyses, aandelen, obligaties en/of valuta die men niet bezit (short gaan) om die later hopelijk goedkoper te kunnen kopen. Of men speculeert op de gas-, olie- of goudprijs, investeert in aandelen van fuserende bedrijven, in converteerbare obligaties of vastgoed. Het kan van alles zijn, maar altijd gaat het om maximale winst, onafhankelijk van de stand der economie, effectenbeurzen, valutamarkten of grondstoffenprijzen. Met een hedgefonds zou je dus beleggingsrisico’s kunnen spreiden, want kwakkelt de effectenbeurs dan hoeft dat de waarde van je hedgefonds niet te raken.

Dat kenmerk plus een verwacht mooi rendement maakt hedgefondsen populair. Was in 1994 wereldwijd 100 miljard dollar in hedgefondsen belegd, tegenwoordig is dit 1.300 miljard dollar. Ook het slag beleggers wijzigt. Vroeger waren hedgefondsen een exclusief speeltje voor de zeer rijken, die enkele miljoenen konden inzetten. Sinds enkele jaren doen ook pensioenfondsen en kleinere particuliere beleggers enthousiast mee.

De laatste groep is doorgaans aangewezen op beursgenoteerde hedgefondsen. Dat zijn meestal beleggingsfondsen die in diverse hedgefondsen investeren. Zo’n fund of hedge funds herken je lang niet altijd aan het woord ‘hedge’ in de productnaam. Je moet het prospectus nalezen. Zo is het beleggingsfonds Robeco Absolute Return een fund of hedgefunds.

ABN Amro noemt zijn fund of hedge funds ABN Amro Multi Strategie Fonds. Ook de Capital Holdings van MeesPierson zijn funds of hedgefunds, hoewel hun website die term gelijkstelt aan ‘multimanagerfund’. Toch zijn niet alle beleggingsfondsen die meer strategieën of managers volgen of die een absolute return nastreven per definitie funds of hedgefunds.

Maar belangrijker dan de naam: wat brengt het op? Afgelopen december promoveerde Guillermo Baquero aan de Erasmus Universiteit op het proefschrift ‘On Hedge Fund Performance, Capital Flows and Investor Psychology’. Hij concludeert dat rijke individuen en pensioenfondsen die beleggen in hedgefondsen (die in dollars noteren) gemiddeld genomen niet in staat zijn om goed presterende hedgefondsen te selecteren.

Als oorzaken noemt Baquero de beperkte transparantie en rapportage van hedgefondsen en het gebruik van soms ondoorzichtige en dynamische beleggingsstrategieën. Volgens de promovendus raken beleggers hierdoor misleid en reageren ze te sterk op in het verleden behaalde rendementen.

Baquero’s promotor, de hoogleraar financieel management Marno Verbeek, verwacht dat de onderzoeksresultaten ook gelden voor Europa en Nederland. Hij heeft twee verklaringen voor het feit dat juist de minder presterende hedgefondsen het meeste geld aantrekken. „Het kan zijn dat fondsbeheerders onvoldoende mogelijkheden hebben het beschikbare geld rendabel weg te zetten, want het is niet gezegd dat een slim idee over het uitbuiten van een prijsverschil ook uitvoerbaar is met tien keer zoveel vermogen.”

Het kan ook zijn dat beleggers zelf niet slim zijn door nu nog voor hedgefondsen te kiezen. Verbeek: „De bedrijfstak is de laatste tien jaar gigantisch gegroeid. Ik verwacht dat goede ideeën steeds dunner gezaaid zullen zijn, waardoor de toekomstige rendementen afnemen.”

Voor de kleinere particuliere belegger vindt Verbeek funds of hedge funds niet raadzaam. „Ten eerste loop je een behoorlijk risico, want hedgefonden zijn vaak bezig heel kleine prijsverschillen te benutten met veel geleend geld. Er zijn diverse hedgefondsen die dit ondanks mooie verhalen heel slecht hebben gedaan. Ten tweede vergen funds of hedge funds dubbele beheerkosten.”

De hedgefondsen waarin belegd wordt, rekenen doorgaans jaarlijks 2 procent van het beheerde vermogen plus 20 procent van de winst. Daarbovenop komen de beheerkosten van het beleggingsfonds, bijvoorbeeld 1 tot 1,5 procent per jaar plus 10 procent van de winst.

Verbeek: „Wees terughoudend met hedgefondsen en geloof niet alle mooie verhalen. Risico’s spreiden via hedgefondsen heeft pas zin als je een behoorlijk belegd vermogen hebt. Steek daarvan nooit een substantieel deel in hedgefondsen, maar maximaal 5 of 10 procent.”

Ook de Autoriteit Financiële Markten (AFM) toont twijfels over beleggen in hedgefondsen door particulieren. Hedgefondsen bieden volgens de AFM vaak weinig informatie over het beleggingsbeleid, de kostenstructuur en de berekening van de vergoedingen, meldt het in september 2005 verschenen rapport ‘Hedge funds: een verkennende analyse’.

Het risico is aanwezig, schrijft de AFM, dat instellingen te veel druk op klanten uitoefenen om in alternatieve producten zoals hedgefondsen te beleggen. Zeer binnenkort publiceert de AFM een vervolgonderzoek.