Moddervulkaan op Java houdt aan en zal instorten tot caldera

Een stoomwolk hangt boven de moddervulkaan Lusi op Oost-Java Reuters An aerial view shows steam rising and mud around the central exploratory oil well operated by local company Lapindo Brantas in Sidoarjo in Indonesia's East Java province September 27, 2006. Environmental group Greenpeace on Wednesday dumped 700 kg (1,540 lb) of mud at Indonesia's welfare ministry in protest over the government's handling of a mudflow disaster that has swamped four villages over an area larger than Monaco, displacing more than 10,000 people. Lapindo Brantas has denied the mud is directly linked to the drilling operation. REUTERS/Sigit Pamungkas (INDONESIA) REUTERS

De moddervulkaan Lusi op Oost-Java zal nog maandenlang doorgaan met de dagelijkse uitstoot van 7.000 tot 150.000 kuub aan modder. Een gebied van 10 km2 rond de moddereruptie zal inzakken en uiteindelijk instorten tot een caldera. Dat voorspellen Britse wetenschappers in de eerste wetenschappelijke publicatie over deze moddervulkaan die op 29 mei van het afgelopen jaar ontstond nabij Soerabaja op het oostelijk deel van het Indonesische eiland Java. (GSA Today, februari).

Volgens het team onder leiding van van Richard Davies van de Universiteit van Durham is de moddervulkaan ontstaan door een ondeskundige proefboring naar gas, op 200 meter afstand van de plaats waar uiteindelijk de eerste blubber naar boven kwam. Een aardbeving twee dagen eerder is volgens de auteurs een gevolg van de boring en niet de directe oorzaak van de moddereruptie. Die conclusie werd afgelopen zomer ook al getrokken in een rapport dat is opgesteld in opdracht van de Verenigde Naties.

Rond de eruptiemond heeft zich in de afgelopen acht maanden een gemiddeld tien meter dikke modderlaag gevormd met een oppervlak van meer dan 4 km2. Dertien mensen zijn omgekomen en meer dan tienduizend mensen zijn uit omliggende dorpen verdreven. Het verantwoordelijke bedrijf Lapindo Brantas heeft eind vorig jaar van de Indonesische president een boete opgelegd gekregen van 320 miljoen euro.

Volgens Davies is de moddervulkaan ontstaan doordat het 2.834 meter diepe boorgat niet beschermd werd door een stalen casing. Dit omhulsel moet voorkomen dat de trillingen van een boring omliggende gesteenten verbrijzelen. Dat is nu wel gebeurd en daardoor kon water uit een kalksteenlaag op een diepte van 2,5 à 2,8 kilometer zich plotseling een weg omhoog banen. De stoot water zorgde voor breuken in bovenliggende aardlagen waardoor een mengsel van water en modder naar het oppervlak kon stromen.

Davies baseert zijn sombere toekomstscenario voor Lusi op het feit dat de modderstroom al 240 dagen onafgebroken aanhoudt, op de samenstelling van de plaatselijke aardlagen en op een vergelijking met eerder beschreven moddervulkanen in Azerbeidzjan, op Trinidad en voor de kust van Niger. Volgens Davies lijkt het ontstaan van Lusi op het optreden van een watereruptie na een foutieve boring, in 1979 voor de kust van Brunei. Die hield decennialang aan.

Michiel van Nieuwstadt

    • Michiel van Nieuwstadt