De Betuwelijn wacht een gouden toekomst

De kritiek op de Betuwelijn is niet terecht. De nieuwe spoorwegverbinding voor goederentransport naar Duitsland en verder zal meer dan rendabel worden en over tien jaar onmisbaar blijken.

P.G.J.M. Veldhuis

Regioplanoloog bij de provincie Noord-Holland.

Nut en noodzaak van de Betuwelijn zijn hevig bekritiseerd. Over een aantal jaren zal echter blijken dat de Betuwelijn onmisbaar is voor de transport- en vervoerssector. Met toepassing van aanvullende maatregelen en door slim gebruik van de lijn gaat de Betuwelijn een gouden toekomst tegemoet:

1. De tendens is dat het goederenvervoer de komende jaren zowel over weg, rail als water zal toenemen. Alle soorten van transport zullen ingezet moeten worden om de goederenstromen vanuit de zeehavens Rotterdam en Amsterdam richting Zuid- en Oost-Europa te kunnen verwerken. Transport in tegengestelde richting zal met de uitbreiding van de Europese Unie aanvankelijk relatief bescheiden zijn, maar op den duur zeker toenemen.

2. Liberalisering en reorganisatie van het goederenvervoer per spoor hebben geleid tot betere benutting van de capaciteit en meer efficiency. Zo is het goederenvervoer op de vervoersas Freiburg-Basel- Lötschberg-Milaan vanaf 1999 in vijf jaar tijd met 160 procent toegenomen: van 6.600 miljoen ton naar 17.250 miljoen ton. De verwachting is dat dit nog verder zal groeien.

3. Het internationaal afstemmen van de spoorwegtechniek (voltage, veiligheid, meersysteemlocomotieven) maakt het wisselen van locomotieven aan de grenzen overbodig. Dit is bijvoorbeeld al het geval op de verbinding Freiburg-Basel-Milaan. Op dit traject rijden nu doorgaande goederentreinen met of een Zwitserse, of een Duitse locomotief. Dankzij de techniek kunnen vanaf 2007 goederentreinen in principe rechtstreeks en in één keer van Rotterdam naar Milaan rijden.

4. Weg en rail moeten met elkaar in concurrentie gaan, zo luidt de stelling. De hoogte van de gebruikersvergoeding en voorgenomen jaarlijkse verhogingen staan concurrentie en rendabiliteit van de Betuwelijn vooralsnog in de weg. Een eco/congestiebelasting voor het vrachtverkeer bewerkstelligt een versnelde verschuiving van het goederenvervoer van weg naar rail.

5. Het alternatief voor het voorgaande is de instelling van een limiet aan de hoeveelheid doorgaand (inter)nationaal vrachtverkeer in de corridor Rotterdam-Haven-Arnhem/Venlo. Het op bepaalde tijden – of zelfs permanent – instellen van een verbod voor doorgaand (inter)nationaal vrachtverkeer is een andere optie. Daar tegenover staat dan (extra) aanbod van transportcapaciteit op de Betuwelijn.

6. Door de aanleg van een verbindingsboog tussen HSL-Zuid en de Betuwelijn – tussen Barendrecht en Zwijndrecht waar beide lijnen elkaar kruisen – worden de HSL-Zuid en de Betuwelijn ook voor andere vormen van transport en vervoer interessant.

7. In de Alpenlanden zijn autopendeltreinen een bekend en veel gebruikt fenomeen. De overvolle wegen, files en de toenemende milieulasten vormen als het ware ook een barrière. Autopendeltreinen bieden dan dé oplossing. De aansluitpunten kunnen worden gesitueerd tussen Arnhem en Nijmegen en ten oosten van Zoetermeer.

Zoetermeer ligt centraal in het (westelijk) deel van de Randstad, is per auto goed bereikbaar en de gronden liggen hier nog braak. Haast is geboden: grote billboards kondigen de komst van een bedrijventerrein aan. De locatie is overigens ook uitstekend geschikt voor het inrichten van een Park en Ride-station op HSL-niveau. Bovendien biedt de kruising met de spoorlijn Utrecht-Den Haag extra kansen.

8. Door aansluiting van de op lange termijn voorziene West-Randrail ten westen van Amsterdam op de HSL-Zuid krijgt ook de haven van Amsterdam (onder meer de Ceres Terminal) aansluiting op de Betuwelijn.

Met de opening van de Gotthard-basistunnel in 2016 komt de vervoersas Rotterdam-Milaan/Genua in full swing. Dan zal blijken dat de Betuwelijn niet voor niets is aangelegd; sterker nog, zelfs onmisbaar is. Door het aan elkaar koppelen van HSL-Zuid en de Betuwelijn en het benutten van de potenties van deze lijnen ontstaat een meer dan rendabele vervoersas voor het (inter)nationaal goederentransport.