www.nrc.nl/boekenblog

Het lijkt zo mooi, vrouwen met kind/kinderwens moeten kunnen kiezen voor buitenshuis werken of thuismoeder zijn. Overzien jullie de eventuele consequenties wel? Geen financiële onafhankelijkheid en later geen eigen pensioen. Of wordt dit nu concreet in relatie-onderhandelingen met de werkende partner geregeld?

Christien

Jolande Withuis is van mening dat vrouwen zich serieuzer moeten richten op hun eigen werk en daarmee niet moeten blijven wachten tot het gelukt is om de mannen collectief te veranderen. Ze verwijt de auteurs Brinkgreve en Ter Velde dat zij in Wie wil er nog moeder worden? vraagtekens plaatsen bij dit ideaal van emancipatie-door-economische-zelfstandigheid. Dat zou conservatief zijn en de emancipatie eerder tegen werken dan eraan bij te dragen. Maar Withuis heeft geen oog voor de veranderende behoeften van een nieuwe generatie vrouwen en mannen. Withuis’ ideaal is namelijk alleen bevredigend zolang er geen kinderen zijn. Zijn die kinderen er wel dan belanden vrouwen (en steeds vaker ook mannen) in een spagaat tussen werk en zorg. Zorg- en zwangerschapsverlof worden door veel werkgevers nog steeds uitsluitend als hinderlijke werkonderbrekingen gezien. Brinkgreve en Ter Velde nemen dus terecht de gevolgen van het mantra van emancipatie door financiële onafhankelijkheid kritisch onder de loep.

Natuurlijk ben ik niet tegen financiële onafhankelijkheid van vrouwen. Maar de kinderwens van zowel mannen als vrouwen is even legitiem. Het emancipatiestreven moet zich in dit opzicht dan ook nodig verbreden. Niemand zou ongewenst kinderen moeten krijgen, maar ook zou niemand ongewenst kinderloos moeten blijven. Financiële onafhankelijkheid als enig emancipatiedoel werkt dit echter wel in de hand. Vrouwen blijven zich hierbij spiegelen aan mannen. Maar zolang mannen niet kunnen baren blijven kinderen hinderen. Dat zou niet moeten. Verhoog daarom de status van ouderschap. Maak het opvoeden van kinderen een gewaardeerde ‘baan’. Benadruk dat niet alle vormen van status in geld zijn uit te drukken. Kies voor meer ruimte en minder dwang. Maar dan moet die ruimte wel worden gegeven, ook door feministes.

Roos Wouters

Freelance journalist en bestuurslid van het Alternatief Voor Vakbond (AVV)

Wat een eenzijdige boekbespreking van Jolande Withuis! Hier is een ‘ouderwetse’ feministe aan het woord. Ik vond zelf het boek van Brinkgreve en Ter Velde een verademing: eindelijk erkenning voor de behoefte om (deeltijd) voor je kind te zorgen zonder dat dat gelijk wordt afgedaan als conservatief. Een keuze voor zorg betekent ook volstrekt niet dat de carrière er niet komt; alleen wordt deze in de cruciale jaren van het kind op een lager pitje gezet. Waarom zou dit in strijd zijn met emancipatie? Deze zorgjaren mogen niet worden beschouwd als een onoverbrugbare kloof op de weg omhoog. Er zou een erkend, carrièrepad moeten zijn voor ‘zorgenden’. Temeer omdat dit misschien ook aspirant-zorgvaders inspireert. Alleen zo is er sprake van gelijke kansen.

Dorinde

Een verantwoordelijke baan vereist dat je je helemaal geeft. Het is voor zo’n baan nodig dat het werk op de eerste plaats komt. Maar voor het moederschap geldt mutatis mutandis hetzelfde: je kunt het niet in deeltijd doen. Wel wat uren betreft, maar niet wat betreft toewijding. Voor iemand (man of vrouw) die moedert komen de kinderen op de eerste plaats. Daarom zijn bepaalde banen onbereikbaar in de jaren dat je voor je kinderen zorgt. Dat is een pijnlijk feit voor iemand die ambitieus is, zoals ik. Maar de beloning ligt in het moederschap. Zo ervaar ik dat zelf, maar de samenleving vindt mij een domme muts. Welnu, hier is dan het betoog van de muts.

Moederen is belangrijk voor de kwaliteit van de samenleving. Als dit land een hoogwaardige kennissamenleving wil zijn, moet het zijn kinderen goed opleiden. Een goede opleiding vraagt om een stabiele thuissituatie. Thuis is er iemand nodig die kinderen verzorgt, opvangt en steunt. Ik ben de coach van mijn kinderen.

Moederen is ook intellectueel uitdagend. De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik dat zelf niet altijd zo ervaar, als ik weer eens met een suf huishoudelijk klusje bezig ben. Maar kinderen ontdekken de wereld terwijl ze pap in hun haar smeren. Ze komen met de meest wezenlijke vragen als je in een pan staat te roeren. Wat had ik veel gemist als ik mijn kinderen alleen een uurtje na werktijd had gesproken!

Mijn eigen zusters schrijven het moederschap af en begeven zich daarmee op een doodlopende weg. Het wordt tijd dat vrouwen eens trots worden op datgene waar zij goed in zijn! Er zijn natuurlijk ook mannen die op dit gebied talenten hebben. Zoals er ook vrouwen zijn die knettergek worden als ze de hele tijd met hun kinderen thuis zitten. Maar meestal zullen het de vrouwen zijn, die willen moederen en die daar ook goed in zijn. So what? Laten we alsjeblieft ruimte geven aan iedereen, naar zijn eigen karakter en zijn eigen talent.

Anke de Vries

Natuurlijk moet iedereen de vrije keuze hebben een verdeling te maken tussen werk- en zorgtaken die hem of haar het beste past, maar de vraag is in hoeverre die keuze werkelijk een vrije is. Onderzoek laat zien dat 61 procent van de vrouwen en maar liefst 75 procent van de mannen vindt dat kinderen het beste af zijn bij de eigen ouders. Tel daarbij op dat de meeste mannen vasthouden aan een full time baan en de conclusie volgt automatisch dat deze mannen vinden dat ‘thuis bij de ouders’ neerkomt op ‘thuis bij mama’. De maatschappelijke druk om er als vrouw thuis voor de kinderen te zijn, is dus immens. En omdat vrouwen niet opgevoed worden als dwarsliggers en kont-tegen-de-krib-gooiers, is het moeilijk die druk te weerstaan.

Ik merkte het zelf tijdens mijn zwangerschap. Alhoewel ik, met een salaris dat twee keer zo hoog ligt als dat van mijn man, kostwinner ben, kreeg ik regelmatig vragen als: kun je jouw werk ook thuis doen? Hoe ga je (niet: jullie) dat dan doen als het kind er is? Je gaat zeker minder werken? Niemand die mijn man dit soort dingen vroeg.

Ja, ik vind het heerlijk om te werken op mijn eigen niveau, ik voel me niet schuldig als ik mijn kind bij de crèche aflever en heb absoluut niet het gevoel iets te missen, alhoewel Anke de Vries, en velen met haar besloten hebben dat ik wel degelijk iets mis.

In de discussie zie je vaak het nobele argument opduiken, ook bij Christien Brinkgreve, dat het goed is als mensen zich durven onttrekken aan een maatschappij waarin alleen een goede baan status geeft. Jammer dat die mensen dan altijd vrouwen moeten zijn. De mogelijkheid je zo nobel aan de ratrace te onttrekken, valt of staat in de meeste gevallen nu eenmaal bij een partner die full time werkt (in de meeste gevallen de man, die zijn werk ‘absoluut niet in deeltijd kan doen’). Keuzevrijheid is een groot goed, maar dan moet het wel echte keuzevrijheid zijn.

Sanne Kloosterboer, chef redactie Quote en moeder

Ik verbaas me elke keer weer dat er geen ‘mannnenorganisatie’ is die streeft naar gelijke rechten van de man, zodat er maatschappelijke acceptatie komt van ‘de huisvader’, deeltijdwerken, genieten van thuis zijn en je kinderen zien opgroeien. Zolang emancipatie gezien wordt als een zaak voor feministische vrouwen, komt de derde golf er niet.

Lotte van Gelderen

Ik stel voor dat Nederland het wettelijk huwelijk afschaft. Daarvoor in de plaats komt een vijfjarig economisch contract. Paren bekijken elke vijf jaar of ze nog samen verder willen gaan en verlengen of stoppen het contract. De verplichting voor kinderen wordt in een bijlage vastgelegd gedurende 18 jaar. Zo verliezen mannen zeggenschap over vrouwen en vrouwen moeten zelfstandig leren denken en handelen.

Marijke Agterbosch

Lees het artikel van Jolande Withuis ‘En nu op naar de derde golf!’ (Boeken, 12 januari) via www.nrc.nl/boekenblog