Wie high is komt niet van de bank af

Jongeren in de VS worden niet langer bestookt met harde tv-spotjes over de gezondheidsrisico’s van drugs. Er wordt gewezen op negatieve gevolgen voor hun sociale leven.

Drugsgebruik onder Amerikaanse tieners laat sinds tien jaar een significante daling zien. In vijf jaar, zo blijkt uit enquêtes, is het gebruik van marihuana – in de VS de populairste drug – bijvoorbeeld met 25 procent gedaald. Dat is bemoedigend nieuws, zegt Robert Denniston. Hij leidt voor het Witte Huis de National Youth Anti-Drug Media Campagne.

De campagne zoekt jongeren op via hun eigen media en benadert drugs niet „zwaar negatief, maar realistisch”, vertelt Denniston in Amsterdam, waar hij is voor een congres. Men gaat uit van het idee dat tieners tegenwoordig ‘screen-agers’ zijn. Het Nationaal Drugsbeleidkantoor (ONDCP) van Denniston, koopt daarom zendtijd op muziekzender MTV. Ook heeft het een internetsite die via spelletjes en interactieve opties jongeren op de gevaren van drugs wil wijzen.

En recent ontdekte het ONDCP „dat in virtuele gemeenschappen op het internet positief over drugs wordt gecommuniceerd”. Denniston noemt de videosite YouTube.com, waar iedereen gratis filmpjes kan plaatsen en kijken. Een tijdje stond daar een clip waarin jongeren high werden van medicijnen uit een inhaler. „Erg gevaarlijk”, aldus Denniston. „Een moeder plaatste er nog een bezorgde reactie onder, maar veel jongeren lezen dat niet.”

Sinds september plaatst het kantoor zijn tv-spotjes daarom ook op YouTube. „We waren naïef geweest als we gedacht hadden dat er geen gemengde reacties op zouden komen”, zegt Denniston.

Dat gebeurde dan ook. Critici plaatsten persiflages van de filmpjes op het net. Tienduizenden klikten de clips aan, maar ze konden niet reageren: die functie staat uitgeschakeld.

Twintig jaar terug werd een spotje van de lobbyclub ‘Partnership for a drugfree America’ in de VS nog veel bekender. Tv-kijkers zagen een gebakken ei sissen in de pan, vergezeld met de tekst This is your brain on drugs. Hoewel het filmpje tot op de dag van vandaag een begrip is in de VS, betwisten wetenschappers het werkelijke effect van zulke agressieve anti-drugspropaganda.

De nieuwe overheidspotjes zijn minder hard, maar daarom niet minder confronterend, vertelt Denniston. De risico’s van verdovende middelen worden er niet langer ingeramd, maar er wordt ingespeeld op de veronderstelde negatieve sociale gevolgen van drugsgebruik.

Een filmpje toont een jongen die in een ziekenhuis zit, omdat hij zijn vuist niet meer uit zijn mond krijgt. „Ik was stoned, mijn vrienden zeiden dat ik dit moest doen.” In een ander spotje krijgt een jongen de ochtend na een feestje een telefoontje dat hij zijn vriendin was vergeten thuis te brengen. „Man, I was sooo high.”

Denniston roemt het filmpje ‘Pete’s couch’. De kijker ziet een jongen die op een bank zit en zegt: „Ik heb wiet gerookt en niemand ging dood. Ik kreeg geen auto-ongeluk, geen overdosis aan heroïne de volgende dag, er gebeurde niks. We zaten elf uur lang op de bank van Pete. […] Je hebt meer kans dood te gaan in de echte wereld.” Uiteindelijk staat de jongen op van de bank – „noem me roekeloos” – en gaat de ‘echte wereld’ in, naar de bioscoop.

Er wordt niet keihard gesteld dat drugsgebruik slecht of gevaarlijk is. Denniston: „Waar jongeren gevoelig voor blijken is de druk van vrienden dat ze door drugs passief worden en niet meer mee op stap gaan.”

Toch zegt Denniston niet dat zijn campagne geheel en direct verantwoordelijk is voor de huidige dalende trend. Hij erkent dat het gebruik van genotsmiddelen onderhevig is aan modegrillen. Eind jaren zeventig, begin jaren tachtig piekte het gebruik, om vervolgens te dalen en in de jaren negentig weer te stijgen. „De laatste jaren zien we een daling, maar we zullen nooit tevreden achterover mogen leunen.”

Bij de daling valt bovendien aan te tekenen dat het verontrustend is dat meisjes jongens inhalen – en soms zelfs overtreffen – in drugsgebruik. Als andere zorgelijke ontwikkeling noemt Denniston het niet-medische gebruik van medicijnen met opiaten erin. Deze medicijnen ‘betrekken’ jongeren vooral via vrienden, familie of kennissen. „Jongeren gaan het gras maaien van de buurman, nemen een plaspauze en stelen een potje uit het medicijnkastje. Nu we dat weten moeten we volwassenen erop wijzen medicijnen beter op te bergen.”

Daarnaast is het onder jongeren populair om grote hoeveelheden vrij verkrijgbare hoestdrank te nuttigen, omdat dat een hallucinerende werking heeft. Jongeren zullen altijd blijven zoeken naar manieren om high te worden, erkent Denniston. „Elke nieuwe generatie die volwassen wordt zal experimenteren met drugs.”

De voorlichtingssite met onder meer de internetfimpjes: abovetheinfluence.com

    • Merijn de Waal