Trein te laat? Dat kost straks 7.500 euro per dag

Veel treinen van Arriva zijn overvol, vallen uit en hebben vertraging.

Friesland en Groningen waarschuwen Arriva. Als het zo door gaat volgen boetes.

Rechts het treinstation in Groningen. Veel reizigers komen te laat door alle vertragingen. Foto Dirk-Jan Visser Nederland-Groningen-14032001-Sky line gezien van een van de KPN kantoorgebouwen, rechts een gedeelte van het station daarnaast KPN, midden voor Groninger museum en geheelrechts de Martinitoren. Foto: Sake Elzinga Elzinga, Sake

De vele vertragingen van de Arrivatreinen hebben haar besluit te verhuizen versneld. Aaltsje Malda uit Groningen wacht op het Leeuwarder perron op de trein naar haar woonplaats. Vier dagen per week gaat ze op en neer naar haar werk in de Friese hoofdstad. Sinds de nieuwe dienstregeling van vorig jaar komt ze steevast tien minuten te laat aan. „Gelukkig heb ik variabele werktijden.”

Mede om die reden verhuist ze dit weekend van de Martinistad naar Leeuwarden. Verder is ze tevreden over de nieuwe snelle trein, die vervoersbedrijf Arriva inzette op de zes Groninger en Friese spoorlijnen.

Maar heel wat reizigers zijn dat niet. Overvolle treinen, vertraging, uitval en een te hoge instap voor rolstoelgebruikers leidden de afgelopen weken tot veel protesten. De provincie Groningen, verantwoordelijk voor bus- en treinvervoer in deze provincie, stelde Arriva in gebreke en dreigde met boetes van 7.500 euro per dag als de vervoerder begin februari niet op tijd rijdt.

De Friese gedeputeerde Ton Baas (VVD) had een naar eigen zeggen „indringend” gesprek met de Arrivadirectie. Hij gaf hun tot half april om de problemen op het spoor op de drie Friese spoorlijnen (Leeuwarden richting Sneek, Harlingen en Groningen) op te lossen. Zo niet dan volgt een waarschuwing en daarna een boete.

De geneugten van de marktwerking? De Groningse gedeputeerde Marc Calon (PvdA) heeft zijn antwoord klaar. „Dankzij de provincies Groningen en Friesland rijden er nog treinen in het noorden. De NS wilde indertijd van de onrendabele lijnen af.” Groningen en Friesland waren een van de eerste die het openbaar regionaal streek- en treinvervoer eind jaren negentig openbaar aanbesteedden. De exploitatie werd gegund aan NoordNed, een samenwerkingsverband van NS en Arriva. Het debuut van deze nieuwe vervoerder in mei 1999 verliep evenmin vlekkeloos.

Net als Arriva kampte NoordNed met problemen. En ook toen regende het klachten van reizigers over overvolle treinstellen en vertragingen. De provincie Groningen legde de onderneming in totaal een miljoen euro aan boetes op wegens het niet nakomen van contractuele afspraken.

Wat Havo-scholier Joris Drenth (18) uit Hoogezand betreft had het vervoersbedrijf, dat in december 2005 de concessie voor het treinverkeer in Groningen en Friesland voor vijftien jaar kreeg, nu ook al een fikse boete gekregen. Hij treint dagelijks naar school in Groningen. De afgelopen weken kwam hij steevast een kwartier tot 20 minuten te laat door de vertragingen, vertelt hij. Omdat Arriva niet reageerde op zijn klacht, zette hij de website www.balenvanarriva.com op.

Binnen enkele dagen wist hij 1100 protesthandtekeningen te vergaren. Hij bood ze veertien dagen geleden aan Arriva-directeur Hettinga aan. Die beloofde beterschap. De situatie is verbeterd, geeft Drenth toe. „Maar toch is de trein nog twee van de tien keer te laat.” De nieuwe dienstregeling in combinatie met de nieuwe treinen spelen de vervoerder parten, stelt Arriva-woordvoerster Liesbeth de Vries. Ook kampten de nieuwe treinen met „opstartproblemen”. „De lasergun waarmee de machinist het sein omzet, werd te laat geleverd, zodat hij steeds moest uitstappen om dat met de hand te doen.” Verder groeide het reizigersvervoer op het traject Winschoten-Groningen met 35 procent. „Iets wat we in onze stoutste dromen niet hadden verwacht. We rekenden binnen vijftien jaar op een groei van 50 procent.” Extra treinen stonden niet op voorraad.

Wel zet Arriva drie extra treinen in op dit traject, die voor de reguliere dienstregeling gaan rijden. De Vries beseft dat het imago van Arriva een deuk heeft opgelopen. „Wij zijn een club van aanpakkers en zullen ongelooflijk hard werken om de boel op orde te brengen.”

Door de hoge uitval van treinen en een te hoog percentage reizigers dat moet staan, voldoet Arriva niet aan de afspraken in de verstrekte concessie. Friesland en Groningen eisen ook dat de communicatie met de reiziger verbetert. „Het is tijd voor een charmeoffensief van Arriva”, concludeert Baas. „Want het schort aan een goede beeldvorming.”

Zijn Groningse collega Tonnis Musschenga (CDA) zet controleurs in om na te gaan of Arriva de dienstregeling punctueel uitvoert. Hij kreeg de toezegging dat twee treinstellen begin februari vervroegd worden geleverd. Als de problemen blijven, volgen boetes. „Maar dat is niet de remedie.” Net als Baas eist Musschenga dat de reizigers beter worden geïnformeerd. „Arriva moet lijfelijk aanwezig zijn op de perrons om mensen bij vertragingen in te lichten.” Zelf stapt hij geregeld even de perrons op. „Dan check ik even of alles klopt. Soms zijn ze te laat, soms zitten er te veel mensen in de trein, zeker in de spits.”

Musschenga en Baas konden woensdagavond tevreden zijn. De grijs-rode Spurttrein vanuit Leeuwarden naar Groningen vertrok op tijd en er waren nog onbezette stoelen.