Opvoeden doe je niet alleen

De nieuwjaarstoespraken van een aantal Friese burgemeesters logen er niet om. De problemen rond de drinkende plattelandsjeugd rijzen de pan uit. Er moet snel actie worden ondernomen. Hierbij moeten vooral de ouders van drinkende en overlastgevende jongeren hun verantwoordelijkheid nemen. De politie kan het probleem niet alleen oplossen, was hun betoog.

Ouders zouden zich onverschillig opstellen en verwijzen naar de tijd dat zij zelf jong waren. Ook zijn er ouders die aangeven het maximale te doen wat in hun vermogen ligt, maar toch geen grip krijgen op hun kind.

De problematiek op het platteland is ernstiger geworden dan tien jaar geleden. Toen was er minder sprake van een gecombineerd gebruik van alcohol met verdovende middelen. Die laatste waren, anders dan in de stad, op het platteland nog niet in groten getale voorhanden. En er was minder keus. Maar inmiddels hebben de drugs allang de weg naar het platteland gevonden. En de sociale controle op jeugd die zich tegoed deed aan alcohol, was toen ook veel groter. Evenals de sociale controle op overlastgevend gedrag.

Oorzaken zijn er genoeg te noemen voor deze veranderingen, zoals de veranderende samenstelling van de dorpsbevolking. Door de toenemende trek van stedelingen naar de dorpen en de trek van dorpelingen naar de stad is er steeds minder sprake van een langdurige homogene samenstelling van de dorpsgemeenschappen. En het is duidelijk dat hierdoor de sociale controle afneemt. Wie zich vroeger buiten de, met elkaar afgesproken, grenzen begaf werd aan zijn oor getrokken.

Ook de grotere mobiliteit van jongeren maakt dat ze sneller buiten het eigen dorp of de eigen stad vrienden maken. Vriendengroepen bestaan niet louter en alleen meer uit dorpsgenoten. Verder weten lieden die allerlei verboden middelen willen afzetten de weg naar het platteland ook beter en sneller te vinden. De jeugd is op steeds jongere leeftijd bezig met experimenteren met genotsmiddelen en grensoverschrijdend gedrag.

En nu zouden de ouders maar eens iets moeten gaan doen om het gedrag van hun kinderen in goede banen te leiden. Ga er maar aan staan. Natuurlijk hebben ouders de verantwoordelijkheid om het gedrag van hun kinderen als dit nodig is te corrigeren. En zij moeten allereerst zelf het goede voorbeeld geven. Het gros van de ouders doet zijn uiterste best. Helaas is dit niet afdoende.

Al in 1998 schreef Judith Harris in haar boek Het misverstand opvoeding dat de invloed van ouders op kinderen kleiner is dan wij altijd hebben aangenomen. Volgens haar zijn sociale omgevingsfactoren van veel grotere invloed op het gedrag van het opgroeiende kind. Zij noemt specifiek de invloed van de vriendengroep. Maar ook de invloed van de verdere leefomgeving in de buurt of de wijk. Toch hebben ouders wel invloed, maar zij zullen in staat moeten zijn om de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van de opgroeiende jeugd te delen. Erkennen dat je het niet alleen kunt.

Hier liggen mogelijkheden. Ouders die in staat zijn hulp van de omgeving in te roepen als ze het alleen niet redden. Van de buren, de politie, de leraar, de winkelier in het dorp en vriend. En al die ‘actoren’ zouden hetzelfde moeten doen als ze tegen problemen aanlopen waarbij een inwoner van hun gemeenschap betrokken is. In die zin maakt de politie een stap in de goede richting door ouders meer te betrekken bij problemen met de jeugd. Dit is iets anders dan ouders alleen verantwoordelijk te stellen. Het is een maatschappelijk probleem dus ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Als sociale controle niet vanzelfsprekend is, moet deze maar kunstmatig worden aangebracht. Anders worden ouders het volgende kind van de rekening.

Pieter ten Zijthoff is jongerenwerker en leidt het bureau Jeugd InZicht.

    • Pieter ten Zijthoff