Iedereen wil bij Abbé Pierre horen

De begrafenis van Abbé Pierre vandaag in Parijs is een nationale gebeurtenis. Maar volgens velen wordt de ‘leidsman van de armen’ nu ingepikt door de staat.

Duizenden mensen hebben de afgelopen dagen de laatste eer bewezen aan de maandag overleden Abbé Pierre in de kerk van het ziekenhuis Val-de-Grâce Foto AFP A woman pays her respect, 24 January 2007 inside the 17th century Val-de-Grace church beside the hospital, to Abbe Pierre, the Emmaus founder who died two days ago at the age of 94. The resistance fighter-turned-ecclesiastic regularly topped French popularity polls, beating sporting icons, pop stars and politicians. AFP PHOTO CHRISTOPHE SIMON AFP

Daklozen zonder uitnodiging kwamen er niet in, vanmorgen in de Nôtre Dame in Parijs. Slechts voor vijftienhonderd armen was er plaats bij de afscheidsmis voor Abbé Pierre, de priester die decennia lang hun stem was, en maandag op 94-jarige leeftijd overleed.

Het afscheid van de ‘meest geliefde der Fransen’ is een nationale gebeurtenis, al de hele week. Ruim vijftig jaar geleden vroeg hij voor het eerst via de radio om hulp, nu zegt het land nog een keer dankjewel. Twintigduizend Fransen bewezen de afgelopen dagen de laatste eer aan Abbé Pierre in de kerk van het ziekenhuis Val-de-Grâce, waar hij lag opgebaard. Vanmorgen stonden duizenden Fransen buiten in het centrum van Parijs, honderdduizenden bekeken de rechtstreekse uitzending van het eerbetoon op een tv-net naar keuze.

Zeventien keer werd Abbé Pierre tot meest populaire Fransman gekozen, tot hij in 2003 verzocht niet meer op zulke lijstjes te hoeven figureren. Maar nu is de lof niet te remmen. Iedereen wil bij de rebel horen. Binnen zaten vanmorgen behalve armen politici van bijna alle partijen. De mis wordt geleid door de aartsbisschop van Parijs, André Vingt-Trois, die begin deze week verklaarde dat een zaligverklaring van Abbé Pierre, voorstander van het toelaten van vrouwen tot het priesterambt en in het verleden soms scherp criticus van de paus, niet aan de orde is.

Er waren vertegenwoordigers uit veertig landen van de lekenbeweging Emmaüs, de keten van leefgemeenschappen van armen die in 1954 door Abbé Pierre was gesticht. En op de eerste rij zat president Chirac, die maandag had gezegd dat „heel Frankrijk in het hart getroffen is” door het overlijden van – zoals hij officieel heettte – Henry Grouès, de zoon van het gegoede Lyon die een permanente verzetsstrijder tegen misère werd. ,,Een extra kracht voor de strijd tegen de armoede”, zei Martin Hirsch, president van Emmaüs, vanmorgen bij het begin van de mis over de bijval uit alle hoeken.

Maar zo beleeft niet iedereen het. „De staat heeft Abbé Pierre ingepikt”, moppert Jacques Delage (67), vrijwilliger bij Emmaüs uit Clamart. Het is een dag voor de mis, waar Delage met lichte tegenzin heen zal gaan. Zojuist is hij langs de kist gelopen – met daarop de attributen waarvan Abbé Pierre zich bediende om zijn personage te cultiveren: een alpinopet en herderlijke wandelstok.

Voor Delage is de priester geen symbool maar een leidsman die ,,knap werk heeft afgeleverd”. Negen maanden geleden zag hij Abbé Pierre voor het laatst, bij Emmaüs. ,,Toen zei hij tegen ons: jongens, ik zal er niet altijd zijn om jullie te helpen. Jullie moeten zonder mij aan de slag”. Maar het zal niet meer hetzelfde zijn, vreest Delage. ,,Als wij morgen aan het hek bij de president rammelen, zeggen ze: Hoor eens, je bent Abbé Pierre niet.”

Dat Abbé Pierre niet opeisbaar is als officiële Franse held, klinkt ’s avonds ook bij de ‘niet-plechtige’ wake die Emmaüs aan zijn oprichter wijdt. Ruim 2.000 mensen zitten wat verloren in het massieve complex Bercy Omnisports, dat ruimte biedt aan 10.000 bezoekers. Vriend Bernard Kouchner, ex-minister en mede-oprichter van Artsen zonder Grenzen, noemt Abbé Pierre de „avant garde van de burgerlijke samenleving”. De ene na de andere Emmaüs-bewoner komt aan het woord om Abbé te prijzen als een ‘vader’ die hen hun waardigheid heeft doen hervinden: door samen te werken, en niet te wachten op staatshulp. „De armen moeten kijken naar de mensen die nog armer zijn”, zegt een vrouw. „En dat is alles wat ik zeg”. Zij zal er bij zijn, wanneer Abbé Pierre vanmiddag in het Normandische Esteville wordt begraven. In intieme kring: alleen zijn familie, naaste vrienden en 250 afgevaardigden van zijn spirituele familie, de daklozenorganisatie Emmaüs zijn uitgenodigd.

    • René Moerland