Hé, avatar, spreek die leuke jongen eens aan

In Amsterdam wordt met levende ‘avatars’ de populaire internetgemeenschap Second Life nagebootst.

Bestuurders flirten met elkaar via hun eigen marionet.

Levende avatars Case (l.), Phoebe Blackwell ( op het bed) en Lucinda Matlock. Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 24-01-2007 Tekst van de website:De avatars van The Girlfriend Experience zijn vanaf 26 januari 2007 op woensdag, donderdag en vrijdag van 20.00 tot 23.00 uur beschikbaar via de Mediamatic website. Op deze avonden kun je ze ook van 18.00 tot 23.00 in het echt zien werken in hun Analoge Villa, in de tentoonstellingsruimte van Mediamatic. De onstuimige groei van online avatar communities zoals Second Life en World of Warcraft heeft ertoe geleid dat mensen in toenemende mate online een sociaal en economisch bestaan kunnen opbouwen. Tegelijk roept deze ontwikkeling vragen op over de aard van dit bestaan en de gevolgen die het voor omgangsvormen in 'first-life', het werkelijke bestaan, zal hebben. Wanneer je gebruikmaakt van virtuele avatars kun je doen en laten wat je wilt. In The Girlfriend Experience moet je elkaar eerst aftasten. Speler en avatar onderzoeken wat ze aan elkaar hebben en hoe ver de de avatar wil gaan in het uitvoeren van specifieke wensen. Wie hier de controle heeft is misschien niet altijd even duidelijk. Je krijgt tien minuten om uit te vinden wat je met je avatar kan doen. Daarna is je tijd om en mag een ander je plaats innemen. De titel van het project, The Girlfriend Experience, verwijst naar het paradoxale karakter dat veel sociaal gedrag online heeft. Enerzijds de veilige anonimiteit van het gebruik van de avatar, anderzijds de intieme ontboezemingen en projecties van verlangen die zich makkelijker uiten. Voor Martin Butler is het precies dit samenvallen van twee schijnbare uitersten, anonimiteit en intimiteit, dat een belangrijk deel van het hedendaagse sociale verkeer typeert. De best betaalde prostituees zijn doorgaans die waarbij de klant zich voelt of hij bij zijn vriendin is, bij wie hij een Girlfriend Experience heeft. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

‘Lucinda Matlock’ heeft lang rood haar, draagt een ultrakort zwart rokje en een hele trits apparatuur aan haar riem. Ze is opgesloten in een glazen kamer en wandelt een beetje rond. Aan de andere kant van het glas zit Carla. Zij bedient Lucinda (gespeeld door actrice Doris Madreiter), want dat is haar ‘avatar’, een levende marionet in The Girl- friend Experience. De roodharige actrice is een van de vier levende personages die drie avonden per week wonen in de aquariumachtige ruimte van Amsterdams multimedialaboratorium Mediamatic en een leven als in de populaire internetgemeenschap Second Life nabootsen.

In Second Life wordt er gespeeld met poppetjes, ‘avatars’, en net als de levende varianten krijgen zij opdrachten van internetgebruikers. Zo vormt de begane grond van het Post CS-gebouw de komende zes weken het decor van levensecht internetflirten – via marionetten met elkaar praten, ieder vanachter z’n eigen computer, met maar één spelregel voor de acteurs: „No fluids-exchange”, aldus regisseur Martin Butler.

Butler, een Britse choreograaf, is het brein achter dit verwarrende spel met de werkelijkheid. De naam van het project is afkomstig uit de prostitutie en verwijst naar het hoogste doel: de klant het gevoel geven of hij bij zijn vriendin is, een ‘girlfriend experience’. Volgens Butler lijkt dat sterk op het paradoxale schemergebied van online sociaal gedrag. „Je denkt dat je echt contact maakt, terwijl het feitelijk helemaal niet echt is. Er zijn vier mensen aanwezig, maar je ziet er maar twee. Ik hoop dat bezoekers gaan nadenken over hun gedrag op internet.”

Butler heeft er alle vertrouwen in dat bezoekers niet alleen maar seksuele toespelingen zullen maken. „Spam ligt meer voor de hand als je opdrachten via een chatprogramma moet intikken: dan kun je scheldpartijen duizend keer copy-pasten. Als je vuilspuiterij hardop moet uitspreken, is er toch een morele drempel.”

Wat laat je de personages dan doen, als je zelf onzichtbaar en anoniem blijft?

„Spreek hem eens aan”, zegt Carla tegen haar avatar, die een man met blauw overhemd en pilotenbril in het vizier heeft. Lucinda loopt naar ‘Case Lopez’ en zegt „hi”. „Vraag waar hij vandaan komt”, souffleert Carla. „Waar kom je vandaan?” zegt Lucinda. „Ik kom uit Spanje”, antwoordt Case (gespeeld door acteur Pedro Inês). „Kun je ook een voetmassage geven”, giechelt Carla door de microfoon, en haar avatar herhaalt het. „Okee dan”, grijnst Case.

Ook Case wordt ‘bespeeld’ door een user – in dit geval door iemand die ergens online is, maar zich niet lijfelijk in de ruimte van Mediamatic bevindt. In het glazen huis staat alleen een vierkant bed met witte kussens, op de muren zijn met zwart tape de contouren van meubels afgetekend. Een spiegelwand dient als scheidingsmuur tussen de vier avatars en het publiek: wij zien de avatars rondbanjeren in hun aquarium, zelf zien ze alleen hun eigen spiegelbeeld. Vanaf een tafeltje in het restaurant kunnen bezoekers gezellig met een biertje de avatars bekijken, of er zelf eentje bespelen. Nieuwsgierigen kunnen ook thuis inloggen en de avatars aansturen. Via het internet-telefonieprogramma Skype kunnen opdrachten worden ingefluisterd.

Terwijl Lucinda zich op bed vlijt, wil Carla meer van Case weten. Hij is een stierenvechter, laat de gebruiker van Case weten. De twee avatars kijken verliefd in elkaars ogen. Carla lacht, vanachter haar laptop. Via de camera op Lucinda’s hoofd ziet ze het grijnzende gelaat van Case op haar beeldscherm . Carla krijgt steeds datgene waar de actrice haar blik op richt in beeld, net als de hoofdpersoon in Spike Jonze’s film Being John Malkovich, die met de blik van Malkovich meekijkt.

Veel spullen om de avatars mee te laten spelen zijn niet aanwezig in de glazen ruimte, maar dat wil Butler ook niet: „Als je een tafeltennistafel neerzet staat iedereen de hele dag te pingpongen”. Het is juist de bedoeling om met de andere personages te praten, om te ervaren hoe het is als een avatar zijn gezicht héél dicht bij de ander houdt en je via het beeldscherm de stoppels op zijn kin kunt tellen, of om samen een vraag-en-antwoordspelletje te spelen.

Actrice Linda van der Steen speelt de avatar ‘Phoebe Blackwell’ – een blond, speels meisje in zwart-wit geblokt mini-jurkje. Ze is heel enthousiast over de levende avatars: „Misschien is dat over tien jaar wel een betaalde baan: dat je iemand inhuurt om je tweede virtuele persoon te spelen.” Om bijvoorbeeld een personal shopper uit te rusten met camera, om vanaf je werk via internet de avatar naar de uitverkoop te sturen. Of je laat je eigen avatar naar je werk gaan, en dirigeert hem vanuit je bed… Er opent zich een wereld van virtuele mogelijkheden.

‘The Girlfriend Experience’, t/m 9 maart in Mediamatic, Oosterdokskade 5 (begane grond ‘Post CS’-gebouw), Amsterdam. Open woe-vrij, 20-23u. Zie ook www.mediamatic.net/girlfriend

    • Olga van Ditzhuijzen