Gezocht: ezelsbrug zonder Pluto

Afgelopen augustus werd door astronomen in Praag besloten om Pluto, de kleinste en verste planeet van ons zonnestelsel, geen planeet meer te noemen. Hij draait namelijk niet in een ‘vrije baan’ om de zon, zoals in de nieuwe definitie van het begrip planeet werd geëist, maar kruist af en toe de baan van zijn buur Neptunus. Dus werd Pluto een dwergplaneet.

Sommige astronomen waren boos. Pluto draagt zijn soortnaam al sinds zijn ontdekking (1930) en het is hoogst ongebruikelijk dat men iets na zo’n lange tijd van soort laat veranderen. Maar het gemopper verdween snel, want een dwergplaneet blijft toch een planeet, net zoals een dwergchimpansee een chimpansee blijft en een dwergduikboot een duikboot?

Waar de astronomen in hun wijsheid echter niet aan dachten, waren de kopzorgen die zij bij geïnteresseerden in de sterrenkunde zouden veroorzaken. Want nu Pluto geen planeet meer is, zijn alle bestaande ezelsbruggetjes om de volgorde van de planeten te onthouden niet meer geldig. Er waren er vele, met als een van de meest bekende ‘Maak Van Acht Meter Japanse Stof Uw Nieuwe Pyjama’ – voor Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus en Pluto.

Deze ezelsbruggetjes zijn te vinden op www.ezelsbruggetje.nl, een website die beheerd wordt door een organisatie voor huiswerkbegeleiding. Deze website biedt ongeveer 1.600 geheugensteuntjes, ingedeeld per vakgebied, en zou daarmee de grootste in Nederland zijn. Bezoekers worden aangemoedigd om nieuwe varianten te bedenken. Sommige zijn echter zo ingewikkeld dat je je afvraagt of ze het paard niet achter de wagen spannen.

Binnenkort wordt een serie ongeldig geraakte planeetbruggetjes van de site verwijderd. Inmiddels zijn er alweer nieuwe, zonder Pluto, verschenen. Een gemakkelijke is ‘Met Veel Animo Molt Jan Salie Uw Naaimachine’. Vergeleken met andere vakgebieden bestaan er in de sterrenkunde trouwens weinig ezelsbruggetjes. Op internet vindt men ze alleen voor de planeten, de maanstand, de opkomst en ondergang van de zon en de spectra van sterren. Waar zou dat aan liggen?

    • George Beekman