Poëzie tilt je uit je denken

Dichtbundels verkopen niet goed, veel mensen vinden poëzie te moeilijk.

Op Gedichtendag is alles anders en leest heel Nederland een dag lang gedichten.

Foto Leo van Velzen Rotterdam, 21-02-06. Repetitie Conny Janssen danst. Lola Foto :Leo van Velzen NrcHb. STILTE KADER Velzen, Leo van

We moeten allemaal aan de poëzie. Waarom?

Omdat je van het lezen van gedichten onverwacht gelukkig kan worden, zegt de dichter Thomas Möhlmann, tevens hoofdredacteur van poëzietijdschrift Awater.

Omdat de mens geboren is in taal, zegt de Vlaamse dichter Leonard Nolens, dit jaar de schrijver van de Gedichtendagbundel.

Omdat het je ontwikkeling als kritisch individu bevordert, zegt Bas Kwakman, directeur van Poetry International, initiatiefnemer van Gedichtendag, die vandaag wordt gehouden. „Je leest voor je plezier, omdat gedichten mooi en grappig zijn. Maar poëzie helpt je ook een mening te vormen. Ik beschouw poëzie als een fenomeen dat midden in de maatschappij staat.”

Omdat poëzie je uit je eigen denken tilt, zegt dichteres Vrouwkje Tuinman. „Ik hoop dat een dichter me iets vertelt dat ik nog niet wist. Veel mensen halen troost en bevestiging uit gedichten, en zoeken dat er ook expliciet in. Dat is al beter dan je gevoelens laten voorschrijven door andere mensen, professionals of de televisie.”

Op Gedichtendag wordt heel Nederland één dag lang geconfronteerd met poëzie. Overal hangen affiches met de drie beste gedichten van 2006, de Tweede Kamer opent de vergadering met een gedicht, treinreizigers kunnen met een koptelefoon op luisteren naar dichters die voorlezen uit eigen werk, door het hele land zijn dichtwedstrijden en optredens.

Gedichtendag is een initiatief van het jaarlijkse poëziefestival Poetry International, dat er in 2000 mee begon. „Poëzie is niet ontoegankelijk, poëzie is onzichtbaar. Daar willen we met de Landelijke Gedichtendag verandering in brengen”, verklaarde toenmalig directeur Tatjana Daan. Het idee kwam uit Groot-Brittannië, waar sinds 1994 in oktober een National Poetry Day wordt gehouden.

Nederlanders kopen weinig poëzie. En als ze gedichten kopen, zijn het meestal bloemlezingen. Bijna elk denkbaar onderwerp is de laatste jaren door uitgevers uitverkoren voor een bundeling: van liefde, moeder, vader, bijbel tot kut, kloten, drugs en rock-’n-roll.

„Heel wat dichters zijn te hoog gegrepen voor het grote publiek”, schreef bloemlezer Fleur Speet in het tijdschrift Awater. „In een bloemlezing zitten altijd wel een paar gedichten die je min of meer kent en leuk vindt. Verzamel-cd’s zijn ook handig, als je weinig van muziek weet.”

De huidige directeur van Poetry International, Bas Kwakman, ziet nog een andere oorzaak. Volgens hem zijn door de opkomst van podium- en slamdichters (improviserend sneldichten) poëzieliefhebbers gekomen die luisteren net zo gewoon vinden als lezen.

De Gedichtendagbundel (10 gedichten, 2 euro) verschijnt elk jaar wél in een hoge oplage, gemiddeld zo’n 25.000 exemplaren. Met de keuze van de bekende Vlaamse dichter Leonard Nolens als auteur hoeft dit jaar bovendien niemand te vrezen voor poëzie die te hoog gegrepen is. „Ik lees graag een kristalheldere tekst”, zegt Nolens. „Gewoon zinnen met een onderwerp, werkwoord en lijdend voorwerp, zonder uit elkaar gerukte of niet-bestaande woordjes. Dat hoeft geen afbreuk te doen aan de complexiteit van wat gezegd wordt.”

Gedichtendag blijft nodig, zegt Kwakman. „Mensen zijn gevoelig voor zo’n aansporing om gedichten te lezen. ‘Dan zal ik maar eens een bundel kopen’, denken ze. Op zo’n dag ontstaat een prettig soort massapsychose, net als in de Boekenweek.”

Niet dat hij zou willen pleiten voor een Gedichtenweek. „Eén dag is een mooi laspunt, een moment waarop alles samenkomt.”

Check alle activiteiten op gedichtendag.org.

Lees op Opinie (pagina 18) een ‘opinieballade’ over de VVDop Pauze (pagina 26) een 160 van Def P.en op Morgen (pagina 31) over poëzie in de bladen.