Joop en Grace

Op het eerste gezicht lijkt de hierbij afgedrukte foto niets bijzonders, maar wie goed kijkt en over enige fantasie beschikt, kan zijn hart ophalen. De foto is van Robert Collette, een fameuze, in 2004 overleden sportfotograaf, aan wiens fraaie werk vanaf 2 februari een tentoonstelling in de Artoteek Den Haag wordt gewijd.

Wat zien we?

Het is een beeld van de vip-tribune bij de spannende WK-finale West-Duitsland-Nederland (2-1) in 1974 in het Olympisch Stadion van München. Op de middelste rij zit geheel links Liesbeth den Uyl, samen met haar man Joop, premier van Nederland. De echtgenoten praten met elkaar, terwijl Joop op hem kenmerkende wijze zijn bril staat te verorberen. Rechts van Den Uyl zit prinses Gracia van Monaco met haar man prins Rainier. In de rij onder dit illustere viertal vertoeft een pijprokende prins Bernhard.

De foto is er één uit een serie van vier. Wat mij vooral opvalt: ook op de drie andere foto’s zie je Joop nergens een gesprekje aanknopen met Grace, als ik haar zo bij haar (filmsterren)voornaam mag aanduiden. Het lijkt mij toch de kans van je leven. Voetbal kun je nog genoeg zien – het interesseerde Joop toch maar matig – maar naast Grace Kelly zit je niet elke dag. Ze was toen vierenveertig jaar en had – maar dat kon Joop niet weten – nog maar acht jaar te leven.

Het is nog erger. Joop bekijkt Grace niet eens. Hij keuvelt met Liesbeth of hij draait zich – op een andere foto – naar het veld toe, en kijkt nogal grimmig omlaag. „Wat doe ik hier?” lijkt hij te denken. Van Grace kan moeilijk het initiatief uitgaan, dunkt mij, wat zou ze moeten zeggen? „Waar ken ik u ook weer van?”

Wij zouden Grace natuurlijk gevraagd hebben: „Wat was die Hitchcock nou voor een vent? Is het waar dat hij op blondjes viel en deed hij wel eens rare voorstellen?’’ Of: „Is zo’n koningshuis nou niet veel saaier dan Hollywood?”

Dat Joop liever aan Van Agt denkt en geen zin heeft in social talk met een prinses – het is nog tot daaraan toe. Joop was misschien wel een nogal verlegen man. Pijnlijker is dat hij op alle foto’s steeds met zijn kont naar de prinses toe staat – niet bepaald een prinsheerlijk gezicht.

Het wordt tijd voor de rol van prins Bernhard. Wij zien hoe hij zijn hoofd half naar de Den Uyls toewendt, alsof hij zich afvraagt: „Waar hebben ze het toch over?” Later zal hij opstaan en zich omdraaien om iets tegen het echtpaar te zeggen. Ik kan het niet bewijzen, maar mijn indruk is dat hij hen als een springplank wil gebruiken om Grace te bereiken. De prins moet aangevoeld hebben dat hij de Nederlandse eer moest redden. Wat zou zijn opening zijn geweest? „Just like a movie?”

Nu zijn ze alle vijf dood. Nooit kunnen ze deze scènes uit hun leven meer overdoen.