Het is net zondag in de kazerne

Met het terugschakelen naar zondagsdiensten protesteert de Amsterdamse brandweer tegen het uitblijven van een 48-urige werkweek volgens Europees model. „We zijn er van overtuigd dat we winnen.”

Wilmer Heck

Het oproer kraait in brandweerkazerne Nico bij de IJtunnel in Amsterdam. „We gooien er gewoon een bord op: ‘gesloten’. Dan maar een kazerne dicht. We moeten er mee stoppen”, schreeuwt Wim Bermond, woordvoerder van het Amsterdamse actiecomité. Naast hem op een stoel zit de man door wie het allemaal begon; collega Fred van Hengst uit Rotterdam. Vanuit de ruim 30 brandweermannen, en enkele vrouwen, die hen omringen, klinken instemmende kreten. „Fax diegene die wél overwerkt even rond", schreeuwt iemand, net als Bermond in plat Amsterdams. „Daar weet ik wel raad mee.”

Zie hier op de werkvloer de gevolgen als de hoge heren in Brussel er niet uitkomen. De brandweerlieden in Amsterdam overwogen gisteren te stoppen met overwerken. Ze zijn al langer ontevreden, omdat ze naar eigen zeggen structureel met onderbezetting kampen, wat overuren noodzakelijk maakt. Nu eisen ze van de gemeente Amsterdam bovendien een werkweek van 48 uur, in plaats van de huidige 54. In navolging van hun Rotterdamse collega’s, die reeds succes boekten, beroepen ze zich op een uitspraak van het Europese Hof van Justitie in 2003. Het Hof bepaalde dat wachtdiensten van bijvoorbeeld brandweermannen, artsen en verplegers (zie inzet), die ze deels slapend doorbrengen, volledig meetellen als werk.

Het Hof sprak zich uit over de arbeidstijdenrichtlijn uit 1993, die voortkwam uit het Sociale Handvest dat de lidstaten in 1989 aannamen. In die richtlijn staat dat werknemers per week maximaal 48 uur, dus inclusief wachtdiensten, mogen werken. Alleen Groot-Brittannië bedong een uitzonderingspositie. „De Europese integratie gaat door en de sociale component wordt niet vergeten”, zei toenmalig premier Lubbers na ondertekening van het handvest. Desondanks ‘vergaten’ nagenoeg alle lidstaten de arbeidstijdenrichtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Maar Van Hengst vond de richtlijn op internet en sinds 2003 voert hij, gesteund door vakbond Abvakabo, actie voor een 48-urige werkweek. ‘Eén Europa zegt de politiek, dus ook één arbeidstijd is onze optiek’, staat op het spandoek van de vakbond aan de gevel van kazerne Nico.

Vorig jaar concludeerde de Europese Commissie, dat 23 van de 25 lidstaten de regels voor wachtdiensten en rusttijden overtreden. Alleen Luxemburg en Italië zouden in de pas lopen. Nederland betoogde dat het met het nieuwe arbeidstijdenbesluit van 1 juni 2006 ondertussen ook aan de Europese richtlijn voldeed. Al werden deze nieuwe regels door gemeenten nog niet vertaald in nieuwe dienstroosters voor de brandweer. Ze hoopten dat op Europees niveau een nieuwe arbeidstijdenrichtlijn werd afgesproken die werkweken langer dan 48 uur toe zou staan. In november 2006 kwamen de Europese ministers van werkgelegenheid voor de vijfde keer bijeen om over de richtlijn te praten, maar ze kwamen er niet uit. Groot-Brittannië hield vast aan zijn uitzonderingspositie die het voor Britse werknemers mogelijk maakt om meer dan 48 uur per week te werken. Frankrijk wilde alleen over aanpassing van de richtlijn praten als die Britse uitzonderingspositie, door onder andere Frankrijk beschouwd als concurrentievervalsend, van tafel ging.

De oude arbeidstijdenrichtlijn bleef in tact en het lijkt een kwestie van tijd voordat alle gemeenten hun brandweerlieden een rooster van 48 uur per week aan moeten bieden. De gemeente Amsterdam verloor gisteren een kort geding waarin het opschorting van de acties bij de Amsterdamse brandweer eiste. Daar worden momenteel zondagsdiensten gedraaid, wat inhoudt dat er geen inspecties op brandveiligheid worden uitgevoerd en er niet wordt geoefend, of gesport. Behalve in Amsterdam worden ook in Almere, Maastricht, Haarlem en Haarlemmermeer zondagsdiensten gedraaid. Amstelveen volgt komende weekeinde.

In Rotterdam en Parkstad Limburg wordt sinds kort al 48 uur gewerkt. In Utrecht en Eindhoven gebeurt dat per 1 januari en 1 maart en in Tilburg lijkt een akkoord nabij. De overige gemeenten wachten op advies van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) op de uitslag van een proces dat vakbond Abvakabo tegen de gemeente Den Haag heeft aangespannen. Veel gemeenten willen alleen overgaan tot een 48-urige werkweek als de brandweerlieden salaris inleveren. Het Haagse Abvakabo-lid Ben Nies eist bij de rechter een 48-urige werkweek mét behoud van zijn huidige salaris. „We zijn er van overtuigd dat we winnen. In de Europese richtlijn staat dat invoering van een 48-urige werkweek zonder nadelige gevolgen voor de werknemer moet blijven”, zegt Ruud Kuin, landelijk onderhandelaar van de Abvakabo.

In steden waar al wel een akkoord is, levert niemand salaris in. Rotterdam plaatst waarschijnlijk komend weekeinde wervingsadvertenties voor nieuw brandweerpersoneel. Zestig brandweerlieden zijn nodig om de ontstane gaten op te vullen. De kosten bedragen drie miljoen euro per jaar.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het fotobijschrift bij Het is net zondag in de kazerne (25 januari, pagina 6) wordt een brandweerman aangeduid met Willem Biemond . Hij heet Wim Bermond.