Onder Apax werd PCM zakelijker

Investeerder Apax verkoopt zijn aandeel in PCM Uitgevers aan Stichting Democratie en Media.

De uitgever van nrc.next komt in Nederlandse handen.

De Britse investeringsmaatschappij Apax keert zich na tweeënhalf jaar af van PCM Uitgevers, de uitgever van onder meer nrc.next en NRC Handelsblad. Apax verkoopt zijn aandeel van 47,5 procent in het kranten- en boekenconcern aan de Stichting Democratie en Media. SDM is al voor 41,9 procent eigenaar van PCM. Beide partijen willen niets zeggen over het overnamebedrag.

„Je weet dat een investering door een private equity-fonds als Apax altijd een beperkte horizon heeft”, zegt secretaris Aad Stoop van SDM. Er gebeurt zoveel in de dagbladwereld dat een „eenduidige aandeelhoudersstructuur” beter is voor het concern, aldus Stoop. SDM heeft als primaire doel de pluriformiteit van de media. Stoop: „Het is duidelijk dat wij minder streven naar hoge rendementen dan Apax. Mits het bedrijf gezond is, natuurlijk.” De Britten eisten van de kranten winstmarges van rond de 20 procent. SDM betaalt de overname van PCM uit eigen middelen, zegt Stoop, maar hij sluit samenwerking met een partner niet uit.

Apax nam in de zomer van 2004 een belang in PCM door aandelen over te nemen van de financiële instellingen ING, Aegon en NIB en van de Stichting Democratie en Media. De Britse investeerder had het de afgelopen jaren voor het zeggen bij PCM, omdat het ook mocht beslissen over de 5 procent van de aandelen van de PCM-staf. Volgens Joop Krant, adviseur van Apax, was het nooit de bedoeling om nu al uit PCM te stappen. „Wij kregen een paar weken geleden een aantrekkelijk voorstel van SDM.” Volgens Krant is Apax tevreden met het resultaat van de transactie.

Bestuursvoorzitter Ton aan de Stegge verwacht dat de overname geen invloed heeft op de strategie van het bedrijf. „Daaraan hebben beide aandeelhouders zich gecommitteerd. Wij richten ons op kranten en educatieve uitgaven.” Birgit Donker, hoofdredacteur van nrc.next en NRC Handelsblad, prijst de ‘verzakelijking’ die Apax bij PCM Uitgevers heeft versterkt. „Dat is goed, zolang de kwaliteitsjournalistiek niet in gevaar komt.” Donker is tevreden dat Apax haar krant in staat heeft gesteld nrc.next te beginnen en hoopt dat SDM bereid is te investeren in nieuwe plannen en „ons soort journalistiek”.

„We hebben nu weer een grootaandeelhouder die geïnteresseerd is in het maken van kwaliteitskranten, en daar voelen we ons bij thuis”, zegt hoofdredacteur Pieter Broertjes van de Volkskrant. Dat PCM met Apax meer is verzakelijkt gelooft Broertjes niet zo. Een plan van de Volkskrant om een gratis krant te beginnen, ging niet door. De laatste jaren is bij PCM de ‘oude stichtingscultuur’, zoals die binnen het concern genoemd wordt, wel verdwenen, erkent Broertjes. Vernieuwingen kwamen in het verleden nog wel eens niet van de grond omdat de verschillende kranten bang waren elkaar te ‘kannibaliseren’. Zo was de leiding van de Volkskrant vooraf tegen de introductie van nrc.next. „Dat ponds-ponds-denken – als zij wat mogen, dan wij ook – is wel doorbroken.”

In de verhoudingen zoals die voor 2004 golden, waarbij SDM een meerderheidsbelang had, waren vernieuwingen soms moeilijk, zegt ook Theo Bouwman. Hij was tot vorig jaar bestuursvoorzitter van PCM. Maar hij weet zeker dat nrc.next, dat vorig jaar een succesvolle introductie beleefde en nu een oplage heeft van 65.000 exemplaren, ook zonder Apax op de markt was gebracht. Bouwman kijkt wel met een gemengd gevoel terug op de komst van Apax. „De Britten hadden toch weinig gevoel voor de Nederlandse verhoudingen dat niet de aandeelhouders maar de bestuurders van een onderneming het voortouw nemen. Het valt me tegen dat ze het zelf ook onderschat hebben.”

Voorzitter Wim Dubbeling van de Centrale Ondernemingsraad van PCM is erg blij dat Apax er uit stapt. „Van de belofte dat Apax de basis van PCM zou verbreden is niets terecht gekomen. Ze stonden alleen maar op de rem.” De COR was in 2004 wel voor de komst van de Britten. „Wat wij gehoopt en verwacht hadden is er niet uitgekomen.”