Iedereen werd rijk, behalve PCM

Investeerder Apax stapt eerder dan gepland uit uitgever PCM, maar behaalde evengoed een mooi rendement. Net als de koper van het concern.

Nog geen drie jaar nadat veertien partijen een bod hadden uitgebracht op mediabedrijf PCM, verlaat de uiteindelijke winnaar van destijds alweer de arena.

Van investeringsmaatschappijen als het Britse Apax is bekend dat hun beleggingshorizon niet ver reikt. PCM, onder meer eigenaar van deze krant, was van plan de omzet te verdubbelen tot 1 miljard euro. Daarna zou de buitenlandse investeerder afscheid nemen door de PCM-aandelen op de beurs te verkopen.

Het beursdebuut kwam er niet, een omzet van 1 miljard euro evenmin. Gisteren bereikte Apax, dat in juni 2004 de controle verwierf, een ‘principeakkoord’ met de Stichting Democratie en Media (voorheen de Stichting Het Parool) om zijn aandelen te verkopen. De verkoper was eerst koper, de koper eerst verkoper. Vraag is wie er nu beter is geworden van deze wisseltransactie in de mediasector.

Tweede Kamerlid Martijn van Dam (PvdA) wist een deel van dat antwoord al op maandagavond 30 oktober 2006. „Het PCM-concern wordt op dit moment leeggeroofd door de Britse aandeelhouder Apax, die in hoog tempo eigen vermogen heeft omgezet in schulden en er nu met de buit vandoor gaat”, stelde hij tijdens een debat over de mediabegroting met minister Van der Hoeven.

De vraag is wat tot de ‘buit’ van PCM moet worden gerekend. Sommige bedrijfsonderdelen van het concern staan op dit moment te koop. Het is onduidelijk in hoeverre deze onderdelen buiten de overname worden gehouden die gisteren is aangekondigd. Dat kan een aardige duit schelen.

Zeker is dat Apax rond de 20 procent rendement per jaar heeft gemaakt, de ondergrens waar partijen in de wereld van private equity naar streven. Medio 2004 legde Apax circa 180 miljoen euro op tafel om de controle over PCM te krijgen. Daarvan bestond het merendeel, 140 miljoen euro, uit een achtergestelde lening met een rente van ruim 12 procent.

PCM betaalde vorig jaar al een deel van die dure lening terug met de opbrengst van goedkopere bankleningen. Stichting Democratie en Media betaalt voor de PCM-aandelen van Apax en het restant van de achtergestelde lening naar verluidt 150 miljoen euro. De opbrengst zou zich vertalen in een gemiddeld jaarrendement voor Apax van krap 20 procent.

Betekenen deze cijfers dat Stichting Democratie en Media een vergelijkbaar verlies heeft geleden?

In het geheel niet.

De ideële stichting ontving destijds 365 miljoen euro voor haar belang in PCM. Een deel van dat bedrag werd als achtergestelde lening teruggepompt naar PCM. Samen met het oprichtingskapitaal voor de nieuwe vennootschap PCM Holding heeft de stichting straks circa 290 miljoen euro in het bedrijf zitten – 75 miljoen minder dan destijds is ontvangen.

Zie hier de geneugten van financial engineering: zowel de koper als verkoper maakt winst. Die unieke uitkomst lijkt te spotten met de economische wetten, maar niets is minder waar. De som wordt opgelost door het overnamedoelwit zelf, in dit geval PCM.

De balans van PCM laat de sommetjes kloppen. Ultimo 2003 had PCM Uitgevers, de rechtsvoorganger van PCM Holding, een eigen vermogen van 268 miljoen euro op een balanstotaal van 576 miljoen. In de laatste openbare cijfers van PCM, per eind 2005, is het vermogen weggevaagd. Sterker, het is 25 miljoen euro negatief op een balanstotaal van 782 miljoen.

De vermogensverslechtering wordt gedeeltelijk verklaard door verliezen in de afgelopen jaren en eenmalige incidentele lasten als de oprichting van AD Nieuwsmedia, het gezamenlijke bedrijf met branchegenoot Wegener waarin het Algemeen Dagblad is ondergebracht, en boekhoudkundige wijzigingen. Maar de rest van de balansverslechtering komt op het conto van de financieringsconstructie die in 2004 werd gekozen toen Apax de baas werd.

Hoe nu verder? De Stichting Democratie en Media is nu weer de baas bij PCM, maar het bedrijf moet wel op zoek naar vermogensversterking. De Stichting zelf heeft hiervoor nog wel wat geld beschikbaar. Maar samenwerking met een nieuwe kapitaalkrachtige partner ligt voor de hand. Kandidaten te over. Van typische financiers op afstand zoals NPM Capital of Rabobank tot meer betrokken geldschieters als HAL Holding. Of een buitenlands mediabedrijf.

    • Menno Tamminga Jeroen Wester