‘De overheid kent eigen omvang niet’

Ondanks het streven van de kabinetten-Balkenende om de personeelsomvang van de overheid terug te dringen is het aantal ambtenaren is de afgelopen vier jaar verder toegenomen.

De rijksoverheid is met 7,4 procent in omvang gegroeid en de totale overheid – inclusief provincies en gemeenten – met 2,6 procent.

Dit blijkt uit berekeningen die de Raad van Economische Adviseurs (REA) van de Tweede Kamer heeft uitgevoerd. De REA, die bestaat uit vijf onafhankelijke economen, heeft vanmorgen zijn advies over de slagvaardigheid van de overheid uitgebracht. Volgens het kabinet zou de overheid met 1,5 procent gekrompen zijn. In de verkiezingscampagne hebben vrijwel alle partijen aangekondigd de omvang van het ambtenarenapparaat te willen verkleinen.

Volgens de REA weet de overheid zelf niet hoe groot zij is. Basisgegevens over de omvang van geldstromen en menskracht in de overheid ontbreken. In weerwil van politieke voornemens is bovendien de druk binnen de overheid om uit te breiden onweerstaanbaar. Dit geldt vooral voor de zelfstandige bestuursorganen (overheidsdiensten op afstand), waardoor „een substantieel deel van de overheid ongrijpbaar” is.

Uit de berekeningen die de REA heeft gemaakt blijkt dat er eind 2005 163.276 ambtenaren bij de ministeries en zbo’s werkten, een stijging van 11.368 vergeleken met 2001. De grootste stijgingen deden zich voor bij zbo’s die vallen onder de ministeries van Onderwijs, Landbouw en Verkeer. Defensiepersoneel, de rechterlijke macht, de politie en leraren worden niet meegerekend. In totaal werkten in 2005 863.538 mensen in de publieke sector, een stijging met 22.531 ten opzichte van 2001.

De hoogleraren van de REA zijn vernietigend in hun oordeel over de neiging om de overheid als een bedrijf te beschouwen. „De overheid kopieert het bedrijfsleven, wat de unieke kwaliteiten van de publieke sector miskent.”

Voorts vinden ze dat het parlement te weinig mogelijkheden heeft om het regeringsapparaat van een adequate tegenmacht te kunnen voorzien. De Kamer beschikt over een onderzoeksbudget van 500.000 euro en vijf medewerkers. Daar staan alleen al 470 medewerkers en een budget van 55 miljoen euro tegenover van de vier planbureaus van de overheid. De REA pleit voor oprichting van een Parlementair Onderzoeksbureau.

denkfouten: pagina 15