Apax dwong verzakelijking uitgever af

De kranten en het personeel van uitgever PCM zijn niet rouwig om het vroegtijdige vertrek van Apax. „We hebben nu weer een grootaandeelhouder die geïnteresseerd is kranten.”

PCM Uitgevers en de Britse investeringsmaatschappij Apax gaan uit elkaar en alle betrokkenen lijken opgelucht. De hoofdredacties van de PCM-kranten hopen dat ze verlost zijn van hoge rendementseisen en dreigende bezuinigingen, de raad van bestuur kan verder op de ingeslagen weg zonder die lastige Britten en Apax heeft goed verdiend aan de tweeënhalf jaar durende relatie.

De scheiding werd gisteren publiek. De Stichting Democratie en Media (SDM) heeft samen met de twee kleine, aan de Volkskrant en Trouw gelieerde stichtingen het voornemen alle aandelen van Apax over te nemen. De Britten bezitten 47,5 procent, SDM heeft nu 41,9 procent van de aandelen. De stichting wil het kranten- en boekenconcern „eenduidiger” laten werken, aldus secretaris Aad Stoop van SDM. „Een investeerder als Apax heeft altijd een exitstrategie. Die hebben wij niet. De stichtingen hebben andere uitgangspunten dan een durfinvesteerder. Rendementseisen zijn niet altijd even belangrijk. Belangrijk is de pluriformiteit van de pers.”

SDM zocht enkele weken geleden zelf contact met Apax, zegt Joop Krant, adviseur van de Britse investeerder. „De stichting kwam met een aantrekkelijk voorstel. De deelname in PCM was voor Apax een uitstekende investering voor de middellange termijn. Het was zeker aan de korte kant. Dat was ook nooit de intentie. Apax had vier tot vijf jaar willen blijven, met een beursgang als ideale exit.”

Apax is goed geweest voor PCM, meent Stoop van SDM. „Het heeft gezorgd voor een cultuuromslag. PCM is commerciëler gaan denken. Initiatieven als nrc.next en Volkskrant Banen kan je deels op het conto schrijven van Apax.”

Birgit Donker, hoofdredacteur van NRC Handelsblad en nrc.next, noemt de verzakelijking binnen PCM „op zich goed, zolang de kwaliteitsjournalistiek niet in gevaar is. Wij hopen dat de stichting bereid is te investeren in nieuwe plannen en in ons soort journalistiek”.

„We hebben nu weer een grootaandeelhouder die geïnteresseerd is in het maken van kwaliteitskranten, en daar voelen we ons bij thuis”, zegt hoofdredacteur Pieter Broertjes van de Volkskrant.

Theo Bouwman, tot vorig jaar bestuursvoorzitter van PCM, vindt dat Apax heeft geholpen PCM „verder te verzakelijken”. In de verhoudingen zoals die voor 2004 golden, waarbij de stichting een meerderheidsbelang had, waren vernieuwingen soms moeilijk, zegt Bouwman. Hij kijkt met gemengde gevoelens terug. „De Britten hadden weinig gevoel voor de Nederlandse verhoudingen dat niet de aandeelhouders maar de bestuurders van een onderneming het voortouw nemen. Het valt me tegen dat ze het zelf ook onderschat hebben.”

Adviseur Joop Krant van Apax noemt dat „absoluut onjuist”. „Apax wist heel goed wat het deed toen het in PCM stapte. Apax heeft vooraf zeer uitvoerig gesproken met de stichtingen.” Dat het tussen SDM en Apax niet goed ging, viel volgens Krant wel mee. „Er is best discussie geweest over de strategie, maar daar wordt een onderneming in de regel alleen maar beter van.”

Arie van der Zwan, die voor de overname de centrale ondernemingsraad adviseerde, omschrijft de periode-Apax bij PCM als „een treurige geschiedenis”. Apax heeft PCM uiteindelijk „exorbitant veel geld gekost”. „Apax heeft PCM zelf de overname in 2004 laten financieren.” Ondernemingsraad-voorzitter Wim Dubbeling is blij dat Apax vertrekt. „Van de belofte dat Apax de basis van PCM zou verbreden is niets terechtgekomen.”

    • Jan Benjamin
    • Herman Staal