Kabinet wil Rembrandt Voorgenomen koop ‘Catrina’ is ‘een droom’

Het Portet van Catrina Hoogsaet

Het kabinet overweegt Rembrandts Portret van Catrina Hoogsaet aan te kopen. Het schilderij dateert van 1657. Het is in bezit van een Britse adellijke familie en het hangt sinds november vorig jaar als tijdelijke bruikleen in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Een woordvoerster van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bevestigde dat op initiatief van de ministers Van der Hoeven (Cultuur) en Zalm (Financiën) wordt nagedacht over de aankoop van het schilderij. De woordvoerster benadrukte vanochtend wel dat de plannen zich „in een heel prematuur stadium” bevinden. Het schilderij is een van de weinige Rembrandts die nog in particulier bezit zijn. De waarde van de Rembrandt is onbekend, maar geschat wordt dat het gaat om een bedrag tussen de vijftig en zeventig miljoen euro.

Hoe de aanschaf van Rembrandts Portret van Catrina Hoogshaet gefinancierd gaat worden, is nog niet duidelijk. Het ministerie heeft een aankoopfonds voor dit soort uitgaven en er kunnen bijdragen van sponsors verzameld worden. Ook is het mogelijk dat de Vereniging Rembrandt wil bijspringen.

Eigenaar is de Engelse familie Douglas-Pennant, die haar kapitaal vergaarde met leisteengroeves. Het hangt normaal gesproken in het afgelegen negentiende-eeuwse kasteel Penrhyn Castle in het noorden van Wales. In 2004 verkocht de familie Douglas-Pennant al een schilderij aan het Rijksmuseum van Jan Steen, getiteld Een Burgemeester van Delft en zijn dochter.

Stephen Somerville, een adviseur van de familie Douglas Pennant, ontkende vanmorgen dat er al is onderhandeld over de verkoop van het doek. „We hebben nog geen formeel bod op het schilderij ontvangen.” Het schilderij is officieel eigendom van een ‘trust’, waarin slechts één van de vijf leden tot de familie behoort. Mocht er een bod uit Nederland komen, dan zal de trust dat serieus overwegen en niet zonder meer van de hand wijzen, aldus Somerville, die al 35 jaar voor de familie werkt.

Het schilderij was slechts twee keer eerder in ons land te zien, tijdens de herdenkingsjaren 1906 en 1956. Sinds 30 november hangt het in het Rijksmuseum, ter afsluiting van het Rembrandtjaar. Het werk zal daar in elk geval nog te zien zijn tot eind april. Volgens Taco Dibbets, hoofd van de afdeling Kunst van het Rijksmuseum zou het „een droom” zijn als de Rembrandt in het Rijksmuseum kan blijven. „Het is het laatste meesterwerk van Rembrandt in particulier bezit, en het enige schilderij uit de jaren vijftig dat nog op de markt kan komen. Het Rijksmuseum bezit werken uit alle decennia van Rembrandts carrière, behalve uit de jaren vijftig. Catrina zou die lacune kunnen vullen.”

Rembrandt schilderde het Portret van Catrina Hooghsaet in 1657, een jaar na zijn faillissement van de meester. Het schilderij meet 126 x 98 centimeter en is gevat in een exuberante goudgeschilderde lijst. Kenners rekenen het tot de mooiste en best bewaarde portretten van Rembrandt. Het bevindt zich in uitstekende staat.

Afgebeeld is de vijftigjarige Catrina Hoogsaet (1607-1685), een zelfbewuste Amsterdamse over wie vrij veel bekend is. Catrina werd geboren in een doopsgezind milieu. Haar eerste echtgenoot stierf na een jaar huwelijk, maar haar tweede man verliet ze, iets wat in die tijd vrij vooruitstrevend was. Volgens Taco Dibbets is het bijzonder dat er zoveel van Catrina bekend is. „In hetzelfde jaar dat Rembrandt haar schilderde, liet ze ook haar testament opmaken. In dat testament staat precies beschreven wat er op het schilderij te zien is. Catrina was een eigengereide vrouw, die voortdurend veranderde van religie. Het schilderij is daarom een mooi voorbeeld van de multi-religieuze samenleving in de zeventiende eeuw.”