Een blanke in de hoofdrol voor de herkenbaarheid

dvd Shooting Dogs A-Film 2005. Regie: Michael Caton-Jones. Met: John Hurt, Hugh Dancy. ****- dvd Shooting Dogs A-Film 2005. Regie: Michael Caton-Jones. Met: John Hurt, Hugh Dancy.

dvd

Shooting Dogs A-Film 2005. Regie: Michael Caton-Jones. Met: John Hurt, Hugh Dancy.

****-

Van diamantmijn naar juwelier: in de fotoreportage A Diamant’s Journey laat Kadir van Lohuizen zien uit welke dieptes onze huwelijksringen worden opgegraven. De bloeddiamanten hebben vele oorlogen bekostigd, bijvoorbeeld die in Sierra Leone. Donderdag gaat de film Blood Diamond in première, met Leonardo DiCaprio als diamantensmokkelaar in Sierra Leone, die zichzelf liever „soldier of fortune” noemt.

Vele westerlingen zijn hem voorgegaan op het Afrikaanse continent, veel filmmakers ook, die met hun camera’s vooral de conflicten zagen. Hotel Rwanda, Sometimes in April en Shooting Dogs baseerden zich bijvoorbeeld allen op de feiten rond de genocide in Rwanda. Shooting Dogs (2005), recent uit op dvd, koos voor het westerse perspectief. Het zou niet de eerste keer zijn dat een blanke de hoofdrol speelt in een Afrikaans drama. Zoals laatst Lord of War, met Nicolas Cage als wapenhandelaar, en Black Hawk Down (nu heruitgebracht op dvd), over de achttien dode Amerikaanse militairen in Somalië, een actiefilm waaraan laatst weer werd gerefereerd naar aanleiding van de recente Amerikaanse luchtaanval in Somalië.

In Shooting Dogs ontfermen een jonge Engelse leraar en een oudere priester (John Hurt) zich over de opgejaagde Tutsi’s. De Britse regisseur Michael Caton-Jones verdedigt de keuze voor twee blanke hoofdrolspelers in een interview op de dvd: hij heeft zijn film niet gemaakt voor de Rwandezen maar voor al die mensen die geen idee hebben wat zich daar heeft afgespeeld. Hij gaat uit van de ijzeren filmwet dat het drama pas tot leven komt als je je kunt identificeren met de hoofdpersoon. Blijkbaar kunnen wij onwetende westerlingen ons niet in een Rwandees inleven. In de film wordt een journaliste van de BBC opgevoerd, die deze kille constatering met een voorbeeld kracht bijzet: als ze in Bosnië een dode vrouw zag liggen, dacht ze: dit had mijn moeder kunnen zijn. In Rwanda ziet ze alleen maar dode Afrikanen. De idealistische leraar ziet zichzelf als een wandelende Oxfam-reclame, maar dat beeld spat uiteen als hij uiteindelijk de benen moet nemen.

De VN-macht krijgt er het meest van langs: ze verscholen zich achter hun mandaat, dat hun verbood om in te grijpen. Op de vraag wat de VN heeft geleerd van Rwanda zegt Caton-Jones: „Ze hebben geleerd om niet te worden betrapt. Ja, ik ben zeer cynisch geworden. Het is een bureaucratische supertanker die niet zomaar van koers kan veranderen.”

We zien ook hoe een locatiescout rondloopt in de school waar de slachting daadwerkelijk heeft plaatsgevonden. Hij kijkt uit over het plein. De cameraman zegt droog: „Dit is de plek waar je mensen kunt laten wegrennen.” Filmen is afstand nemen.

    • Mariska Graveland