Amerika zoekt al opvolger van Bush

George W. Bush maakt vandaag zijn plannen bekend in zijn State of the Union.

Intussen stellen zijn opvolgers zich al kandidaat.

Rudy Giuliani Personalia: Republikein. Geboren 1944, New York. Italian American. Jurist. Maakte in de jaren 80 naam met onderzoeken naar maffiasyndicaten en witte boordencriminaliteit op Wall Street. Werd in 1994 burgemeester van progressief New York met een no tolerance-beleid tegen straatcriminaliteit. Sterke punten: Werd door zijn optreden na 9/11 een nationale figuur, in wie kiezers groot vertrouwen hebben. Is volgens strategen de ideale kandidaat voor de Republikeinen: zou volgens prognoses elke Democratische kandidaat moeiteloos verslaan. Zwakke punten: Heeft zich eerder uitgesproken vóór abortus en het homohuwelijk. Is voor de conservatieve achterban van de Republikeinen geen serieuze gegadigde, mede door zijn tumultueuze persoonlijk leven. Heeft twee echtscheidingen achter de rug, waarbij de laatste leidde tot een maandenlang publiekelijk gevecht met zijn ex. Probeert de conservatieve achterban nu te paaien door Bush’ nieuwe Irak-strategie te steunen. Prognose: Zal niet in staat zijn de Republikeinse nominatie binnen te halen omdat de evangelicals hem afwijzen. Aantrekkelijke vice-presidentskandidaat voor een uiterst conservatieve kandidaat. Foto AP Former New York mayor Rudy Giuliani speaks about leadership qualities during a Global Leadership Forum luncheon in Edmonton, Canada, Tuesday, Nov. 14, 2006. Giuliani has filed papers to begin an exploratory committee - the first step in the process of running for president of the United States of America. (AP Photo/CP, Jason Scott) Associated Press

Wat wordt het, Hollywood of Washington? Pijnlijk genoeg voor George W. Bush voorspelden Amerikaanse commentatoren de afgelopen dagen dat het belangrijkste politieke nieuws vandaag niet uit zijn State of the Union zal komen – een soort Amerikaanse troonrede, waarin de president tegenover het Congres zijn belangrijkste plannen voor het komende jaar ontvouwt.

De speculatie is dat oud vice-president Al Gore, de Democraat die zes jaar geleden op het nippertje de strijd om het Witte Huis van Bush verloor, vandaag een Oscar-nominatie ontvangt voor An inconvenient truth. Met deze documentaire overtuigde Gore een breed publiek in de hele wereld van de ernst van de opwarming van de aarde.

De nominatie zou nieuw leven blazen in het nu al uitvoerige debat over de opvolging van Bush, die zelf na twee termijnen niet meer mee mag doen. Zal Gore opnieuw een gooi doen naar het presidentschap? De twee koplopers in het Democratische kamp, routinier Hillary Clinton (senator voor New York) en de charismatische Barack Obama (senator voor Illinois), zijn allebei in staat partijactivisten in vervoering te brengen. Maar hun probleem is dat de Amerikaanse kiezer volgens onderzoeken niet toe is aan een vrouwelijke dan wel een zwarte president.

Opiniepeilers zeggen dat eendimensionale onderzoeken – waarin alleen wordt gevraagd of kiezers bezwaar hebben tegen een vrouwelijke president – geen goed beeld geven: mensen geven sociaal gewenste antwoorden. Dus vroeg USA Today ruim een jaar geleden ook of kiezers denken dat hun buren bezwaar hebben tegen een vrouwelijke president. De uitslag was weinig bemoedigend voor Clinton: 34 procent van de Amerikanen wil geen vrouwelijke president. Het betekent, zeggen peilers, dat Clinton voor een vrijwel onmogelijke opdracht staat. Omdat vooraf vaststaat dat eenderde van het electoraat niet op haar stemt, is het alleen in een uitzonderlijke situatie mogelijk nog een meerderheid te winnen.

Commentatoren wezen er dit weekeinde daarom ook op dat de Democraten met Clinton of Obama als kandidaat zouden afstevenen op een geweldige anticlimax: terwijl de Republikeinen door de oorlog in Irak in decennia niet zo zwak hebben gestaan, sturen de Democraten waarschijnlijk een gegadigde de arena in die al bijna op voorhand heeft verloren. Dus is onder Democratische strategen een hunkering ontstaan naar een dark horse. En Al Gore is daarvoor de ideale kandidaat. Hij oogt als filmmaker niet langer als de houten klaas die hij in 2000 was. En hij is een van de weinige Democraten die al vóór de oorlog in Irak inzagen dat dit project zou uitlopen op een catastrofe.

In het Republikeinse veld is het niet minder ingewikkeld. De twee populairste politici van die partij, senator John McCain uit Arizona en oud-burgemeester van New York Rudy Giuliani, worden gewantrouwd door de conservatieve activisten die bepalend zijn bij de aanwijzing van de Republikeinse kandidaat. McCain is voor hen te onberekenbaar, Giuliani te progressief. De kans dat een van beiden de nominatie binnenhaalt is daarom niet groot. En dus tippen insiders de voor velen nog onbekende Mike Huckabee, tot voor kort gouverneur van Arkansas (zie inzet).

Al deze bespiegelingen en speculaties leiden ertoe dat Amerika, twee jaar voor zijn vertrek, al is begonnen afscheid te nemen van president Bush. Weliswaar groeide de economie de afgelopen jaren onder zijn hoede op spectaculaire wijze, daalde de werkloosheid en nam de welvaart van de meeste mensen met een baan toe. Maar dat heeft de president niet geholpen.

Uit de laatste peiling van het gerenommeerde bureau Gallup blijkt dat in 2006 nog 36 procent van de bevolking een positief oordeel over hem had. Sinds 1945 behaalden alleen Nixon in 1974 en Truman in 1952 en 1953 een lagere score.

Uiteraard wordt alles anders als er een grote crisis komt, vergelijkbaar met 9/11. Maar als dat uitblijft, en als Amerika ondanks zijn economische voorspoed verstrikt blijft in de catastrofale oorlog in Irak, staan Amerika de komende twee jaar slechts twee dingen te doen: de man de deur uitkijken die het zes jaar geleden koos als zijn leider, en alvast wegdromen bij zijn mogelijke opvolgers.

    • Tom-Jan Meeus