Op weg naar geloofwaardigheid

Zero-tolerance, schoon, oprecht en geloofwaardig. Wielerploeg T-Mobile kiest na de breuk met Jan Ullrich voor een andere lijn, met dertien nieuwe renners. „We zijn zeer dicht langs de afgrond gegaan”, zegt de vernieuwde ploegleiding.

Cala Serana - Mallorca - Spanje - wielrennen - cycling - cyclisme - radsport - training team T-Mobile - - foto Cor Vos ©2007 Vos, Cor

Jan Ullrich, aan wie de Duitse wielersport veel dankt, werd meedogenloos terzijde geschoven. Ruim een week geleden presenteerde T-Mobile op Mallorca een nieuwe wielerploeg, die symbool moet staan voor schone sport.

Hoe weinig had het gescheeld, of er was in 2007 helemaal geen ploegvoorstelling meer geweest. „Het bedrijf had in juli het communiqué al klaar om eruit te stappen”, zegt Luuc Eisenga. De 34-jarige Nederlander is de nieuwe technisch directeur van de Duitse wielerploeg waar hij vanaf 2000 persvoorlichter was.

Het Spaanse bloeddopeschandaal, de mogelijke betrokkenheid van renners Jan Ullrich en Oscar Sevilla, én ploegleider Rudy Pevenage: de periode vlak voor de Tour behoort niet tot Eisenga’s favoriete herinneringen. „We kregen serieuze informatie uit Spanje.” Onmiddellijk besloot de ploegleiding de ‘zondaars’ te schorsen, comform de ethische code van de Protour-ploegen. Maar dan nog dreigde hoofdsponsor T-Mobile het contract, dat liep tot en met 2008, op te zeggen. Tijdens de Tour broeide onder de renners een loyaliteitsconflict tussen hun werkgever en de gestrafte kopman Ullrich. Na de finish in Parijs volgde een stevig gesprek met de sponsor. „We zijn zeer dicht langs de afgrond gegaan”, zegt Eisenga nu.

Inmiddels is het sponsorcontract verlengd tot 2010. In Mallorca stelde de ploeg liefst dertien nieuwe renners voor. Vertrouwde boegbeelden als Jan Ullrich, Andreas Klöden en Steffen Wesemann zijn weg. De bekendste nieuwkomers zijn Bernard Eisel, Jacob Piil, Axel Merckx en Servais Knaven. Ook de leiding van de ploeg veranderde ingrijpend. Zes van de negen begeleiders zijn nieuw, onder wie de Nederlandse ploegleider Tristan Hoffman, die overkwam van CSC.

De personele wijzigingen zijn niet los te zien van de rigoreus veranderde koers van de Duitse ploeg. „We willen heel duidelijk maken waar we voor staan”, zegt Eisenga tegen iedereen die het horen wil. „Zero-tolerance, schoon, oprecht en geloofwaardig. Alleen op die manier heeft deze sport toekomst. Het is een enorm belangrijk signaal dat grote sponsors als T-Mobile en ook Rabobank [dat onlangs week het contract verlengde tot 2012] bij het wielrennen betrokken willen blijven.”

Begin jaren negentig was er in de Duitse wielersport geen sprake van miljoenen. „In de Tour van 1991 kwam er een vrouw met wilde haren naar me toe, die vroeg of ik ploegleider wilde worden van een Duitse firma”, herinnerde Walter Godefroot zich vorig jaar. „Van Telekom of zoiets, een staatsbedrijf. Ze reden toen nog in truien met een posthoorn.” Ondanks toprenners als Rudi Altig en Dietrich Thurau was er tot dan toe nooit een goede Duitse wielerploeg geweest. De sport staat dan in de kinderschoenen.

Godefroot laveert handig tussen de Oost-West tegenstellingen en bouwt. Toch hangt het voortbestaan van de ploeg en paar keer aan een zijden draad. Als de directeur van het bedrijf komt kijken, wint Olaf Ludwig net de Henninger Turm. Sponsorcontract verlengd. Jean-Marie Leblanc geeft Telekom in 1995 startgelegenheid in de Tour. „Niet uit sportief oogpunt, maar omdat we een markt vertegenwoordigden van tachtig miljoen mensen”, zegt Godefroot. En als de Belgische oud-toprenner eind dat jaar moet kiezen tussen Bjarne Riis en Maurizio Fondriest, kiest hij de Deen, die in 1996 verrassend de Tour wint.

Team Deutsche Telekom, zoals de ploeg dan heet, wordt een jaar later pas echt populair. De dan 23-jarige Jan Ullrich uit Rostock wint als eerste Duitser de Tour en groeit in oost én west uit tot idool. De Duitse wielerindustrie profiteert mee, er is sprake van een heuse Radsport-Boom. Dat verandert zelfs niet als het blad Der Spiegel in 1999 epo-gebruik onthult bij de succesformatie. In die dagen was het tegendeel ook verrassender geweest. Sponsor en ploeg staan schouder aan schouder en de beschuldigingen worden juridisch afdoende weerlegd. Ploegleider Rudy Pevenage haalt Ullrich uit een wak, er ontstaat eindelijk waardering in de jonge wielernatie voor de topprestaties van Erik Zabel, en de ploeg blijft een grootmacht in het internationale peloton.

Veel wordt anders als Ullrich in 2002 echt de weg kwijtraakt. Knieblessure, problemen met de motivatie, auto-ongeluk onder invloed, betrapt op het gebruik van verboden pillen. Der Jan wordt geschorst en vertrekt bij Telekom. Het seizoen erop scoort de ploeg met Erik Zabel en Alexander Vinokoerov, maar dat gebeurt in de schaduw van Ullrich die in de Tour voor de Bianchi-ploeg een sensationele comeback maakt. Duitsland sluit de verloren zoon in de armen en Telekom, inmiddels T-Mobile, kan maar één ding doen: het idool terughalen.

De prijs is hoog, niet alleen vanwege het miljoenencontract dat wordt afgesloten. Het karakter van de ploeg verandert ingrijpend. De lijn van Godefroot, die de begeleiding van renners in eigen hand hield, wordt verlaten. Ullrich mag zijn hele hofhouding meenemen. Zijn adviseur, de omstreden Italiaanse arts Luigi Cecchini. Vertrouwensman Rudy Pevenage, ook al is die gebrouilleerd met manager Godefroot. Een eigen fysio, mecanicien (broer Stefan) en een aantal knechten.

„In de tijd dat T-Mobile nog Telekom heette, was dat allemaal niet gebeurd”, zegt Godefroot die zelf na een jaar plaatsmaakt voor Olaf Ludwig. „Ik heb de ploeg nooit opgehangen aan Jan Ullrich. Mijn filosofie luidde: niemand is groter dan het team.” Maar T-Mobile wil koste wat het kost Ullrich in de gelederen. Ook andere toppers nemen vrijheden. Aankoop Michael Rogers, wereldkampioen tijdrijden, werkt samen met Michele Ferrari, de Italiaanse arts die epo-gebruik ooit vergeleek met het drinken van jus d’orange.

Begin 2006 is T-Mobile een sterrenploeg, geheel gebouwd rond de Tourambities van Ullrich. Zelfs Zabel mag vertrekken. Na de val van Ullrich gaat nog tijdens de Tour het roer volledig om. Renners wordt verboden om nog langer samen te werken met begeleiders buiten de ploeg. Even later worden Ullrich, Sevilla en Pevenage ontslagen. „Er is geschikt”, houdt Ullrichs manager Strohband vol. „Ze hebben hun ontslag geaccepteerd”, zegt Eisenga. De harde aanpak past in het strenge klimaat in Duitsland, waar wordt gepleit voor doping in het strafrecht, waar professoren liberalisering van medicijnen vergelijken met poging tot moord en waar de organisatie de Ronde van Duitsland verklaart tot verboden terrein voor renners als Ullrich en Basso.

Manager Ludwig komt te laat met de strenge maatregelen. De sponsor verbreekt het contract met de oud-toprenner uit de DDR en kiest de Amerikaan Bill Stapleton, tot dan manager van de vrouwenploeg van T-Mobile en niet te verwarren met de gelijknamige manager van Lance Armstrong, als opvolger. „Op een nieuwe licentie”, zegt Eisenga die zelf ook opschuift in de hiërarchie. „Een mooie stap, om met Stapleton en oud-renner Rolf Aldag mee te helpen een nieuwe ploeg te bouwen.”

Net als bij het Deense CSC zullen de renners bij het nieuwe T-Mobile worden onderworpen aan strenge interne controles. Minimaal zes keer per jaar worden bloedvolumetesten gedaan, om te controleren op bloedtransfusies. Renners die hulp zoeken buiten de ploeg worden op staande voet ontslagen. Afstaan van DNA staat niet ter discussie. Zelfs Rabodirecteur Theo de Rooij vond de aanpak van T-Mobile onlangs te ver gaan. „Ondanks alle controles worden nog steeds renners op doping betrapt”, countert Eisenga. „Dat sommigen vals spelen is een legitieme reden om de controles te verscherpen. Wie dat niet wil, is vrij om ergens anders te gaan rijden.”

Naast Ullrich en Sevilla raakte de ploeg ook toprenners als Klöden, Kessler en Wesemann kwijt. Toeval of niet, allen al jaren bevriend met Ullrich. Gevoegd bij manager Ludwig en ploegleider Mario Kummer is het Oost-Duitse aandeel geminimaliseerd. „Ik weet niet of dat toeval is”, houdt Eisenga af. Duidelijk is wel dat de ploeg aan kwaliteit heeft ingeleverd. De dertien aankopen ten spijt, lijkt het beleid gericht op twee jonge (West-)Duitse toppers: de 20-jarige afmaker Gerald Ciolek, wereldkampioen bij de beloften, en de 24-jarige ronderenner Linus Gerdemann, vorig jaar al zevende in de Ronde van Zwitserland. Eisenga: „We leggen geen druk op die jongens, maar het vertrouwen in hen is aanwezig.”

Toch is het geen toeval dat onlangs de Spaanse topper Alejandro Valverde in verband werd gebracht met de Duitse ploeg, die een echte kopman ontbeert. Ondanks een miljoenenbod blijft de winnaar van het ProTourklassement bij Caisse d’Épargne dat verbolgen reageerde op de flirt. „Het verhaal-Valverde moet je vergeten”, zegt Eisenga. Een toprenner wegkopen bij een concurrent, dat past ook niet in het nieuwe imago van schoon, oprecht en geloofwaardig.