Nieuwe muziek opent Orgelpark

Concert: Opening Orgelpark. Gehoord: 20/1 Orgelpark, Amsterdam. Info: www.orgelpark.nl

Burgemeester Job Cohen opende zaterdag in Amsterdam het Orgelpark, een nieuwe concertlocatie voor orgelmuziek in de Parkkerk, tussen Overtoom en Vondelpark. „Wenen mag dan wel de muziekhoofdstad van Europa heten, hiermee komen wij wel ongelofelijk dicht in de buurt”, zei Cohen.

Met het openingsconcert gaf artistiek leider Johan Luymes duidelijk een signaal af. Eeuwen orgelgeschiedenis en -traditie liet hij even links liggen: in het eerste weekend klonk uitsluitend nieuw gecomponeerde muziek. Het Orgelpark wil zich behalve als orgelmekka nadrukkelijk ook profileren als progressieve concertzaal.

De zeer lovenswaardige keuze voor ‘nieuw’ impliceert echter ook een welbewuste keuze voor risico. Zo kon het dat op het openingsconcert niet alleen de traditioneel ingestelde orgelliefhebber nauwelijks aan zijn trekken kwam, maar ook de meer avontuurlijk ingestelde luisteraar werd teleurgesteld.

Toneelschrijver Jan Veldman en filmmuziekcomponist Vincent van Warmerdam schiepen een muziektheatrale voorstelling voor twee acteurs en de drie grote orgels die zich nu in de orgelkerk bevinden De titel Voix Angélique is ontleend aan het engelachtige achtvoets-register op veel kerkorgels. De acteurs Ward Weemhoff en Harald Austbø speelden een wat moeilijk te volgen verhaal over kermisuitbaters die in de leer gaan bij meester orgel-intonateur Stolwijk, en verliefd worden op ene Angelique.

Van Warmerdam, die muziek schreef bij de films Abel, De Noorderlingen en De Jurk van zijn broer Alex, componeerde sfeervolle tussenspelen bij de geacteerde taferelen. Bijzonder toepasselijk voor een Amsterdamse concertzaal was de opening met draaiorgelmuziek. Aan de barokke orgeltraditie refereerde onder meer een passacaglia : muziek gebaseerd op een herhaalde melodie in de laag klinkende pedalen. Verder bleef het echter hangen in melancholieke muziekdecortjes die bij film goed werken omdat ze niet opvallen, maar in een concertzaal – in een andere functie – niet overtuigen.

De jonge Russisch/Nederlandse componist Fred Momotenko, vorig jaar genomineerd voor de Henriëtte Bosmansprijs, schreef Chimèrès ook speciaal voor de drie orgels van het Orgelpark. Momotenko’s handelsmerk zijn de vele abrupte onderbrekingen en het steeds weer opnieuw beginnen van de muziek. Chimèrès grossiert in met de elleboog geramde clusters en zoekende vraag- en antwoordspelletjes tussen de orgels. Clichématig gegrom en gebrul werd zo afgewisseld met eindeloos druilerig gepriegel.

Desondanks was goed te horen hoe fantastisch de volledig opgeknapte orgels in deze zaal klinken, en wat een aanwinst dit Orgelpark kan gaan worden.

    • Jochem Valkenburg