Dean visionair bij het NKO

Concert: Nederlands Kamerorkest o.l.v. Gordon Nikolic (viool), m.m.v. Dejan Lazic (piano), Brett Dean (altviool), Herre Jan Stegenga (cello). Werken van Schumann, Dean (Nederlandse première, Haydn, Beethoven. Gehoord: 20/1 Concertgebouw Amsterdam. Herhaling: 22/1 aldaar.

Als kind moet de Australische altviolist, componist en dirigent Brett Dean vaak hebben gekeken naar het spel van de zon met de wind en de wolken. Zijn Shadow Music (2002), waarvan het Nederlands Kamerorkest onder zijn leiding de opwindende Nederlandse première speelde, deed denken aan een ongerept landschap dat door voortdurend wisselende lichtval en voortjagende schaduwen in duizelingwekkende beweging wordt gezet.

‘Opgewonden, grommend en intens’ voerde de Prelude van het openingsdeel de oren mee naar de Forgotten Garden, een schemerig paradijs vol mysterieuze klankeffecten. Verlokkend klonken in dit middendeel de watergongen, die opriepen tot complete auditieve overgave aan Deans fascinerende visioenen. De energiestromen van beide delen vermengden zich in Voices and Shadows tot een met emoties geladen droomwereld, waarin de oren werden uitgedaagd te horen zoals kinderogen zien wanneer ze door een caleidoscoop kijken.

Met zijn soliede aandeel in Schumanns Pianokwartet in Es had Brett Dean, die vijftien jaar lang altviolist van de Berliner Philharmonikerwas, al bewezen dat hij behalve een belangwekkend componist ook een uitstekende instrumentalist is. Temidden van de als een vurig ongeleid projectiel musicerende primarius Gordon Nikolic, de muzikale maar technisch weifelmoedige cellist Herre_Jan Stegenga en de poëtisch opererende pianist Dejan Lazic, was Brett een rots in de branding, zoals het de ideale altviolist betaamt.

De extreme en gemaniëreerde neigingen van Nikolic stoorden minder tijdens de energieke uitvoering van Haydns ouverture L’Isola disabitata (‘Het onbewoonde eiland’).

De vaart waarmee Nikolic als leidende concertmeester het Nederlands Kamerorkest door dit vergeten meesterwerk joeg, transformeerde Haydn tot een heimelijke Robinson Crusoe met een revolutionaire neiging tot extreme contrasten in tempo en dynamiek.

Pianist Dejan Lazic excelleerde tot besluit in een spontane en temperamentvolle lezing van Beethovens Vierde pianoconcert, dat hij bijna improviserenderwijs uiteenzette als een fraai uitgebalanceerd web van levendig gefraseerde muzikale lijnen.

Opmerkelijk was daarbij Lazics vermogen om met de pianissimo- noten van het Andante een bijna volmaakte stilte op te roepen. Maar in zijn zelf gecomponeerde cadensen ging de pianist te werk met de vrijheid van een jazzmuzikant.

    • Wenneke Savenije