Beter oubollig dan ordinair

Dacht even dat ik verkeerd was. Omdat ik begrepen had dat in Una voce particolare uitsluitend amateurs zouden optreden en de man die stond te zingen had zo ‘weinig amateuristisch’. Maar het klopte. Zo is dat programma. Briljante amateurs op het gebied van opera, operette en musical zingen erin, en je begrijpt werkelijk niet hoe het kan dat zulke stemmen tot nu toe uitsluitend onder de afwas, in de huiskamer en de douche en gewoon voor de aardigheid bij de zanglerares hebben geklonken.

Zaterdagavond waren alle stemmen mooi maar niet alle persoonlijkheden even overtuigend. De vrouw die Cleopatra acteerde en zong (uit Massenets gelijknamige opera) had haar uitstraling niet helemaal mee, en de beeldige stem die een aria uit Mozarts Le nozze di Figaro zong, hoorde toe aan een wat verkrampte vrouw die nog moest leren zich te ontspannen als ze zong. Vonden wij kijkers en de deskundige jury vond het ook. Waardoor vooral de twee musicaltalenten eruit sprongen, met hun gemakkelijke, soepele stemmen, hun natuurlijke bewegingen en hun overtuigingskracht. Heerlijk zo te jureren op je bank. En ook echt heerlijk om zulke talentvolle mensen zo serieus aan het werk te zien.

Het programma is wonderlijk onopgesmukt, tegen het oubollige aan, met een voice-over die net doet of-ie Gertjan Dröge in Glamourland is en snedig zegt „Marco kan ook heel verrassend uit de zithoek komen” als de kandidaat meubelverkoper is. Presentator en bariton Ernst Daniel Smid gedraagt zich of hij de vader is van de zangers en kijkt de kijkers aldoor heel trouwhartig aan voor een echt zaterdagavondgevoel. Elke week gaat één kandidaat door naar de finale die in februari zal plaats hebben, tot die tijd zijn elke zaterdag nieuwe onbedorven talenten te horen. Het is allemaal leuk en goed.

Heel wat leuker en beter dan X Factor, vrijwel gelijktijdig uitgezonden op RTL4 en wat idee en opzet betreft zeer vergelijkbaar: ook hier nog niet doorgebroken zangtalenten die voor een jury moeten zingen. Maar toch is alles er anders aan. Er is andere muziek te horen, veelal gladde pop en het wedstrijdelement wordt tot vervelens toe uitgemolken: zaterdagavond wordt er gezongen, zondagavond wordt alles herhaald en gerekt en met reclame doorspekt net zo lang tot we na een uur weten wie er afvalt. Verder worden er reizen beloofd door presentatrice Wendy van Dijk – „Ja heerlijk, effe lekker er tussenuit” – die ook informatieve gesprekjes voert met de kandidaten: „Ik zou er bloednerveus van worden. Wat doet het met jou?”, en heel vaak heel meelevend zucht tegen de tijd dat de uitslag nadert, en die nadert héél lang en komt héél langzaam naderbij. Dit alles, gecombineerd met de harde knallen en beeldflitsen die snelheid en actualiteit moeten suggereren op de televisie, en heel veel onzin-Engels en onzin-verplaatsingen over het podium maken het programma tamelijk ordinair, ondanks het feit dat ook hier echt getalenteerde mensen aan bod komen. X Factor mist precies waar het om begonnen is, die beroemde x-factor.

Op de BBC deed de vertrouwenwekkende stem van Sir David Attenborough de kijker zondagavond even halt houden bij een documentaire over de trek van de gnoe, maar Sir David wil alleen nog maar sentimentele verhaaltjes vertellen over een zielig gnoekalf. Merkwaardig toch dat je eindeloos veel gnoes en zebra’s op de televisie ziet en het enige wat je over hun leven te weten komt, is dat ze opgegeten worden door krokodillen. Zodat wij daar krokodillentranen bij kunnen huilen. Leer ons liever iets, sir David! Wij hongeren naar iets echts!

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen

    • Marjoleine de Vos