Wie is en waarom moeten wij haar kennen? Dita von Teese

Burlesque-artiest mevrouw Marilyn Manson is bijna beroemder dan haar man, van wie ze nu gaat scheiden, hoorde Corine Vloet

THE ART OF THE TEESE: met nu-nog-echtgenoot shock-rocker Marilyn Manson Foto AP **FILE** Marilyn Manson and his wife Dita Von Teese pose for photographers during arrivals at the Costume Institute Gala at the Metropolitan Museum of Art in New York, in this May 1, 2006 file photo. Marilyn Manson's marriage is over. The glitzy goth rocker's wife of just over a year, model and burlesque dancer Dita Von Teese, is seeking a divorce.(AP Photo/Stuart Ramson, file) Associated Press

Het leek een match made in heaven: Dita Von Teese en popster Marilyn Manson. Ze ontmoetten elkaar op een vintage modebeurs, en hun huwelijk in 2005 werd ‘ingezegend’ door Alejandro Jodorowsky, de lsd-liefhebber en regisseur van cultfilms als Santa Sangre en The Holy Mountain. Hoe kon het dan, met zoveel gemeenschappelijke interessen – de kleren! de make-up! het exhibitionisme! – zo fout lopen? Het antwoord op deze vraag moeten we hier nog even schuldig blijven. Wel staat vast dat Dita Von Teese inmiddels een grotere ster is geworden dan haar aanstaande ex-man, de shock-rocker die zijn artiestennaam samenstelde uit die van seksbom Monroe en moordenaar Charles Manson. En dat ze eigenhandig verantwoordelijk is, niet alleen voor de modetrend in retro-glamour en fetisj (denk aan korsetten, naadkousen en duizelingwekkend hoge glanzende naaldhakken), maar ook voor de opleving van het burlesque theater, een kunstvorm die sinds de jaren veertig van de vorige eeuw niet meer zo populair is geweest. Von Teese (1972) publiceerde er een vermakelijk camp en opvallend goed ghost-geschreven boek over, Burlesque and the Art of the Teese, dat naast heel veel mooie plaatjes en haar eigen levensverhaal ook nog een kort overzicht geeft van de geschiedenis van het burlesque-genre. Het boek is omkeerbaar: aan de achterkant treffen we Fetish and the Art of the Teese – een uiterst beschaafde introductie op het onderwerp, dat onlosmakelijk met burlesque is verbonden. Hier vinden we handige tips als ‘spray nooit je rubber op een marmeren vloer’, en lijstjes als ‘vijf beroemde voetfetisjisten die je zou moeten kennen’. Burlesque is, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, niet alleen maar een striptease. De artieste die zich van haar kleren ontdoet, maakt gebruik van cabaret-elementen, humor en kwinkslagen, zang, muziek en decor-stukken zoals een reusachtige halve maan, in een show die uiteindelijk volledig draait om suggestie. Echt naakt is er namelijk niet te zien bij een burlesque-optreden. Het was een kleinkunst-vorm die opkwam in het Victoriaanse tijdperk van de music hall, vervolgens een bloeiperiode doormaakte in het New York van begin 20ste eeuw en, heel logisch, na de seksuele bevrijding in de jaren ’60 als compleet achterhaald bij het oud vuil werd gezet. Artiesten als Sally Rand, Gypsy Rose Lee en Lili St. Cyr behoren tot de grote namen van het genre. Maar, zoals Gypsy Rose Lee – misschien wel de bekendste stripteuse ooit – al wist, is seks veel spannender ‘wanneer erover gehint wordt, in plaats van geschreeuwd’. Von Teese zelf schrijft in haar boek: ‘Nudity is fine. But, if everyone is naked, it’s the costumes that rule the stage.’ Het kostte haar niettemin jaren om nachtclubeigenaren en promotors hiervan te overtuigen. Inmiddels heeft Von Teese tal van navolgers, en viert ze triomfen met acts als de ‘Veren Waaier-dans’ of ‘Het Martiniglas’, een striptease die eindigt met Von Teese badend in een reusachtig martiniglas, met olijfvormige spons. Daarnaast duurt de invloed van de burlesque – dus van Von Teese – op de modetrends onverminderd voort. Zagen we het vorige modeseizoen nog zandlopervormige jurken van Roland Mouret en modellen die van de catwalk vielen omdat de torenhoge fetisj-schoenen die ze moesten dragen nooit bedoeld waren om in te lopen, dit voorjaar zijn er onder andere metalen korsetten (Dolce & Gabbana) en hoogvallende jaren ’40 broeken.

Zo langzamerhand is het wel moeilijk geworden om Von Teese zelf in die prachtige vintage-kleding te zien te krijgen. Twee optredens in Londen, eind vorig jaar, waren binnen minuten uitverkocht. Ondertussen moeten de Britten het doen met thuisgekweekte sterren als Miss Immodesty Blaize, en met de talloze burlesque- en cabaretavonden die er wekelijks in de hoofdstad te zien zijn. In New York en Parijs is het al niet anders, dus wie weet is deze nieuwe glamour in het nachtleven ook in Amsterdam slechts een kwestie van tijd.

    • Corine Vloet