‘Van nieuwe plannen krijg ik het benauwd’

Als het aan de baas van de Belastingdienst ligt, wordt voor 2009 geen enkele nieuwe belastingmaatregel ingevoerd. „Dan gebeuren er hier ongelukken.”

Jenny Thunnissen Foto Johannes van Assem foto: Johannes van Assem 24-11-2006 den haag Jenny Thunnissen, Directeur-generaal van de belastingdienst. Assem, Johannes van

Ze vreest kabinetsformaties. Dan bedenken politici namelijk plannen die vaak nieuw werk betekenen voor de Belastingdienst. Jenny Thunnissen (53) is directeur-generaal van het grootste ambtelijke apparaat van Nederland en heeft tumultueuze jaren achter de rug. Het IT-systeem bleek krakkemikkig, er was kritiek op het nieuwe bestuursmodel en reorganisaties en bezuinigingen moesten worden doorgevoerd terwijl de dienst taken erbij kreeg.

Waarom vreest u de formatie?

„Aan formaties kan ik niets doen. Als minister en staatssecretaris eenmaal op hun plek zitten, kun je ze beïnvloeden. Als ze na de formatie met plannen komen zal ik zeggen wat ik al een tijdje zeg: we doen het niet. Als ze een nieuwe toeslag of andere maatregel bedenken is dat prima. Nieuwe dingen kunnen wel, maar ze zullen tijd kosten als er ICT-veranderingen mee gemoeid zijn. Van nieuwe plannen krijg ik het benauwd, die kan de organisatie niet meer trekken zonder ongelukken. Eerst moeten we op orde komen, een nieuwe maatregel kan in 2009 worden ingevoerd.”

Waarom die vertraging?

„Er zijn in de periode 2003-2005 3.500 mensen uitgegaan, 10 procent van de werknemers is wegbezuinigd. Ik heb toen al gezegd tegen de politiek dat ze niet moesten verwachten dat alles goed zou blijven gaan met deze maatregel. Tegen minister Zalm heb ik gezegd: dit kan niet zonder gevolgen blijven voor de burger. Tegelijkertijd waren er ook twee grote projecten: de invoering van de zorgtoeslag en het overnemen van de premieheffing van het UWV. We kregen erg veel voor onze kiezen.”

De gemiddelde leeftijd bij de Belastingdienst is hoog en mensen blijven lang in dienst. Is dat een probleem?

„Mensen werken hier gemiddeld 21 jaar en de gemiddelde leeftijd is 43. Als je binnen bent, ga je niet makkelijk weg. We zijn een grote organisatie waar je veel verschillende dingen kunt doen. Bovendien kan je hier carrière maken, bij wijze van spreken van postkamer tot directeur. Het voordeel is dat we veel ervaring in huis hebben, nadeel is dat er weinig jongeren instromen. Ik weet trouwens niet wat zwaarder weegt, jeugd of ervaring. Het antwoord zal wel zijn: een balans tussen die twee.”

U bent nu wel weer mensen aan het aannemen.

„In september vorig jaar zijn er 500 mensen bijgekomen en deze maand komen er weer een paar honderd bij. We gaan ook boven het aantal mensen zitten dat we in dienst mogen hebben om de klap van de vergrijzing straks op te vangen. Die komt in 2011 als veel oudere medewerkers met pensioen gaan. Zo is er tijd om kennis en ervaring over te dragen, vóór de grote uitstroom.”

U bent zes jaar directeur-generaal. Zelf geen plannen om iets anders te gaan doen? Wellicht iets in de politiek? U bent actief in de PvdA.

„Ik denk er niet over na. Het is nu nog te druk met de reorganisatie van onder meer de douane en met de IT-problematiek. Ik vind mezelf een afspiegeling van de dienst. Ik werk hier vanaf 1975 en heb, behalve mijn huidige baan, iedere drie jaar een andere functie gehad. De drang om te veranderen is er nu nog niet omdat ik continu met verschillende dingen bezig ben. In de loop van 2007 wordt besloten of ik een nieuwe termijn krijg. Ik ben voorzitter van een lokale PvdA-afdeling, maar als ik politieke aspiraties had gehad was ik allang veel actiever geweest binnen de partij.”

Er is de laatste twee jaar veel kritiek geweest op de Belastingdienst, onder andere op de niet goed werkende ICT-systemen.

„De automatisering is een probleem, die is te ingewikkeld geworden. Net als bij andere bedrijven die snel zijn gegroeid is de ICT een lappendeken. Als we iets nieuws willen invoeren in het stelsel duurt dat een jaar, behalve als het gaat om een tariefswijziging. We hebben nu toestemming en geld gekregen om het computersysteem op te knippen en opnieuw op te zetten. We beginnen volgend jaar, maar gezien de enorme volumes gaat dat een aantal jaren duren. Bij de inkomstenbelasting gaat het jaarlijks om negen miljoen aangiftes, in 1980 waren dat er nog vier miljoen. Het gaat om honderden systemen.”

U heeft ook een nieuw, platter bestuursmodel met zelfsturende teams ingevoerd. Die methode zou niet werken en heeft voor veel onvrede gezorgd onder het personeel.

„Het nieuwe managementmodel was het probleem niet. Wel dat tegelijkertijd een reorganisatie werd doorgevoerd plus nog twee grote projecten en een bezuiniging. Hierdoor waren de managers zo druk dat ze te weinig tijd met hun mensen doorbrachten. Nu komen we terug, we hebben vastgelegd dat een teamleider minstens 60 procent van zijn tijd met zijn mensen bezig moet zijn in plaats van met bijvoorbeeld vergaderen.”

    • Heleen de Graaf