Twist om Apollo-beeld van Praxiteles

Een bronzen beeld van Apollo, waarschijnlijk antiek en gemaakt door de beroemde Griekse beeldhouwer Praxiteles, is illegaal verkocht, volgens Griekse archeologen.

Marmeren kopie van Apollo

Het Louvre heeft na een protest van Griekenland besloten om een Apollo-beeld van het Cleveland Museum of Art in Amerika niet te gebruiken voor een tentoonstelling over de vierde-eeuwse Griekse beeldhouwer Praxiteles. Dat meldt een woordvoerster van het museum in Parijs.

Eind maart begint in het Louvre de tentoonstelling, die is gewijd aan Praxiteles, die met Phidias, Lysippos, Skopas en Polykleitos tot de bekendste beeldhouwers uit de Griekse oudheid hoort. Praxiteles’ beelden vallen op door hun losse, sensuele stijl. Hem komt de eer toe als eerste in de westerse kunstgeschiedenis een vrouw levensgroot volledig naakt te hebben afgebeeld. Het ging om een rond 360 voor Christus gemaakt cultusbeeld dat nu bekend staat als de Afrodite van Knidos.

De meeste beelden van Praxiteles zijn overgeleverd in de vorm van marmeren kopieën uit de Romeinse tijd. Het Cleveland Museum of Art is sinds 2004 in bezit van een niet compleet bronzen beeld dat op grond van de stijl aan Praxiteles wordt toegeschreven. Het toont waarschijnlijk Apollo die op het punt staat om met een pijl een hagedis te doden – een onderwerp dat bekend is van Romeinse marmeren kopieën. Het bezit is echter omstreden.

Het Amerikaanse museum maakte bij de presentatie van het beeld bekend dat het afkomstig was uit de tuin van een buitenverblijf in voormalig Oost-Duitsland. Een Roemeense archeoloog zou het daar hebben gezien en herkend als een beeld van Praxiteles. Natuurwetenschappelijk onderzoek zou verder hebben duidelijk gemaakt dat het beeld vóór 1900 is opgegraven, ruim voordat in 1974 een Unesco-verdrag uitvoer van na die tijd opgegraven oudheden onmogelijk maakte.

De Griekse Centrale Raad voor de Archeologie zegt echter dat het beeld in de jaren negentig door een visser in internationale wateren tussen Griekenland en Italië is opgevist en illegaal is verkocht. Verder heeft Phoenix Ancient Art in Genève, de kunsthandel waar het Amerikaanse museum het beeld heeft gekocht, een omstreden reputatie.

De Grieken, die net als Italië de laatste tijd druk bezig zijn om bij internationale musea gestolen oudheden terug te eisen, hebben van het Louvre geëist dat het beeld niet in Parijs wordt tentoongesteld.

De Grieken menen dat anders de volgens hen illegale aankoop wordt gelegitimeerd. Om hun eis kracht bij te zetten, dreigden ze hun bruiklenen voor de komende tentoonstelling terug te trekken.

Afgelopen week hebben conservatoren van het Louvre met de Grieken onderhandeld. Uiteindelijk heeft het Louvre, dat al jaren een goede relatie heeft met het Cleveland Museum of Art, besloten de Amerikaanse Apollo toch niet tentoon te stellen.

Onduidelijk is of het besluit genomen is omdat de Grieken de Fransen ervan hebben kunnen overtuigen dat de Apollo waarschijnlijk illegaal is uitgevoerd en verkocht of omdat ze anders geen Griekse bruiklenen zouden krijgen. De Franse conservatoren waren niet voor commentaar bereikbaar. Dat geldt ook voor het Cleveland Museum of Art, dat wegens een verbouwing is gesloten.